Katowice - zwiedzanie i informacje praktyczne

Nie da się ukryć, że w powszechnej świadomości Śląsk funkcjonuje jako obszar nieodmiennie związany z górnictwem. Wprawdzie zabytków przemysłowych jest tutaj sporo, ale na charakter miasta składa się też wiele innych elementów. Aby poznać je wszystkie, najlepiej samemu odwiedzić Katowice.

!Katowice - Pomnik Powstańców Śląskich i w tle fragment ogromnego bloku mieszkalnego, tzw. Superjednostki
Katowice - Pomnik Powstańców Śląskich i w tle fragment ogromnego bloku mieszkalnego, tzw. Superjednostki

Krótka historia miasta

Trudno dziś dociec od czego pochodzi nazwa Katowic. Według jednej z koncepcji to termin odprzezwiskowy związany z którymś pierwszych osadników. Według innej wywodzi się on od kąta, a dawna nazwa Kątowcie przeszła następnie w obecne Katowice.

Przez długi czas na tym obszarze funkcjonowały niewielkie osady skupiające chłopów i rzemieślników. Można wyróżnić dawne dobra klasztorne oraz prężnie funkcjonujące kuźnie. W XVI wieku pojawia się nowa wieś nazywana Katowicami jednak do połowy wieku XIX nic nie świadczyło o tym, że w przyszłości malutka wioska stanie się wielkim miastem. Punktem kluczowym w dziejach stało się doprowadzenie tu linii kolejowej. Już po kilkunastu latach Katowice otrzymały prawa miejskie i stały się miastem powiatowym. Ten gwałtowny rozwój związany był też z dominującym na tym obszarze przemyśle górniczym i hutniczym. Rozrastające się miasto nie wyeliminowało jednak problemów społecznych i etnicznych.

!Katowice - spacer po Śródmieściu
Katowice - spacer po Śródmieściu

Po pierwszej wojnie światowej w wyniku plebiscytu okręg katowicki miał przypaść Niemcom, ale nie chciała się zgodzić na to mniejszość polska. W wyniku powstań śląskich miasto zostało włączone w granice II RP. Katowice były stolicą województwa śląskiego i cieszyły się wraz z całym okręgiem sporą autonomią. Powstały nowe budynki użyteczności publicznej i nowe obiekty kulturowe. Kres rozwojowi przyniósł wybuch II wojny światowej. Po wkroczeniu Wehrmachtu rozpoczęły się prześladowania ludności polskiej.

Katowice zostały zajęte przez Armię Czerwoną (przy okazji zniszczono część zabytkowej zabudowy) z 27 na 28 stycznia 1945 roku. W latach 1953-56 nosiły nazwę Stalinogród. Władze PRLu wykorzystały przemysłowy potencjał regionu jednocześnie finansując rozwój miasta. Jednak w 1981 roku doszło tutaj do brutalnej pacyfikacji kopalni Wujek. Po okresie transformacji Katowice starają się przystosować do nowych czasów zachowując jednocześnie unikalną tożsamość.

Ile czasu poświęcić na zwiedzanie Katowic?

Jeśli chcemy poznać architekturę miasta i zwiedzić jedno lub dwa muzea powinien nam wystarczyć weekend. Jeśli jednak udajemy się na jedną z imprez w Spodku, a do tego mamy zamiar poznać Katowice dokładnie i/lub pobawić się w Legendii pobyt może się znacznie wydłużyć.

!Katowice - wnętrze Archikatedry
Katowice - wnętrze Archikatedry

Zwiedzanie Katowic

Śródmieście

Większość turystów wycieczkę do Katowic rozpoczyna od Śródmieścia (tutaj zlokalizowano dworzec kolejowy i autobusowy). W tej dzielnicy znajdują się jedne ze starszych zabytków miasta. Turyści mogą zobaczyć, prezentujące różne style architektoniczne mieszczańskie kamienice. Obiekty znajdują przy ulicy Mariackiej, Rynek czy 3 Maja, należą do nurtu historycznego, ale znajdziemy wśród nich także budowle secesyjne. Na południu od dworca kolejowego możemy zobaczyć Archikatedrę Chrystusa Króla w Katowicach. Wzniesiona przed wojną łączy styl neoklasyczny z elementami neogotyckimi (sklepienia). Wnętrze, choć surowe, charakteryzuje się harmonią. W kryptach (prawa nawa przy ołtarzu papieskim) pochowano trzech biskupów katowickich: Arkadiusza Lisieckiego, Stanisława Adamskiego, Herberta Bednorza. Za świątynią mieści się Muzeum Archidiecezjalne oraz cmentarz (Sienkiewicza 47) na którym pochowano wielu znanych katowiczan (m. in. Wojciecha Kilara). Także w tej części Śródmieścia zobaczymy budynki wzniesione w stylu modernistycznym. Do najbardziej znanych należą np. Sejm Śląski (Jagiellońska 25) i Drapacz Chmur (Żwirki i Wigury 15-17).

Północną część dzielnicy to Drogowa Trasa Średnicowa i charakterystyczny pomnik Powstańców Śląskich. Warto zwrócić uwagę na znajdujący się na zachód od pomnika olbrzymi blok czyli tzw. Superjednostkę. Jest to jeden z największych budynków mieszkalnych w Polsce.

!Katowice - Grób Wojciech Kilara
Katowice - Grób Wojciech Kilara

Koszutka i Bogucice

Na północ od Śródmieścia leżą dwie dzielnice, na terenie których mieszczą się ważne instytucje kulturalne miasta. Zlokalizowano tu między innymi Śląski Instytut Sztuki Filmowej, Telewizję Silesia, Narodową Orkiestrę Symfoniczną Polskiego Radia czy Międzynarodowe Centrum Kongresowe.

Większość turystów kojarzy tę część miasta ze słynnym Spodkiem czyli halą widowiskową wybudowaną w nowoczesnej wówczas koncepcji tensegrity. Dziś jest to popularne miejsce organizacji koncertów i innych imprez masowych. 


Na zachód od Spodka mieści się nowy gmach Muzeum Śląskiego, którego kilka pięter znajduje się pod ziemią. Placówka, zajmująca teren dawnej Kopalni Węgla Kamiennego Katowice, prezentuje historię, etnografię i sztukę całego regionu śląskiego. Część ekspozycji pozostała w starym budynku przy alei Korfantego 3.

!Katowice - Teren Nowego Muzeum Śląskiego - widok na szyb Warszawa
Katowice - Teren Nowego Muzeum Śląskiego - widok na szyb Warszawa

Brynów

Położona na zachodzie dzielnica Brynów słynie z kilku obiektów dość istotnych dla historii miasta. Należą do nich przede wszystkich Kopalnia Węgla Kamiennego "Wujek" znana przede wszystkim z brutalnej pacyfikacji, której dokonały oddziały ZOMO 16 grudnia 1981 roku. O tamtych wydarzeniach przypomina pomnik w formie krzyża umieszczony na terenie kopalni oraz Izba Pamięci znajdująca się przy ulicy Wincentego Pola 65.

Inna budowla upamiętniająca tragiczną historię regionu mieści się w parku Kościuszki. To wieża spadochronowa, która stanowiła jeden z polskich punktów oporu we wrześniu 1939 roku. Dziś trudno powiedzieć co tak naprawdę wydarzyło się na jej szczycie podczas kampanii wrześniowej (przez lata mówiono o bohaterskiej walce śląskich harcerzy, jednak wiele źródeł przeczy oficjalnej narracji) pewne jest jednak to, że zginęli tu polscy obrońcy Katowic.

Co ciekawe to właśnie na terenie Brynowa znajduje się najstarszy zabytek Katowic. Jest nim drewniany kościół św. Michała Archanioła (pierwotnie stał we wsi Syrynia) pochodzący z XVI wieku. Do katowickiego parku Kościuszki trafił w roku 1938. Miał tu powstać skansen ale wybuch wojny przerwał ambitne plany.

Nikiszowiec i Giszowiec

Te dwie leżące na wschodzie dzielnice to dawne osiedla robotnicze, które zamieszkiwali pracownicy pobliskich kopalni. Co ciekawe ich architekturę różni praktycznie wszystko. Giszowieckie zabytki to, obok willi dyrektora kopalni, drewniane dwurodzinne domy z ogródkami. Tymczasem na Nikiszowcu możemy zobaczyć, często kojarzone ze Śląskiem, murowane wielorodzinne familoki.

Inne

Z innych interesujących miejsc w Katowicach wymienić należy przede wszystkim Bazylikę św. Ludwika Króla i Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny (Panewnicka 76), która posiada największą w Europie szopką bożonarodzeniową.

Na granicy Katowic i Chorzowa leży Legendia - Śląskie Wesołe Miasteczko, które szczyci się największą kolejką górską w tej części Europy.

Ci, których interesuje przemysł mogą udać się też do Muzeum Hutnictwa Cynku WALCOWNIA położonego przy ulicy 11 Listopada.

Jak oszczędzać pieniądze w Katowicach?

Mimo, że Katowice nie są drogim miastem to oszczędny turysta znajdzie tu kilka możliwości bezpłatnych wstępów. We wtorki za darmo zwiedzimy Muzeum Śląskie i Muzeum Historii Katowic.

Opłat za bilety nie pobiera Muzeum Organów Śląskich (Zacisze 3), a zbiory Muzeum Archidiecezjalnego obejrzymy za "co łaska". Nic nie zapłacimy podczas oglądania wystaw w Galerii Szyb Wilson (ul. Oswobodzenia 1).

!Katowice - secesyjny element dekoracyjny jednej z kamienic
Katowice - secesyjny element dekoracyjny jednej z kamienic

Bezpieczeństwo w Katowicach

W świadomości turystów za najniebezpieczniejszą dzielnicę Katowic uchodzi Nikiszowiec jednak statystyki policyjne zdają się tego nie potwierdzać. Najwięcej kradzieży czy napadów zdarza się w… Śródmieściu. Nie lepiej jest na Załężu i Szopienicach. Trzeba jednak zaznaczyć, że nie jest tu gorzej niż w innych dużych polskich miastach. Najważniejsze to unikać po zmroku ciemnych, nieoświetlonych zaułków, uważać podczas imprez masowych i starać się nie zwracać uwagi np. drogim sprzętem fotograficznym.

!Katowicki Drapacz Chmur
Katowicki Drapacz Chmur

Okolice

Katowice mogą być świetną bazą wypadową do zwiedzania okolic. W pobliskim Będzinie (dojazd komunikacją GOP) znajduje się dobrze zachowany średniowieczny zamek.

Bez większych kłopotów dostaniemy się też do wpisanej na listę UNESCO kopalni w Tarnowskich Górach (więcej w osobnym artykule: Tarnowskie Góry - obiekty z listy UNESCO) oraz do zabrzańskiej kopalni Guido (udostępniona do zwiedzania).

Poza zabytkami GOP możemy się też udawać na wycieczkę do Oświęcimia (niecała godzina jazdy pociągiem) lub Krakowa (około 2 godzin jazdy pociągiem).


Reklama


Zobacz nasze inne artykuły ze Polski