Puszcza Białowieska (cześć polska) - zabytki, atrakcje turystyczne i ciekawe miejsca

To jedyny polski obiekt przyrodniczy wyróżniony przez ekspertów UNESCO. Ten niezwykle cenny las został wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa już w 1979 roku czyli w rok po utworzeniu pierwszego spisu istotnych dla ludzkości miejsc. Choćby z tego powodu warto zobaczyć Puszczę na własne oczy!

!Puszcza Białowieska - Białowieża i dziko żyjące żubry
Puszcza Białowieska - Białowieża i dziko żyjące żubry

Puszcza Białowieska to jeden z najcenniejszych kompleksów leśnych Europy. Prowadzone od lat badania wykazują bytowanie w tych lasach i ich okolicach wielu cennych gatunków fauny i flory. Tu także żyje największa wolna populacja żubra europejskiego. Dominujące gatunki puszczańskich drzew to świerk i sosna (często występują również olsze, dęby i brzozy). Faunę (poza wymienionymi wcześniej żubrami) reprezentują także rysie, wilki, bobry, nietoperze i mniejsze ssaki. Liczną grupę stanowią również ptaki (kilkadziesiąt gatunków znajduje się pod ochroną).

!Puszcza Białowieska, Białowieża - martwe drzewo
Puszcza Białowieska, Białowieża - martwe drzewo

Już w czasach prehistorycznych na terenie Puszczy pojawił się człowiek, którego ślady w kilku miejscach znaleźli archeolodzy (Obręb Ochronny Rezerwat czy Uroczysko Hajduki). W czasach królewskich białowieskie lasy chronione były decyzjami monarchów (m. in. polować mógł tu jedynie monarcha z dworem, ograniczono wyrąb drewna i powołano specjalną straż leśną). Największe straty Puszcza poniosła podczas I wojny światowej i krótko po niej kiedy to angielska firma "Century" doprowadziła do wycinki ponad 2,5 miliona metrów sześciennych drzewa. W 1932 roku utworzono Białowieski Park Narodowy, który dziś odwiedza około 120 tysięcy ludzi rocznie.

Co warto zobaczyć podczas naszej wizyty na terenie Puszczy i w jej okolicach?

!Puszcza Białowieska - Restauracja Carska w Białowieży (budynek dawnej stacji kolejowej)
Puszcza Białowieska - Restauracja Carska w Białowieży (budynek dawnej stacji kolejowej)

Białowieża

Duża wieś, której początki najprawdopodobniej związane były z istniejącym tu niegdyś dworem Wazów. Dziś stanowi świetny punkt wypadowy do spacerów po Puszczy, chociaż trzeba pamiętać, że przyjeżdża tu znacznie więcej turystów niż do Hajnówki, Narewki lub położonych w okolicy mniejszych wiosek (Teremiski czy Pogorzelce).

!Cerkiew w Skansenie w Białowieży - Puszcza Białowieska
Cerkiew w Skansenie w Białowieży - Puszcza Białowieska

Do najciekawszych zabytków Białowieży należą: neorenesansowy kościół św. Teresy od Dzieciątka Jezus z okresu międzywojennego, cerkiew św. Mikołaja z końca XIX wieku (posiada niezwykły ikonostas wykonany z majoliki) oraz drewniany zbór baptystów (Tropinka 120). Zachowało się wiele zabytkowych domów mieszkalnych (m. in przy ulicy Waszkiewicza) i budynek dawnej stacji Białowieża Towarowa (działa tu obecnie restauracja "Carska").

!Puszcza Białowieska - Cerkiew prawosławna św. Mikołaja w Białowieży
Puszcza Białowieska - Cerkiew prawosławna św. Mikołaja w Białowieży

Miłośników budownictwa wiejskiego z pewnością zainteresuje Skansen Architektury Drewnianej Ludności Ruskiej Podlasia (Zastawa 66b). Na terenie dawnego pałacu carskiego znajduje się obecnie Muzeum Przyrodniczo-Leśne Białowieskiego Parku Narodowego. Warto przespacerować się po pobliskim parku czy groblą pomiędzy stawami. W okolicy zachował się również zabytkowy Dworek Gubernatora i brama dawnego pałacu.

!Puszcza Białowieska, Białowieża - wschód słońca nas stawami w parku
Puszcza Białowieska, Białowieża - wschód słońca nas stawami w parku

Rezerwat Pokazowy Żubrów

Nie da się ukryć, że dla większości Polaków Białowieża kojarzy się z żubrami. Być może spotkamy żubra podczas naszych spacerów po lesie jednak bezpieczniej będzie obejrzeć go w Rezerwacie Pokazowym położonym ok. 2 kilometry przed wjazdem do Białowieży. Nazwa obiektu jest nieco myląca bo w tym niewielkim ogrodzie zoologicznym zobaczymy także rysie, wilki, dziki czy koniki polskie. Warto zwrócić uwagę na żubronie - hybrydy żubra i krowy - przewyższające rozmiarami gatunki od których pochodzą. Bilety wstępu kosztują 10 zł (5 złotych bilet ulgowy) a godziny otwarcia prezentują się następująco: w sezonie (od 16 kwietnia do 15 października) od 9:00 do 17:00, poza sezonem od wtorku do niedzieli od 8:00 do 16:00. [aktualizacja kwiecień 2018]

Obręb Ochronny Rezerwat

Pod tą niewiele mówiącą nazwą kryją się tak naprawdę dwa obszary: dawny Rezerwat Ścisły (okolice siedziby BPN i parku dyrekcyjnego) oraz dawny Obręb Ochronny Hwoźna. To najcenniejsze i najsilniej chronione części Puszczy. Ruch turystyczny jest tu ograniczony i ściśle kontrolowany. Naukowcy starają się zachować rosnący w tym miejscu las w możliwie naturalnej postaci. Rzecz jasna rezerwaty można zwiedzać, ale tylko pod opieką przewodnika. Listę biur podróży, w których możemy zarezerwować wycieczkę znajdziemy na poniższej stronie: LINK.

!Białowieża (Puszcza Białowieska) - Miejsce Mocy
Białowieża (Puszcza Białowieska) - Miejsce Mocy

Jeśli jednak nie udało nam się tego zrobić przed przyjazdem to nic straconego - wiele biur turystycznych działa na terenie Białowieży i przewodnika możemy wynająć w ich siedzibach. W sezonie turystycznym można to zrobić również w niewielkim punkcie przy ulicy Kolejowej obok grobli prowadzącej pomiędzy stawami. [aktualizacja kwiecień 2018]

Stara Białowieża

To leśne uroczysko połączone z Białowieżą szlakiem pieszym znane jest przede wszystkim dzięki grupie dębów, którym nadano imiona pochodzące od władców Polski. Według legend to tutaj miała stać słynna biała wieża od jakiej wzięła swoją nazwę miejscowość. Nie ma jednak na to żadnych dowodów, ale faktem jest że osadnictwo na tym obszarze sięga średniowiecza. Dopiero w czasach nowożytnych mieszkańcy przenieśli się na bardziej dogodny teren (obszar obecnej Białowieży). Dęby można obejrzeć poruszając się po nowej ścieżce, przystosowanej również do nordic walking. W pobliżu przepływa niewielka rzeka Łutownia.

Hajnówka

!Sobór w Hajnówce (Puszcza Białowieska)
Sobór w Hajnówce (Puszcza Białowieska)

To liczące ponad 20 tysięcy mieszkańców miasto pozostaje nieco w cieniu Białowieży. Jednak pozornie szara i zniechęcająca do dłuższych wizyt zabudowa skrywa kilka interesujących obiektów. Przy ulicy 3 Maja 42 zwiedzimy Muzeum i Ośrodek Kultury Białoruskiej, a przy ulicy księdza Ściegiennego 7 powojenny Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego. Zdecydowanie trzeba zobaczyć Sobór Świętej Trójcy (Antoniego Dziewiatowskiego 15) nietypową, nowoczesną cerkiew, przy projekcie której pracował Jerzy Nowosielski.

Uroczysko Krynoczka

!Krynoczka - Puszcza Białowieska
Krynoczka - Puszcza Białowieska

Około cztery kilometry od centrum Hajnówki znajduje się niezwykłe miejsce. Według legendy uciekli tu mnisi chroniący się przed najazdem tatarskim. Inna opowieści mówi o objawieniach jakie miały miejsce przy pobliskim źródełku. W XIX wieku wzniesiono tu drewnianą Cerkiew Świętych Braci Machabeuszy, którą możemy oglądać do dziś. Uwaga! Cerkiew znajduje się na dawnym terenie wojskowym i dziś jest ogrodzona (wejście przez bramę jest możliwe w święta prawosławne w czasie nabożeństw). Jednak większość turystów dostaje się do środka przez dziurę w siatce.

!Uroczysko Krynoczka - Puszcza Białowieska
Uroczysko Krynoczka - Puszcza Białowieska

Topiło

Ta malutka wioska (kilkudziesięciu mieszkańców) połączona jest z Hajnówką linią kolejki wąskotorowej. Na początku XX wieku za jej pomocą wywożono z Puszczy wycięte drewno. Dziś ciuchcia pełni już tylko funkcję turystyczną. Jeździ tylko w sezonie turystycznym, w określonych dniach. Informacji na temat aktualnych rozkładów należy szukać na stronie miasta Hajnówki:
 LINK.

Siemianówka

Położona około 10 kilometrów od północnych rubieży Puszczy wioska posiada pochodzącą z XVIII wieku niewielką lecz bardzo malowniczą cerkiew. Jednak większość turystów przyjeżdża tu aby odpocząć nad brzegiem Jeziora Siemianowskiego - liczącego ponad 32 kilometry kwadratowe zbiornika wodnego. Wody zamarzniętego jeziora "zagrały" w filmie "Opowieści z Narni: Lew, Czarownica i Stara Szafa".

!Zalew Siemianówka (Puszcza Białowieska)
Zalew Siemianówka (Puszcza Białowieska)

Szlaki piesze i rowerowe

Przez obszar Puszczy biegnie wiele szlaków, które pozwolą nam docenić piękno i wartość lasu w jakim się znajdujemy. Przed wyruszeniem w podróż warto jest sprawdzić przez jakie tereny będzie przebiegał dany szlak. Jest to istotne bo w niektórych miejscach (np. Rezerwat krajobrazowy im. prof. Władysława Szafera) zabronione jest chociażby zbieranie grzybów, a w innych możemy robić to bez żadnych przeszkód. Część wytyczonych szlaków jest przejezdna dla rowerów. Dwukołowe pojazdy można wynająć w wielu miejscach na terenie Puszczy.

!Puszcza Białowieska - Patriarcha Cyryl z wizytą w Hajnówce
Puszcza Białowieska - Patriarcha Cyryl z wizytą w Hajnówce

Obserwacje ptaków

Coraz popularniejszą formą turystyki staje się od jakiegoś czasu obserwowanie ptaków. Puszcza Białowieska to świetne miejsce do tego typu aktywności, zobaczymy tu m. in. wszystkie europejskie gatunki dzięciołów, grubodzioby, muchołówki i wiele innych. Rzecz jasna możemy obserwować ptaki na własną rękę, ale wiele firm oferuje też specjalne wycieczki z wykwalifikowanymi przewodnikami. Zawsze jednak pamiętajmy o stosowaniu się do zasad rezerwatów na terenie, których będziemy przebywać. Warto uwzględnić też okresy lęgowe poszczególnych gatunków i starać się nie niepokoić naszych skrzydlatych przyjaciół. Przed wyborem odpowiedniego biura turystycznego zawsze warto sprawdzić kilka ofert z różnych placówek. Przykład oferty z taką wycieczką: LINK.

!Kościół katolicki św. Teresy od Dzieciątka Jezus w Białowieży (Puszcza Białowieska)
Kościół katolicki św. Teresy od Dzieciątka Jezus w Białowieży (Puszcza Białowieska)


Reklama


Zobacz nasze inne artykuły z Polski