Gubin - zwiedzanie i informacje praktyczne

Niewielkie miasteczko przecięte korytem Nysy Łużyckiej i granicą polsko-niemiecką posiada bogatą kilkusetletnią historię. Zostały po niej liczne zabytki, które zobaczyć możemy po polskiej i po niemieckiej stronie.

!Guben (Gubin)
Guben (Gubin)

Historia

Pierwsza wzmianka o miejscowości pochodzi z XIII wieku, ale jej początków szukać należy w czasach jeszcze dawniejszych. Według ustaleń historyków zamieszkiwało tu plemię nazywane Nice. Prawdopodobnie przez długi czas osada była pod kontrolą władców Polski, a później książąt śląskich. Świadczyć może o tym dokument Henryka Brodatego, który w 1211 roku zezwolił na transport soli z Gubina do Lubiąża. Jednak w 1235 roku osada otrzymała prawa miejskie od margrabiego miśnieńskiego. Najwyraźniej więc na przestrzeni kilku dziesięcioleci ów obszar zmienił przynależność państwową.

Podobnie działo się w następnych latach - Gubin znajdował się pod panowaniem czeskim i węgierskim. Miasto było również oblegane i plądrowane przez wojska husyckie. Wiele zniszczeń przyniosła wojna trzydziestoletnia - liczba mieszkańców spadła wtedy o połowę. Co ciekawe, ożywienie nastąpiło w czasach saskich - ze względu na swoje położenie Gubin znalazł się na trakcie pocztowym łączącym Warszawę i Drezno. Sasi ulokowali tu również mennicę. Bito w niej monety z wizerunkiem Augusta III, popularnie nazywane przez kolekcjonerów "grubasami".

Miasto słynęło również z upraw winorośli. Wiek XIX przyniósł rozwój przemysłu tekstylnego. Ponoć to właśnie tutaj wynaleziono nieprzemakalne filcowe kapelusze, a ich produkcja nastawiona głównie na eksport (między innymi do USA), osiągała niespotykane dotychczas rozmiary. Wiek XX przyniósł zagładę gubińskiej społeczności żydowskiej. Niemcy zburzyli splądrowali synagogę, a w mieście założono obóz pracy przymusowej. Walki o linię Nysy Łużyckiej w 1945 roku doprowadziły do poważnych zniszczeń. Linia rzeki od zakończenia wojny stanowi granicę państwową. Od 2013 roku zaczęto realizować koncepcję Euromiasta Gubin-Guben czyli zacieśniania współpracy pomiędzy dwoma ośrodkami.

Co warto zobaczyć?

Ruiny kościoła farnego pod wezwaniem Świętej Trójcy

(polska strona)

To bez wątpienia najokazalszy z zabytków miasta. Początkowo w tym miejscu stała romańska świątynia, którą poważnie uszkodziło jedno z XIV-wiecznych trzęsień ziemi. Ruiny kościoła rozebrano i rozpoczęto wznoszenie nowej gotyckiej budowli. Prace ciągnęły przez kilkaset lat. Świątynia uznawana była za jedną z największych w ziemi lubuskiej. Podczas działań wojennych w 1945 roku radziecka artyleria ostrzelała kościół. Od pocisków zapaliła się wieża i runął dach. Ponoć temperatura była tak wysoka, że topiły się stare cegły. Po zakończeniu walk ruinę zabezpieczono i chociaż kilkakrotnie podejmowano próby jej odbudowy nigdy nie udało się tego dokonać. W ostatnich latach rozpoczął się remont wieży, coraz głośniej mówi się, że być może niedługo świątynia odzyska dawny blask.

!Ruiny kościoła farnego w Guben
Ruiny kościoła farnego w Guben

Kościół Trójcy Świętej w Gubinie

(polska strona)

Mieszcząca się przy ulicy Królewskiej 1 katolicka świątynia powstała w XIX wieku. Miała służyć tutejszej mniejszości katolickiej. Jej przedstawicielami były głównie osoby niezamożne (pracownicy fabryk tekstylnych) stąd nie stać ich było na sfinansowanie budowy kościoła. Dopiero kiedy wspólnota otrzymała pomoc od biskupa Wrocławia i różnych niemieckich parafii udało się doprowadzić dzieło do końca. XX-wieczna przebudowa i działania wojenne nieco zatarły pierwotny wygląd budowli. Warto pokonać kilkadziesiąt schodów wiodących do zabytku choćby dla pięknej panoramy miasta jaką możemy stąd podziwiać.

Renesansowy ratusz

(polska strona)

Wprawdzie gubiński rynek na skutek zniszczeń i zmian urbanistycznych zatracił swój dawny charakter, ale do naszych czasów przetrwał renesansowy ratusz. Budowla swoją ostateczną formę otrzymała dopiero pod koniec XVII wieku. W oczy rzuca się zwłaszcza pochodząca z XVI stulecia wąska wieża. Dziś mieszczą się tam instytucje kultury oraz lokal gastronomiczny.

!Ratusz w Gubinie
Ratusz w Gubinie

Baszty i mury obronne

Dawne ryciny wskazują, że Gubin był miastem, które mogło poszczycić się potężnymi fortyfikacjami. Z biegiem czasu to, co niegdyś chroniło zaczęło przeszkadzać. Dodatkowo umocnienia były już w złym stanie i przy poziomie ówczesnej sztuki wojennej nie spełniały stawianych przed nimi celów. Dlatego w czasach nowożytnych podjęto decyzję o ich rozbiórce. Sprzeciw mieszkańców uratował kilka najbardziej charakterystycznych zabytkowych budowli. Z całą pewnością warto zobaczyć Basztę Bramy Ostrowskiej, która po zmianie biegu ulicy 3 Maja stoi na środku drogi, rozdzielając dwa pasy ruchu. Co jakiś czas wieża jest otwierana dla turystów. Całkiem niedaleko (pomiędzy ulicą Drukarską, a Dąbrowskiego) znajduje się Baszta Dziewicy (Dziewicza). Natomiast brama i mury przy ulicy Dąbrowskiego to już znacznie młodsza budowla (pochodzi z XIX wieku), która nigdy nie pełniła funkcji obronnej, a jedynie nawiązywała swym wyglądem do średniowiecznej historii miasta.

!Gubin - fragment średniowiecznych umocnień
Gubin - fragment średniowiecznych umocnień

Kamienne krzyże

(polska strona)

U wylotu ulicy Śląskiej (przy skrzyżowaniu z ulicą Kołłątaja) znajdują się trzy kamienne, średniowieczne krzyże. Trudno powiedzieć kto i dlaczego je tu postawił, chociaż cześć przewodników uznaje je za tzw. krzyże pokutne. Według legendy doszło tu do śmiertelnej bójki trzech rzeźników o szynkę. Inna wersja mówi o trzech braciach, którzy pozabijali się o jedno jajko.

!Kamienne krzyże - Gubin
Kamienne krzyże - Gubin

Wyspa Teatralna

Niewielka wysepka na Nysie Łużyckiej, spełniająca dziś rolę parku niegdyś należała do bractwa kurkowego. Tutaj odbywały się ćwiczenia strzelców i tu właśnie mieściła się należąca do stowarzyszenia strzelnica. W XIX wieku bractwo sprzedało wyspę, a mieszczanie zdecydowali że powstanie na niej teatr. Tak też się stało i już w 1874 roku zagrano na jego deskach pierwszy spektakl. Mimo swojego położenia gmach przetrwał działania wojenne. Uległ zniszczeniu w roku 1946 (najprawdopodobniej został podpalony).

!Wyspa Teatralna - Gubin
Wyspa Teatralna - Gubin

Willa Wolfa

(polska strona)

Tam gdzie dziś znajduje się park Waszkiewicza dawniej stał dom Wolfów, zaprojektowany przez słynnego architekta Miesa van der Rohe - czołowego przedstawiciela modernizmu. Niestety budynek spłonął podczas drugiej wojny światowej i został rozebrany. Coraz częściej mówi się jednak o planach jego odbudowy.

Plastinarium

(strona niemiecka)

Po niemieckiej stronie miasta, w jednej z nieczynnych fabryk, swoją placówkę otworzył kontrowersyjny lekarz Gunther von Haggens. To właśnie tutaj powstają słynne plastynaty - czyli odpowiednio wypreparowane modele, stworzone z ludzkich ciał. Niezwykłe muzeum możemy zwiedzać tylko w weekendy.

Więcej w osobnym artykule: Plastinarium w Guben (Gubin)

!Plastinarium w Guben
Plastinarium w Guben

Słup pocztowy

(strona niemiecka)

Przy Frankfurter Straße zobaczymy wierną replikę saskiego słupa pocztowego. Tego rodzaju oznaczenia zostały ustawione z rozkazu króla Augusta II Sasa. Miały one wskazywać odległości pomiędzy poszczególnymi miastami.

Kamienice i wille

(strona niemiecka)

Warto przespacerować się trochę po niemieckiej stronie miasta, a zwłaszcza po Frankfurter Straße i Berliner Straße i przyjrzeć się pięknie odrestaurowanym fasadom kamienic. Znajdziemy tu przede wszystkim budowle reprezentujące historyzm, ale także przykłady architektury secesyjnej. Z całą pewnością warto przyjrzeć się fasadzie neorenesansowej willi Ludwika Meyera przy Uferstraße 11.

Muzeum Miasta i Przemysłu

(strona niemiecka)

Placówka prezentuje historię Gubina z naciskiem na historię przemysłu tekstylnego. Dużo miejsca poświęcono słynnym gubińskim kapeluszom. Koszt biletu wstępu to: 4€ (normalny) / 3€ (ulgowy). [aktualizacja maj 2018] Filmowanie i fotografowanie jest dodatkowo płatne. Godziny otwarcia placówki można sprawdzić na jej oficjalnej stronie. (Adres: Gasstraße 5)


Reklama


Zobacz nasze inne artykuły ze Polski