Livigno - atrakcje, zwiedzanie i informacje praktyczne

!Panorama Livigno
Panorama Livigno

Od momentu budowy tunelu łączącego Livigno ze Szwajcarią stało się ono jednym z najpopularniejszych kurortów Włoch. Co roku zjeżdżają tu tysiące turystów, aby choć przez kilka dni poszusować po górskich stokach. Livigno jest również zwolnione z podatków, co powoduje, że ceny wielu artykułów są tu niższe niż w innych częściach kraju.

!Centrum Livigno
Centrum Livigno

Livigno - nazwa

Trudno dokładnie powiedzieć od czego pochodzi nazwa miasta. Jedna z najpopularniejszych koncepcji mówi, że jest to dawne określenie lawiny śnieżnej. Inni wywodzą nazwę od słowa lovin oznaczającego łubin. Niektórzy twierdzą, że prefiks "li-" został dodany dopiero w XV wieku, a pierwotna nazwa oznacza winnicę. Nie ma jednak żadnych dowodów na uprawę tu winorośli w tamtym okresie.

!Stok narciarski w Livigno
Stok narciarski w Livigno

Livigno - historia

Pierwsze wzmianki o Livigno pochodzą z XII wieku. Była to najprawdopodobniej niewielka osada pasterska, w pełni uzależniona od pobliskiego miasta Bormio. Przez wiele lat mieszkańcy Livigno nie mieli żadnego wpływu na politykę prowadzoną przez swoich władców. Sytuacja zmieniła się kiedy Bormio weszło w konflikt z Gryzonią (należącą do szwajcarskich Trzech Lig). Uzależnienie Bormio oraz późniejsze zmiany religijne sprawiły, że Livigno znalazło się pomiędzy dwoma przeciwnymi siłami. Mieszkańcy skorzystali z tego stanu rzeczy, uzyskując wiele przywilejów handlowych. Pod koniec XVIII wieku tymi ulgami objęto również wieś Trepallę. Przywileje zostały potwierdzone podczas wojen napoleońskich - ich ważność przedłużano kilkakrotnie w XIX wieku (oraz w 1910 roku przez rząd włoski). Mimo to sytuacja miasta nadal nie była zbyt korzystna, dopiero w 1914 roku armia włoska zbudowała drogę przez przełęcz Foscagno, ale i tak zimą nie można było z niej korzystać.

!Centrum Livigno
Centrum Livigno

Wszystko zmieniło się w latach 50. i 60. XX wieku. Poprawa jakości dróg i budowa tunelu do Szwajcarii sprawiły, że na większą skalę zaczęli tu przybywać turyści. W 1951 roku na miasto spadła wielka lawina, niszcząc wiele zagród i zabijając kilka osób. Nie mogło to jednak zatrzymać rozwijającego się ruchu turystycznego. Jeszcze w latach 50. powstały pierwsze wyciągi, a w roku 1972 utworzono tu specjalną strefę wolnocłową. Dziś Livigno jest jednym z modniejszych kurortów północnych Włoch, szczególnie lubianym przez turystów z Polski.

!Stoki Carosello 3000  Livigno
Stoki Carosello 3000 Livigno

Livigno - zwiedzanie i atrakcje

Jeszcze do połowy XX wieku Livigno było jedynie cichym górskim miasteczkiem, stąd nie znajdziemy tu zabytków powalających na kolana. Mimo to tradycyjna drewniana zabudowa posiada wiele niewymuszonego uroku.

!Zabytkowa zabudowa w Livigno
Zabytkowa zabudowa w Livigno

Kościół pw. Narodzenia NMP (Chiesa di Santa Maria Nascente)

Via dalla Chiesa

Kościół powstał w średniowieczu jako filia parafii w Bormio. Ze względu na ograniczoną łączność już w 1477 roku Livigno stało się samodzielną parafią. W tamtym okresie istniała tradycja procesji św. Krzyża z Bormio do tej świątyni. Udział w uroczystościach był obowiązkowy dla wszystkich okolicznych gospodarzy, a władze Bormio karały za nieobecność grzywną. Miało to podkreślić feudalną zależność Livigno.

!Kościół Narodzenia NMP w Livigno
Kościół Narodzenia NMP w Livigno

W latach 1884-1887 świątynia przeszła gruntowną przebudowę. We wnętrzu zachowało się jednak sporo dawnego wyposażenia - barokowy ołtarz, kilka ołtarzy bocznych i rzeźbiona ambona. Warto zwrócić uwagę na znajdujący się po lewej stronie obraz pt. "Chrystus na krzyżu i dusze czyśćcowe" autorstwa włoskiego malarza religijnego Pozniano Loverini. Płótno pochodzi z 1889 roku. Kościelna wieża pochodzi z XVII wieku. Obok świątyni funkcjonuje cmentarz (kilka starszych nagrobków na ścianie kościoła) i niewielka kaplica.

Kościół Matki Bożej z Caravaggio (Chiesa Beata Vergine Del Caravaggio)

Ten niewielki kościółek zaczęto wznosić w 1720 roku, na skrzyżowaniu dróg. Niektóre źródła łączą jego budowę z procesem czarownicy o imieniu Trisa, która została spalona na stosie w Livigno w 1631 roku. Zeznała ona, że diabeł pojawiał się właśnie na rozstajach dróg. Wezwanie kościoła odnosi się do objawień maryjnych, które miały miejsce w Caravaggio, koło Mediolanu.

Kościół świętego Rocha (Chiesa di San Rocco)

Via Saroch

Ufundowany przez mieszczan z Livigno, celem zatrzymania szalejącej zarazy. Budowę rozpoczęto w 1592 roku, a ukończono w 1624. Dzwonnicę dobudowano ok. 20 lat później. Całość kilkakrotnie przebudowywano.

Zabytkowa zabudowa

Wprawdzie na terenie miasta nie zobaczymy zapierających dech w piersiach zabytków architektury, ale tradycyjna drewniana zabudowa ma w sobie wiele uroku. Zachowało się tu wiele drewnianych domostw tutejszych górali. Tego rodzaju domy nazywano "baita", często obok stawiano stodoły "toila". Dziś większość z nich przeszła gruntowny remont i kryje w środku wygodne apartamenty.

!Zabytkowa zabudowa w Livigno
Zabytkowa zabudowa w Livigno

Kilka ciekawych budynków pochodzi z XIX wieku, kiedy do Livigno zaczęli ściągać pierwsi turyści. Przykład bogatej rezydencji mieszczańskiej z końca XIX stulecia prezentuje Hotel Alpina, którego wnętrza zostały odrestaurowane i pokryte drewnianą boazerią, aby nadać całości nieco bardziej historycznego klimatu. Natomiast najstarszy tutejszy hotel pochodzi z 1912 roku i cały czas prowadzony jest przez potomków założyciela Giuseppe Mottini. Obiekt nazywa się Hotel Livigno i mieści się przy Via Ostaria 573. W jednym z takich budynków (dom pochodzący z końca XVIII wieku) działa lokalne muzeum historyczne czyli Mus! Muzeum Livigno i Trepalle (Via Domenion 51). Informacje na temat godzin otwarcia i cen biletów znajdziecie tutaj: LINK.

!Zabytkowa zabudowa w Livigno
Zabytkowa zabudowa w Livigno

Narciarstwo

Nie da się ukryć, że większość turystów przyjeżdża do Livigno, aby pojeździć na nartach. Liczba stoków, zróżnicowanie i długość zjazdów to jeden z atutów tej miejscowości. Dwa największe ośrodki narciarskie to Carosello 3000 (strona zachodnia) i Motollino (strona wschodnia). Na obu zboczach funkcjonują liczne wyciągi, kolejki krzesełkowe i linowe. Najwyżej możemy wjechać wyciągiem Blessacia II (2797 m. - stok Carosello), nieco niższej dostaniemy się dzięki Fontane Vetta (2699 m. - stok Motollino). Z położonej na wschodzie wioski Trepalle można wjechać na Motollino wyciągiem krzesełkowym.

Skipassy kupimy przy stokach oraz w kilku innych punktach miasta (najczęściej w agencjach turystycznych i biurach podróży). Czasami zdarza się, że jeżeli zarezerwujemy noclegi w hotelu możemy uzyskać zniżkę na zakup skipassów. Na początku i na końcu sezonu możemy dostać taki karnet za darmo, jeśli wykupimy odpowiednią liczbę noclegów w wyznaczonych obiektach. Więcej informacji tutaj: .

Istnieje również możliwość zakupienia skipassu Alta Valtellina, który pozwala korzystać z kilku ośrodków narciarskich (Livigno, Bormio, Santa Caterina, Cima Piazzi-San Colombano). Ceny skipassów (karnetów) w roku 2019 znajdziecie tutaj: Ceny w Livigno - skipassy.

!Livigno - stoki Carosello 3000
Livigno - stoki Carosello 3000

Trasy zjazdowe są dość zróżnicowane - przy takiej ich liczbie możemy dosłownie przebierać pomiędzy stokami dla amatorów i profesjonalistów. Na największym tutejszym terenie zjazdowym czyli górze Motto znajdziemy ok. 27 stoków (w tym pięć oznaczonych kolorem czarnym). Zarządzający areałem chwalą się, że najdłuższa ich trasa zjazdowa ma aż 6 kilometrów długości! Najtrudniejszy ze stoków nazwany został na cześć trzykrotnego medalisty mistrzostw świata w narciarstwie alpejskim Giorgio Rocca. Rzecz jasna znajdziemy tu też trasy po których zjeżdżać mogą dzieci. Nieco mniejszy areał posiada kompleks Carosello 3000, ale tu też możemy wybierać pomiędzy kilkunastoma zjazdami (np. Blesaccia & Zuelli - uważany za jeden z najtrudniejszych, narciarz pokonuje różnicę wysokości ponad 1000 metrów ; Fontane - Vetta - prosty szlak gdzie szusować mogą również dzieci).

Nawet jeśli nie będziemy zjeżdżać na nartach możemy skorzystać z wyciągów, które zabiorą nas na szczyt okolicznych gór. Kilkadziesiąt takich urządzeń (orczyki, kolejki gondolowe, kolejki krzesełkowe) zawiezie nas na ciekawe wzniesienia w okolicy. Skipassy umożliwiają darmowe wjazdy, ale jeśli nie jeździmy na nartach możemy wykupić pojedyncze wejściówki, aby chociaż przez chwilę popodziwiać tonące w śniegu Livigno. Do wyboru mamy sześć gondoli, trzynaście wyciągów krzesełkowych i jedenaście orczyków. Przykładowe ceny wjazdów w 2019 roku znajdziecie tutaj: Livigno - ceny wyciągów i kolejek.

Osobna kwestia to trasy biegowe wyznaczone na terenie całej doliny, w której leży miasteczko. Nad tutejszym potokiem na odcinku od jeziora aż do końca miejscowości wyznaczono ok. 40 kilometrów tras. Można jeździć po nich również rowerami przystosowanymi do zimowych wycieczek.

!Trasy biegowe w Livigno
Trasy biegowe w Livigno

Szlaki piesze i rowerowe

W sezonie zimowym część szlaków pieszych (choć nie wszystkie) może być zamknięta ze względu na zagrożenie lawinowe. Informacje co do dostępności szlaków uzyskamy w punkcie IT.

W okolicach Livigno działa kilkanaście schronisk turystycznych, rozmieszczonych na wiodących przez góry ścieżkach (spis schronisk tutaj: link).

Istnieje również możliwość wynajęcia przewodników alpejskich, którzy zaprowadzą nas do trudno dostępnych miejsc. Więcej informacji pod tym linkiem.

Pamiętajmy, że część okolic Livigno to teren Parku Narodowego Stelvio - obowiązują tam określone zasady dotyczące poruszania się (jedynie po wyznaczonych szlakach)!

!Livigno widziane z góry
Livigno widziane z góry

Tunel

Przez długie wieki miasto było zimą odcięte od świata. Sytuacja zmieniła się w połowie XX wieku, kiedy rozpoczęto prace przy tworzeniu sztucznego jeziora Lago Del Gallo. Aby ściągnąć odpowiedni sprzęt budowlany trzeba było stworzyć specjalny tunel. Dla Livigno oznaczało to początek rozwoju turystyki na niespotykaną dotąd skalę.

Tunel jest własnością szwajcarskiej firmy Engadiner Kraftwerke AG i to ona pobiera opłaty za przejazd. Z racji tego, że droga jest bardzo wąska przejazd odbywa się wahadłowo. Wyjątkiem jest sobota kiedy od rana można tylko wyjeżdżać z Livigno, a po południu wjeżdżać. Związane jest to z wymianą turnusów. Nie ma możliwości przejazdu przez tunel rowerem - możemy jedynie przewieźć nasz pojazd autobusem kursującym do Zernez. Przejazd tą drogą jest płatny więcej informacji w cenach w Livigno.

Lago di Livigno

Sztuczne jezioro (którego budowa doprowadziła do stworzenia łączącego miasto ze Szwajcarią) bez wątpienia nadaje miasteczku dodatkowego uroku. Stanowi również ważny punkt na mapie energetycznej obu krajów. Wzdłuż jeziora prowadzą dwa szlaki turystyczne - jeden z nich prowadzi poprzez wzniesienia do schroniska/restauracji Ristoro Fopel, drugi po kilkuset metrach odbija od brzegu i prowadzi do drugiego sztucznego jeziora Lago di San Giacomo.

!Zamarźnięte jezioro Lago di Livigno
Zamarźnięte jezioro Lago di Livigno

Co zjeść w Livigno?

Livigno leży na terenie Valtelliny i jeśli znajdziemy w sklepie produkt z nazwą tej doliny możemy mieć pewność, że pochodzi z jej obszaru. Duża popularnością cieszą się tutejsze wina (najczęściej czerwone i wytrawne), a ich uprawa sięga czasów starożytnych. Wiele restauracji serwuje pizzoccheri alla valtellinese czyli specjalny makaron gryczany w sosie, z kapustą i… ziemniakami. W menu wielu lokali znajdziemy też potrawę o nazwie polenta taragana. Jej nietypowy kolor pochodzi od mąki gryczanej, którą dodaje się do mąki kukurydzianej. Zamówimy tu również sciatt czyli ropuchę. Nazwa jest jednak myląca, gdyż oznacza smażone w głębokim oleju kulki ciasto (z mąki gryczanej) z serem. Określenie wzięło się od dziwnych kształtów, jakie przybiera smażone ciasto.

Na terenie całej Valtelliny od wieków wytwarzano sery - za charakterystyczne dla regionu uważa się Bitto Valtellina (mleko krowie i do 10% mleka koziego) oraz Casera Valtellina (mleko krowie).

W sklepach dostaniemy też bresaolę czyli długo dojrzewającą wędlinę z mięsa wołowego (dawniej używano również koniny).

Livigno

Livigno - informacje praktyczne [aktualizacja luty 2019]

  • Po mieście możemy poruszać się bezpłatnymi busami. Linie oznaczone są kolorami, których nazwy w języku włoskim wyświetlają się na przedzie pojazdu. Busy dojeżdżają do wszystkich najważniejszych wyciągów narciarskich. W busach można skorzystać z bezpłatnego wi-fi. Więcej informacji o przystankach i kursach znajdziemy tutaj: LINK.

!Kościół św. Antoniego w Livigno
Kościół św. Antoniego w Livigno
  • Pomiędzy najważniejszymi stokami kursują również specjalne busy Ski Link. Dzięki nim można bez większych problemów przedostać się np. z Mottolino do Carosello. Więcej: LINK.

  • Punkty informacji turystycznej znajdują się przy Plaza Placheda (09:00-12:30 i 15:00-18:00) i przy Plaza la Comun (od 10:00 do 12:30 od 15:00 do 19:00). Pamiętajmy o przerwie w ich funkcjonowaniu przez dłuższy czas w ciągu dnia.

Livigno

  • Od początku XX wieku Livigno stało się specjalną strefą bezcłową (choć ulgi handlowe miasto posiadało już od XVI wieku), dzięki temu możemy tu znacznie taniej kupić: paliwo, alkohol, papierosy, perfumy i sprzęt elektroniczny. Niektóre sklepy oferują również możliwość negocjacji cen w przypadku większych zakupów. Ceny w sklepach w Trepalle są nieco niższe niż w Livigno. Uwaga! wywóz niektórych produktów jest ograniczony specjalnymi przepisami, zabrać do domu możemy:
    • 1 litr mocnych alkoholi (powyżej 22 %), lub 2 litry napojów alkoholowych (poniżej 22 % zawartości alkoholu) i 4 litry wina i 16 litrów piwa.
    • 200 sztuk papierosów lub 50 cygar, lub 250 gram tytoniu.
    • Pełny zbiornik paliwa plus dodatkowe 10 litrów w kanistrze.
    • Informacje o innych limitach znajdziecie tutaj: LINK.

!Livigno - stoki Caroselli 3000
Livigno - stoki Caroselli 3000
  • Pamiętajmy, że celnicy nie działają tu tylko dla zabawy. Zwłaszcza celnicy szwajcarscy potrafią dokładnie sprawdzić wyjeżdżające auta, a nadwyżki wywożonych towarów obłożyć wysokim cłem.

  • Zdecydowanie nie warto odkładać na później decyzji o rezerwacji noclegu, zwłaszcza w okresie zimowym. Livigno nie jest duże i nie ma szczególnie rozbudowanej ofert noclegowej.

  • W wielu restauracjach znajdziemy polskie menu, również część ogłoszeń, czy plakatów reklamowych zawiera informacje w rodzimym języku. Nie jest to wprawdzie standardem, ale tabliczki z napisem "mówimy po polsku" nie należą tu do rzadkości.

  • Autobusy podmiejskie łączą Livigno z Bormio oraz Zernez. Połączenia do Poschiavo i Pontresina funkcjonują tylko w sezonie letnim. Nie przejedziemy również drogą wiodącą w tamtym kierunku. Jedyna możliwość dostania się do Szwajcarii to podróż tunelem w stronę Zernez.

!Kościół Narodzenia NMP w Livigno
Kościół Narodzenia NMP w Livigno
  • Uwaga! Podczas pobytu w Livigno zimą uważajcie na oblodzone drogi. Temperatury oscylujące w okolicach zera sprawiają, że rano i wieczorem chodniki skuwa lód. Ma się wrażenie, że łatwiej o wywrotkę na deptaku niż podczas zjazdów na stoku.

  • Nawet jeśli nie planujemy jeździć na nartach to ciemne okulary lub odpowiednie gogle będą bardzo pomocne. W słoneczne dni słońce odbite od śniegu może być szkodliwe dla oczu i z pewnością utrudni podziwianie widoków. Pod koniec sezonu narciarskiego warto zaopatrzyć się w krem z silnym filtrem UV!

  • Podobnie jak w innych częściach Włoch także w Livigno sklepy i placówki usługowe są zamykane w środku dnia. Zrobienie zakupów ok. godziny 13 może stanowić problem.

  • Uwaga! Livigno leży na wysokości ponad 1800 metrów. Dla osób nie przyzwyczajonych do takich warunków pobyt tutaj może okazać się dość męczący. Na takiej wysokości występują czasem pierwsze objawy choroby wysokościowej (trudności ze snem, szybkie męczenie się lub przy przyśpieszone bicie serca). Są to jednak przypadki rzadki i najczęściej ustępują po kilku dniach.

Livigno - gdzie spać?

Miejscowość nie jest duża więc wybór miejsca noclegowego nie jest zbyt skomplikowany. Warto jednak zawsze sprawdzić odległość hotelu od stoków czy od centrum miasta. Dokładnie sprawdzajmy informacje dotyczące wynajmowanego obiektu - często na miejscu trzeba dopłacić za sprzątanie lub uiścić odpowiednią kwotę za podatek miejski.

Ciekawą propozycją dla osób szukających ciszy i spokoju może okazać się nocleg w dzielnicy Teola. Jest ona nieco oddalona od centrum, ale naszego wypoczynku raczej nie zagłuszy dyskotekowa muzyka czy uliczny hałas. Teola położona jest wyżej niż reszta miasta, trzeba więc pamiętać że wracając do pokoju będziemy musieli każdorazowo pokonać ok. 120 metrów wysokości.

Osoby podróżujące w grupie mogą zdecydować się np. na Chalet Elena (łazienki w apartamentach, ok. 600 metrów do najbliższego wyciągu).

W samym centrum mieści się obiekt Casa Marianna (pokoje z łazienkami, ok. 300 metrów do stoków).

Na południe od centrum (w odległości krótkiego spaceru pośród zabytkowych domów Livigno) można wynająć pokój w Baita Lumaca Apartamenti (łazienki w pokojach, wjazd na Carosello 3000 ok. 100 metrów obok)
.

Przy drodze z Livigno do Trepale leży trzygwiazdkowy hotel Alpino (pokoje z łazienkami, możliwość wykupienia śniadań, odległość do wjazdu na Mottolino ok. 1,3 kilometra).

Wyszukaj inne noclegi w Livigno

!Livigno widziane z góry
Livigno widziane z góry

Ciekawostki o Livigno

  • Livigno nazywane jest często "małym Tybetem" - nazwę tę nadał włoski dziennikarz i folklorysta Alfredo Martinelli.
  • Polska medalistka olimpijska Justyna Kowalczyk uznawała Livigno za swoje ulubione miejsce treningowe.
  • Od lat 50. XX wieku ludność Livigno wzrosła ponad trzykrotnie.

!Kościół Narodzenia NMP w Livigno
Kościół Narodzenia NMP w Livigno

Reklama


Zobacz nasze inne artykuły z Livigno

Zobacz nasze inne artykuły z Włoch