Łowicz - zwiedzanie i informacje praktyczne

Dawne miasto biskupów dziś jest siedzibą diecezji i miastem powiatowym. Dogodne położenie sprawia, że często i chętnie przyjeżdżają tu turyści z Łodzi i Warszawy, skuszeni licznymi zabytkami lub bogatymi zbiorami etnograficznymi tutejszego muzeum.

!Łowicz - Skansen
Łowicz - Skansen

Od neandertalczyka do biskupa

Trudno jednoznacznie określić początki osadnictwa na terenach dzisiejszego miasta. Wprawdzie wykopaliska archeologiczne potwierdzają pobyt neandertalczyków na tych obszarach (jest to jedno z najbardziej wysuniętych na północ miejsc pobytu homo sapiens neandertalis na ziemiach polskich) trudno tu jednak mówić o ciągłości osadniczej. Początek współczesnemu Łowiczowi dała wczesnośredniowieczna osada, przekształcona później w gród drewniano-ziemny, położona na terenie dzisiejszego zamku. Najprawdopodobniej jeden z władców Polski musiał nadać te tereny arcybiskupom gnieźnieńskim, bo taki stan rzeczy potwierdza bulla gnieźnieńska. Zatroskany o sytuację materialną kościoła w Polsce papież Innocenty II pośród wielu dóbr gnieźnieńskich wymienia: Takoż Łowicz z dziesięcinami, ze wsiami i ich mieszkańcami, z prawem do łowów, z żeremiami, z całym sądownictwem świeckim.

Miasto biskupie

Trudno powiedzieć kiedy Łowicz otrzymał prawa miejskie, ale z całą pewnością stało się to przed rokiem 1298. Wtedy to bowiem wydając przywilej menniczy dla arcybiskupa gnieźnieńskiego książę Bolesław II określił Łowicz jako miasto. Mimo spalenia grodu przez Litwinów biskupi dbali o swoje posiadłości. Szczególne zasługi położył tu arcybiskup gnieźnieński Jarosław Bogoria Skotnicki, który wzniósł tutaj gotycki zamek, lokował Nowe Miasto i dążył do pełnego uniezależnienie się od książąt mazowieckich. Po śmierci ostatnich książąt mazowieckich Łowicz (wraz z całym Mazowszem) został włączony w granice Korony. Wiek XV i XVI to szybki rozwój miasta - powstał między innymi ratusz, a miejska świątynia otrzymała status kolegiaty.

Kres rozwoju przyniósł ze sobą potop szwedzki. Najeźdźcy wysadzili w powietrze część zamku i złupili miasto. Najmocniej ucierpiały kościoły i klasztory (dwie świątynie zostały zrównane z ziemią). Mimo prób zmiany tego stanu rzeczy Łowicz podzielił los większości polskich miast tego okresu, z szybko rozwijającej się osady stając się prowincjonalną osadą. Nie pomogło założenie tutaj jednego z pierwszych w kraju kolegiów pijarskich.

Wiek XIX i XX

Miasto początkowo trafiło do zaboru pruskiego, a po wojnach napoleońskich znalazło się w granicach Rosji. Łowicz stał się własnością Wielkiego Księcia Konstantego i jego żony Joanny Grudzińskiej. Po śmierci “księżnej łowickiej” miasto przejęli carowie. Dzięki temu Łowicz został włączony w sieć powstających wówczas linii kolejowych, co doprowadziło do ożywienia gospodarczego. Już wtedy region łowicki był znany ze swego folkloru. W XIX wieku ukształtował się strój regionalny popularny łowicki “pasiak”. Nic więc dziwnego, że w latach 30 XX wieku do miasta przyjechał amerykański reżyser i dokumentalista Julien Bryan. 
W czasie kampanii wrześniowej miasto stało się areną walk podczas tak zwanej “bitwy nad Bzurą”. Zdobyte 8 września przez Niemców, trzy dni później zostało odbite przez żołnierzy Armii Pomorze. Polacy wycofali się z miasta po pięciu dniach. Podczas walk o Łowicz Niemcy dopuszczali się aktów barbarzyństwa - rozstrzeliwano ludność cywilną, a podczas ataku na miasto Polaków traktowano jak “żywe tarcze”. Po zajęciu miasta rozstrzelano podejrzanych o branie udział w walkach cywilów. Okupacja niemiecka trwała do 17 stycznia 1945 roku.

Zabytki i łowickie ciekawostki

  • Bazylika katedralna Wniebowzięcia NMP i św. Mikołaja (dawna kolegiata) - Barokowa świątynia stoi na miejscu pierwszej łowickiej świątyni (wg niepotwierdzonych źródeł pierwszy tutejszy kościół miał powstać za czasów Władysława Hermana). Swoją obecną formę kościół uzyskał w XVII wieku. Na szczególną uwagę zasługuje kaplica Uchańskiego, pochodząca jeszcze z XVI wieku, z relikwiami św. Wiktorii (sprowadzone w XVII wieku) patronki miasta i regionu. Kościół został uszkodzony podczas kampanii wrześniowej. W 1992 roku Jan Paweł II podniósł go do godności katedry, tworząc diecezję łowicką. W 1999 roku świątynia uzyskała tytuł bazyliki mniejszej. Przez mieszkańców miasta nazywana jest “mazowieckim Wawelem” - ze względu na to, że w jej kryptach pochowano wielu arcybiskupów gnieźnieńskich i prymasów Polski.

!Łowicz - Katedra
Łowicz - Katedra
  • Muzeum w Łowiczu - Znajduje się w gmachu dawnego seminarium Księży Misjonarzy. Prezentuje historię miasta oraz bogate zbiory regionalne i etnograficzne (w tym słynne łowickie wycinanki oraz wnętrze chłopskiej chaty). Na tyłach umieszczono miniskansen (trzy zagrody łowickie). Jednak prawdziwą perełką jest barokowa kaplica pw. św. Karola Boromeusza z pięknymi freskami iluzjonistycznymi (malarstwo naśladuje elementy architektoniczne) autorstwa Michała Anioła Palloniego. Łowiccy przewodnicy opowiadają, że cały budynek chcieli zniszczyć naziści, ale miejscowy ksiądz oświadczył im, że malowidła są dziełem Michała Anioła, nie precyzując że chodzi o Palloniego, a nie Buonarottiego.

!Zwiedzanie Muzeum w Łowiczu
Zwiedzanie Muzeum w Łowiczu
  • Kościół Matki Bożej Łaskawej i św. Wojciecha - Zbudowany w XVII wieku służy zakonowi pijarów. Wyróżnia się niezwykłą fasadą oraz pięknymi barokowymi freskami.

!Łowicz - Kościół Matki Bożej Łaskawej i św. Wojciecha
Łowicz - Kościół Matki Bożej Łaskawej i św. Wojciecha
  • Trójkątny rynek - Dawne targowisko miejskie jest jedynym z nielicznych trójkątnych rynków w Europie. Na jego kształt miała wpływ m. in. przepływająca w pobliżu rzeczka wzdłuż której zbudowano ciąg kamienic.

  • Ruiny zamku prymasowskiego - Wzniesiony w XIV wieku zamek był wielokrotnie rozbudowywany i modernizowany, by stać się rezydencją godną prymasów Polski. Zniszczony przez Szwedów, mimo odbudowy nie odzyskał dawnej świetności. Ponownie splądrowany w czasach konfederacji barskiej został rozebrany w XVIII wieku. Obecnie częściowo odbudowany znajduje się w rękach prywatnych.

  • Niedziela Palmowa w Łowiczu - Miejscową tradycją jest przygotowywania na ten dzień wyjątkowych palm. Po uroczystej mszy świętej wybierana jest najpiękniejsza palma. Najwyższe z nich osiągają ponad 20 metrów! Charakterystycznym elementem są wykonywane z bibuły łowickie kwiaty.

!Łowicka palma - Łowicz
Łowicka palma - Łowicz

Reklama


Zobacz nasze inne artykuły ze Polski