Zwiedzanie Wilna - informacje praktyczne


Założone w 1323 roku Wilno przez wiele lat znajdowało się w orbicie polskich wpływów. Do tej pory wielu Polaków traktuje to miasto z sentymentem i pewnie dlatego tak chętnie podróżujemy do stolicy Litwy. Znaczenie mają też liczne wileńskie zabytki i niewysokie ceny.


Krótka historia miasta

Wilno było kolejną po Kiernowie, Nowogródku i Trokach, stolicą Litwy. Legenda mówi, że zostało założone po proroczym śnie księcia Giedymina. Władca śnił o stojącym na wzgórzu wielkim żelaznym wilku. Pogański wieszcz Lizdejko miał objaśnić księciu, że w tym miejscu należy założyć miasto, które będzie tak potężne jak ów wilk. Mimo, że w XIV wieku Wilno zostało kilkakrotnie spalone przez Krzyżaków to sen księcia najwyraźniej się spełnił, gdyż za każdym razem miasto podnosiło się z ruin. Miało tu też miejsce wiele ważnych dla Litwy wydarzeń – odbył się chrzest Litwy, ustanowiono tu pierwszą litewską diecezję. 
Następne dwa wieki to dla Wilna okres rozwoju i względnego spokoju (powstała Akademia Wileńska, mennica i arsenał) zahamowanego dopiero spaleniem miasta przez wojska moskiewskie w 1655 roku. Wiek XIX to okres ucisku ze strony zaborcy, ale też powolnego rodzenia się świadomości litewskiej. Mimo to, na początku XX wieku większość mieszkańców miasta stanowili Polacy. Podczas wojny polsko-bolszewickiej Wilno zajęli Rosjanie. Wycofujące się wojska radzieckie przekazały miasto Tarybie. Józef Piłsudski polecił więc generałowi Żeligowskiemu upozorować bunt i przejąć miasto. W ten sposób Wilno znalazło się w granicach nowopowstałego państwa polskiego. Podczas drugiej wojny światowej miasto nad Wilejką początkowo znalazło się w graniach Litwy, następnie zostało przejęte przez stalinowską Rosję, a później przez hitlerowskie Niemcy. Każda z tych zmian władzy związana była z represjami, które szczególnie silnie uderzały w ludność polską. Wobec zbliżania się Armii Czerwonej dowództwo Armii Krajowej wydało decyzję o ataku sił partyzanckich na miasto. Operacja „Ostra Brama” zakończyła się pełnym sukcesem – oddziały polskie wraz z Armią Czerwoną zdobyły miasto. Tu jednak zakończył się krótki rozejm - partyzanci byli rozbrajani i wysyłani do obozów pracy. Wilno zostało włączone do Litewskiej SRR. Taki stan rzeczy trwał do 11 marca 1990 kiedy to Litwini ogłosili niepodległość. Wprawdzie władze sowieckie próbowały stłumić zamieszki (tzw. wydarzenia styczniowe) ale w końcu Rosjanie zmuszeni zostali do opuszczenia Wilna i Litwy.


!Obraz Matki Boskiej Ostrobramskiej - Ostra Brama w Wilnie
Obraz Matki Boskiej Ostrobramskiej - Ostra Brama w Wilnie

Jak zwiedzać Wilno?

Dziś stolica Litwy to pełne zabytków i terenów zielonych miasto, które powinno zachwycić każdego miłośnika podróżowania. Wprawdzie termin „Paryż Wschodu” stosowany jest wobec Wilna raczej na wyrost ale faktem jest, że miasto znad Wilejki nadal zachwyca zwiedzających.


Mieszkańcy Wilna twierdzą, że ich stolica to jedyne europejskie miasto nad którym regularnie latają balony. Nie wiadomo czy to prawda, ale przyznać trzeba że lot balonem o zachodzie słońca to jedna z ciekawszych atrakcji jaką Litwini kuszą turystów.

Ile czasu poświęcić na zwiedzanie Wilna?

Aby dokładnie zwiedzić Wilno (a może nawet wybrać się gdzieś w jego okolice) należy zarezerwować sobie około pięciu dni urlopu. Jeśli dysponujemy jedynie wolnym weekendem powinniśmy ograniczyć się do najważniejszych zabytków. Możemy wtedy obejrzeć kilka wileńskich kościołów, wybrać się na Rossę czy górę Trzykrzyską i zrobić zakupy na targu kalwaryjskim. Większość zabytków Wilna zlokalizowana jest w centrum lub w jego pobliżu, dlatego podczas zwiedzania najlepiej korzystać z własnych nóg. Jedynie w przypadku wycieczek w punkty położone poza centrum (wieża telewizyjna, targ kalwaryjski) niezbędne będzie skorzystanie z komunikacji miejskiej.

Wilno warto poznać również podczas podziwiania go z punktów widokowych, m.in. góry Trzykrzyskiej, więcej takich miejsc znajdziecie w artykule: Punkty widokowe Wilna.

!Widok na Górę Giedymina w Wilnie z Dzwonnicy Bazyliki Archikatedralnej
Widok na Górę Giedymina w Wilnie z Dzwonnicy Bazyliki Archikatedralnej

Zwiedzanie Wilna

Stare Miasto

Pierwsze kroki najlepiej skierować ku wileńskiej starówce wpisanej na listę UNESCO. Doceniono jej nietypowy eklektyczny charakter i uznano za doskonały przykład współistnienia wielu różnych kultur. Centralny punkt Starego Miasta to plac katedralny z nietypową, bo klasycystyczną, katedrą. Na wschód od niej wznoszą się Baszta Giedymina i Góra Trzykrzyska. Na południu znajduje się słynna Ostra Brama. 
Aušros Vartai (litewska nazwa Ostrej Bramy) to miejsce szczególne dla Polaków. W jej oknie widnieje obraz Matki Boskiej Ostrobramskiej, który wśród ludności polskiej cieszył się wyjątkową czcią. Wspominał o nim Adam Mickiewicz w swojej inwokacji do „Pana Tadeusza”.


Zarzecze

Ta przez wiele lat zaniedbana dzielnica jest tym dla Wilna czym Zizkow dla Pragi. Przed wojną zamieszkiwana była przez ludność żydowską. Po holocauście kojarzona głównie z marginesem społecznym, ale też artystyczną bohemą. I to właśnie artyści zadecydowali o obecnym charakterze tej dzielnicy. W 1997 roku proklamowano tam artystyczną republikę z własną konstytucją. Niektóre z jej punktów dość dobrze oddają charakter tego przedsięwzięcia (np. „Każdy ma prawo umrzeć, ale nie ma takiego obowiązku” czy „Pies ma prawo być psem”). Dziś na Zarzeczu mieści się wiele małych galerii, knajpek i restauracji. Dzięki jego mieszkańcom dzielnica powoli odzyskuje swój dawny blask.


Kościoły


Stolica Litwy często nazywana jest miastem kościołów. Nic dziwnego, w Wilnie znajduje się ponad 40 świątyń, z których wiele to zabytki.

Do najsłynniejszych należą:


  • Bazylika archikatedralna św. Stanisława i św. Władysława - Dość nietypowy biały gmach od razu przykuwa wzrok tych, którzy wchodzą na plac katedralny. Pierwszą świątynię w tym miejscu wybudowana w XIV wieku, jednak jej obecna forma pochodzi dopiero z 18 stulecia. Kościół powstał po zawaleniu się jednej z wież poprzedniej barokowej budowli. Najpiękniejszym zachowany elementem dawnej świątyni jest kaplica św. Kazimierza. Pochowano tu m. in. Aleksandra Jagiellończyka i Barbarę Radziwiłłównę.

  • Kościół św. Anny – Późnogotycka świątynia zachwyca niezwykłą lekką fasadą. Legenda mówi, że kościół tak spodobał się Napoleonowi Bonaparte, że wódz wyraził chęć przeniesienia go do Paryża.


  • Kościół św. Piotra i Pawła – Przepiękna barokowa świątynia położona jest na północny wschód od Starego Miasta. Ufundowana przez ród Paców zachwyca wysokiej klasy sztukaterią, która wypełnia całe wnętrze kościoła. Postacie świętych, alegorie czy motywy dekoracyjne pokrywa niemal każdy centymetr kwadratowy kościelnych naw.

!Kościół św. Piotra i Pawła na Antokolu w Wilnie
Kościół św. Piotra i Pawła na Antokolu w Wilnie
  • 
Sanktuarium Miłosierdzia Bożego – Niewielki późnobarokowy kościółek nie wyróżnia się ani wybitną architekturą ani szczególną historią. Warto go jednak zwiedzić bo w środku znajduje pierwszy obraz Jezusa Miłosiernego namalowany przez Eugeniusza Kazimirowskiego dla polskiej zakonnicy, świętej Faustyny. Tutejsze msze przyciągają tłumy pielgrzymów i w niewielkim wnętrzu często brakuje miejsca.


  • Cerkiew Św. Trójcy i klasztor Bazylianów w Wilnie – Zdewastowana podczas okupacji radzieckiej cerkiew powoli odzyskuje swój dawny blask. Miejsce związane jest z literaturą polską, to właśnie tutaj Adam Mickiewicz umieścił akcję III części „Dziadów”. Obok cerkwi utworzono niewielką „celę Konrada”, którą oglądać mogą turyści.


Cmentarze

Większość polskich wycieczek, które odwiedzają Wilno kieruje się na Rossę i na tym kończy zwiedzanie wileńskich nekropolii. Oczywiście cmentarz na Rossie odwiedzić trzeba (pochowano tam m. in. matkę Piłsudskiego i serce Marszałka), warto jednak zobaczyć inne tego rodzaju miejsca w stolicy Litwy. (Więcej zdjęć oraz informacji znajdziecie w artykule: Relacja z wileńskiego Cmentarza Na Rossie.)

!Matka i Serce Syna - grób matki Józefa Piłsudskiego ze złożonym sercem Marszałka - Cmentarz na Rossie w Wilnie
Matka i Serce Syna - grób matki Józefa Piłsudskiego ze złożonym sercem Marszałka - Cmentarz na Rossie w Wilnie

Stary cmentarz bernardyński uznany za jeden z najpiękniejszych w Europie, położony jest nad stromym brzegiem Wilenki. (Więcej informacji oraz zdjęć w artykule: Wizyta na cmentarzu Bernardyńskim w Wilnie.) Na wschodzie miasta znajduje się monumentalny cmentarz na Antokolu gdzie obok znanych mieszkańców Wilna wieczny odpoczynek znalazło wielu z polskich obrońców miasta (więcej informacji i zdjęcia znajdziecie w artykule: Wojskowy Cmentarz na Antokolu w Wilnie. Przygnębiająca może być wizyta na cmentarzu Słonecznym – mimo wielu starań tylko niektóre nagrobki zostały wpisane zostały na listę zabytków. Wiele z nich niszczeje.

Polskie ślady w Wilnie


Chociaż określenie „polskie Wilno” budzi wśród Litwinów agresję to nie da się ukryć, że to właśnie Polacy przez wiele lat mieli istotny wpływ na wygląd tego miasta. Przyjeżdżali tu polscy królowie, polscy architekci wznosili tutejsze budowle a tutejsza szlachta mówiła w języku Kochanowskiego i Reja. Na wileńskich cmentarzach znajdziemy wiele polskich nagrobków, a w samym mieście kilka miejsc związanych z rodzimą literaturą. Nie zdziwmy się też kiedy któryś z autochtonów przemówi do nas w naszym języku.

Więcej można znaleźć w artykule: Polskie tropy w Wilnie - co zobaczyć podczas odwiedzin historycznego polskiego miasta.

Jedzenie

Kuchnia litewska kojarzy się w Polsce głównie z kartaczami (cepelinami), chłodnikiem czy tatarskimi kibinami. Ci, którym niestraszne kulinarne dziwactwa pewnie chętnie spróbują gotowanego świńskiego ucha z grochem. Osobom mniej odpornym na smakowe doznania polecamy wędzoną wersję tego „przysmaku”. Warto również odwiedzić litewskie sklepy, w których zaopatrzyć można się w sery (np. Dżiugas), słodkie batoniki serowe, marynowane pomidory czy nie mający nic wspólnego z serem… ser owocowy! Wiele z tych produktów kupimy też na targu kalwaryjskim.
 Polscy turyści rozsmakowali się także w litewskich alkoholach. Popularnością cieszą się piwa (najczęściej jasne i miodowe), ale też nalewki (słynne „999”).


Więcej informacji znajdziecie również w artykule: Co zjeść w Wilnie?.

Okolica


Jeśli poczujemy się znużeni Wilnem możemy wybrać się w podróż w jego okolice. Wielu polskich turystów odwiedza historyczną stolicę Litwy - Kowno i słynące z barokowego klasztoru Pożajście. Popularnością cieszą się też pobliskie Troki z malowniczym zamkiem położonym na wyspie. Tym, którzy wyżej niż zabytki cenią sobie piękno przyrody polecamy odwiedzić puszczę Rudnicką.

Na co uważać w Wilnie?

Stolica Litwy jest stosunkowo bezpiecznym miastem. Lepiej jednak nie zapuszczać się po zmroku w okolice dworca autobusowego. 


Wprawdzie wielu autochtonów zna i rozumie język polski jednak ze względu na trudną historię nie polecamy zwracać się do Litwinów w naszym języku, dopóki nie zostaniemy do tego zachęceni. Takie zachowanie może być odebrane jako przejaw arogancji.
 Z dystansem należy też podchodzić do Polaków proszących o datki w okolicach cmentarza na Rossie. Niektórzy z nich z żebrania uczynili sobie dobrze prosperujący biznes.


Jak oszczędzać pieniądze w Wilnie?


Wilno mimo wprowadzenia waluty euro nadal pozostaje miastem niezbyt drogim. Trzeba jednak przyznać, że muzea wileńskie rzadko kiedy udostępniają swe podwoje za darmo, a informacje o takich dniach są trudno dostępne. Za bilet nie zapłacimy ani centa w Marija and Jurgis Šlapeliai Museum (ul. Pilies g. 40), Muzeum Urzędu Celnego (Jeruzalės g. 25) czy Muzeum Pieniądza (Totoriu g. 2 / 8).

Przed wyjazdem warto zaplanować budżet w czym pomocny będzie artykuł o cenach na Litwie i w Wilnie.

Poleć ten artykuł


Reklama


Zobacz nasze inne artykuły z Wilna

Zobacz nasze inne artykuły z Litwy

Komentarze