Tirana - zwiedzanie i informacje praktyczne


Brak tanich lotów i oddalenie od centrów turystycznych sprawia, że polscy turyści rzadko wybierają się do Tirany. Wprawdzie miasto jest stosunkowo młode, ale daje zwiedzającym przedsmak Albanii.

Krótka historia miasta

Powszechnie przyjmuje się, że Tirana została założona w XVII wieku, choć nie jest to do końca prawda. Osadnictwo na tym terenie istniało od czasów najdawniejszych co potwierdzają badania archeologiczne. Odnaleziono rzymskie mozaiki, pozostałości kościoła salowego i niewielkiej twierdzy z czasów bizantyjskich. Nadal jednak Tirana była nic nieznacząca wioska i dopiero panowanie ottomańskie miało nieco poprawić ten stan rzeczy. W 1614 roku Sulejman Pasza Bargijni wzniósł na terenie osady meczet, łaźnię i niewielki rynek. Tę datę przyjmuje się za początek przyszłej stolicy Albanii. Wioska nazywała się wtedy Teheran - na pamiątek ottomańskich zwycięstw nad Persją. Pod koniec XVIII i na początku XIX wieku sytuacja polityczna sprawiła, że do wioski zaczęli ściągać nowi mieszkańcy: chrześcijańscy Wołosi i uchodźcy z zajętego przez Serbów Debaru. Wiek XIX był też czasem budzenia się albańskiej świadomości narodowej (w szkołach Tirany pojawił się język albański). Podczas wojen na Bałkanach Tirana była krótko okupowana przez Serbów i stała się jednym z ognisk proislamskiego powstania Haxhi Qamili.

W 1920 roku to kilkunastotysięczne miasto, przez wzgląd na swoje położenie, zostało wybrane przez Kongres w Lushnjii na nową stolicę kraju. Dziesięć lat później Tirana liczyła już 30 tysięcy mieszkańców. Szybko rozwijająca się stolica potrzebowała nowych urbanistów i architektów - sprowadzono ich z Austrii i Włoch. Król Zogu I rozpoczął tu budowę swojej siedziby (nie doczekał jednak ukończenia prac). W 1939 roku do Tirany wkroczyły włoskie wojska dając początek kilkuletniej okupacji. Jednocześnie zawiązał się tutaj silny komunistyczny ruch oporu, który w 1944 doprowadził do wyzwolenia miasta. Rozpoczęły się rządy komunistów - na czele kraju stanął Enver Hodża. W 1967 Albanię ogłoszono krajem ateistycznym - w Tiranie i w innym częściach kraju zniszczono wiele świątyń. Duchowni byli więzieni i prześladowani. Swoją polityką Hodża skazał kraj na wieloletnią izolację. Obawiając się inwazji nawet ze strony Chin, nakazał budowę licznych bunkrów, które stały się jednym z symboli Albanii. Jednocześnie w Tiranie powstawało wiele socrealistycznych budowli. Po śmierci dyktatora w 1985 roku kraj zaczął powoli odchodzić od komunizmu. W 1997 doszło do wojny domowej i albańskiej rewolucji piramidowej (chodziło o krach piramid finansowych, w które inwestowali albańczycy). Walki toczyły się także w Tiranie, która na krótki czas została przejęta przez buntowników. Udało się przywrócić spokój, ale wiele budynków zostało zniszczonych, a śmierć w kraju poniosło ponad 3000 ludzi.

Jak zwiedzać Tiranę?

Współcześnie Tirana stara się zerwać z opinią postsowieckiego brudnego, szarego miasta - budynki malowane są w kolorowe barwy, a ich elewacje odrestaurowywane.



Ile czasu poświęcić na zwiedzanie Tirany?

Tirana jest młodym miastem i nie posiada zbyt wielu zabytków. Na jej zwiedzenie wystarczy jeden dzień. Jeśli chcemy zobaczyć jeszcze jakieś z tutejszych muzeów możemy zostać w Tiranie przez dwa dni.


!Pomnik konny dzielnego Albańczyka na placu Skanderbega w Tiranie
Pomnik konny dzielnego Albańczyka na placu Skanderbega w Tiranie

Zwiedzanie Tirany

Centrum

Większość zabytków stolicy Albanii zlokalizowana jest w ścisłym centrum miasta. Punktem orientacyjnym jest olbrzymi plac Skanderbega (bohatera narodowego, który przez lata stawiał skuteczny opór Turkom). W jego centrum widzimy konny pomnik dzielnego Albańczyka - jest to jedna z wizytówek miasta. Znajduje się przy nim Narodowe Muzeum Historyczne (przedstawiające dzieje kraju od czasów najdawniejszych). Jego fasada wyróżnia się olbrzymią mozaiką przedstawiającą postacie Albańczyków z czasów historycznych i współczesnych. Na wschodniej pierzei placu widzimy meczet Ethem Beja, jeden z najstarszym budynków stolicy Albanii. Zbudowany na przełomie XVIII i XIX wieku wyróżnia się przepięknie zdobionym wnętrzem. Sztukaterie i malowane motywy roślinne nadają mu nietypowego charakteru. Obok wznosi się Wieża Zegarowa - pochodząca z XIX wieku konstrukcja, służy dziś za punkt widokowy.


!Słynna mozaika na budynku Muzeum Narodowego - Tirana
Słynna mozaika na budynku Muzeum Narodowego - Tirana

Bulwary

Na południe od centrum, wzdłuż rzeki Lanë ciągną się reprezentacyjne bulwary Tirany. Przy bulwarze Joanny d’Arc (Zhan D’Ark) zlokalizowany jest jeden z najstarszych zabytków albańskiej stolicy - kamienny Most Grabarzy zbudowany w XVIII wieku. Niegdyś rozciągał się nad brzegami rzeki, ale po zmianie jej biegu nie ma już pod nim wody. W pobliżu widać niewielką kolumnadę - to grobowiec Kapllana Pashy, XIX-wiecznego zarządcy tego obszaru. W pobliżu znajdował się grobowiec i meczet założyciela miasta, ale został zniszczony w 1944 roku.


Nieco bliżej centrum wznosi się nowoczesna katedra katolicka pod wezwaniem świętego Pawła. Jej białe, jasne, pozbawione ozdób wnętrze jest charakterystyczne dla architektury końca XX wieku. 


Po drugiej stronie rzeki widać dziwaczną piramidę. To dawne mauzoleum Envera Hodży, przez pewien czas pełniło funkcję sali koncertowej i studia TV. Trudno powiedzieć jaka będzie przyszłość tego budynku, jednak z roku na rok popularna Piramida coraz bardziej niszczeje. Po przeciwnej stronie możemy zobaczyć jeden ze słynnych albańskich bunkrów, znajduje się on w parku Ismail Qemali.



!Piramida w Tiranie
Piramida w Tiranie

Pozostałe miejsca


Bez wątpienia najstarszym zachowanym obiektem albańskiej stolicy jest wspomniana już wcześniej starożytna mozaika, będąca częścią rzymskiego domu. Można ją obejrzeć na przedmieściach miasta przy ulicy Sandëer Prosi.

Z 1939 roku pochodzi katolicki kościół pod wezwaniem Najświętszego Serca. Po zniszczeniach z czasów komunistycznych, został on ozdobiony realistycznymi, niezbyt udanymi freskami. Ich “sława” rozpoczęła się od momentu kiedy o malowidłach napisano w przewodnikach z serii Lonely Planet. Znajduje się on przy zbiegu ulic Kavajës i Mujo Ulquinaku.


W Tiranie możemy też zwiedzić Muzeum Archeologiczne (przy ulicy Sheshi Nënë Tereza), Galerię Sztuk Pięknych (Dëshmorëve të Kombit - blisko placu Skanderbega) oraz islamski klasztor bektaszytów tekke (ulica Hasan Prishtina).



!Wnętrze Meczetu w Tiranie
Wnętrze Meczetu w Tiranie

Bezpieczeństwo

Albańską plagą są kradzieże. Najczęściej łupem złodziei padają telefony komórkowe, aparaty i samochody. Ministerstwo Spraw Zewnętrznych ostrzega też przed kradzieżami dokumentów.


Albania jest krajem z dużym odsetkiem wyznawców islamu i chociaż jest otwarta na turystów, to kusy ubiór i prowokacyjne zachowanie ze strony turystek może być źle odebrane przez miejscowych.


Należy też z rezerwą podchodzić do nieznajomych zapraszających na obiad lub kolację.
 Dość często w Tiranie spotkać można żebrzące dzieci - próba wejścia w jakąkolwiek interakcję zostanie odebrana jako zachęta do dalszego proszenia o pieniądze.



Jedzenie

Albańska kuchnia jest typową przedstawicielką kuchni bałkańskiej - z niewielkimi różnicami. Możemy tu spróbować potraw mięsnych takich jak: qoftë czy qebap. Popularny jest również ryż który znajdziemy w pilawie lub w deserze oriz më tamel. Z alkoholi popularna jest rakija marki Skanderbeg i jasne piwo Birra Tirana.

Na co uważać w Tiranie?

Ruch drogowy w Albanii zdecydowanie nie przystaje do standardów europejskich. Należy jednak pamiętać, że komunistyczny dyktator Hodża zakazywał posiadania prywatnych samochodów, stąd kodeks ruchu drogowego pojawił się w kraju dopiero po obaleniu komunizmu. Dlatego trzeba uważać przy prowadzeniu samochodu czy przekraczaniu ulic.


Jeśli zamierzamy wybrać się na wycieczkę poza miasto powinniśmy wcześniej ustalić skąd odjeżdżają podmiejskie busiki. W mieście znajduje się kilka przystanków niektóre nieoznakowane i położone w "dziwacznych" miejscach.


Tirana ma swój dworzec kolejowy jednak stan taboru jest fatalny. Powolne zniszczone pociągi często kończą się dziurą w ścianie. Z drugiej strony podróż takim wehikułem może być prawdziwą atrakcją.


Należy pamiętać, że Albańczycy kiwają głowami w górę i w dół kiedy chcą czemuś zaprzeczyć, a kręcą w lewo i prawo kiedy się zgadzają.


Osobną kwestią jest polityka i historia, która jest w tym kraju dość żywa i często komentowana. Nie należy więc wdawać się w polityczne dywagacje z nieznajomymi zwłaszcza na temat wojny na Bałkanach.



Okolice


Tirana jest dobrą bazą wypadową do poznania reszty kraju. Możemy wybrać się stąd do historycznej Krujy czy Elbasanu. Popularne są też wycieczki nad morze do Dűrres czy w pobliskie góry.


Reklama