Podróże po Europie

Neapol - atrakcje, zwiedzanie, zabytki

Ostatnia aktualizacja: 19 czerwca 2022

Neapol to miasto kontrastów, historycznej zabudowy i pysznej pizzy. Miejsce, które według wielu można jedynie pokochać lub znienawidzić. Chaotyczny klimat Neapolu na pewno nie każdemu przypadnie do gustu, ale wiele niedogodności mogą wynagrodzić nam pyszna i różnorodna kuchnia oraz zabytki i atrakcje znajdujące się w mieście lub poza nim.

Neapol zachwyca ilością i różnorodnością atrakcji turystycznych. Historyczne stare miasto założyli Grecy, później przejęli je Rzymianie. Dziś niemal na każdym kroku natrafimy tu na zabytek, choć niestety śladów po starożytnej kolonii Neapolis nie zachowało się zbyt wiele. Neapol jest jednocześnie uważany za jedno z najbardziej mrocznych miast w Europie. W granicach starego miasta zejdziemy do podziemnych tuneli, akweduktów i cystern, a trochę dalej, na obszarze dzielnicy Rione Sanità i w jej okolicy, zwiedzimy katakumby oraz wypełniony czaszkami cmentarz wykuty w skale.

Stolica Kampanii jest także idealnym punktem wypadowym na resztę regionu. Pompeje, Wulkan Wezuwiusz, wyspa Capri, Wybrzeże Amalfitańskie - to tylko niektóre z pomysłów na kilkugodzinną bądź dłuższą wycieczkę.

Historia

Neapol należy do tych miast, do których bez większej przesady pasuje przydomek wieczne. Według archeologów obszar na którym znajduje się stolica Kampanii był zamieszkany prawdopodobnie już w czasach cywilizacji mykeńskiej (druga połowa drugiego tysiąclecia przed naszą erą).

Za protoplastę dzisiejszego Neapolu można uznać niewielką osadę portową Partenope (nazwaną tak na cześć jednej z syren wywodzących się z greckiej mitologii), która powstała na niewielkiej wysepce około VIII wieku p.n.e. Wysepkę, na której wzniesiono niewielką osadę oraz port, zna dziś niemal każdy, kto choć raz odwiedził Neapol - to właśnie na niej w średniowieczu wzniesiono słynny zamek Castel dell’Ovo (czyli Zamek Jajeczny).

Castel dell’Ovo (czyli Zamek Jajeczny) w Neapolu
Castel dell’Ovo (czyli Zamek Jajeczny) w Neapolu

Założycielami Partenope byli koloniści z Cumae, czyli pierwszej greckiej kolonii na obszarze Półwyspu Apenińskiego, która znajdowała się mniej więcej 30 kilometrów na zachód od współczesnego Neapolu. Obecnie w miejscu antycznego miasta Cumae istnieje stanowisko archeologiczne, ale dominują tam ruiny już z późniejszych czasów rzymskich.

W VI wieku p.n.e. kolonię przeniesiono wgłąb lądu (w miejsce dzisiejszego historycznego starego miasta) i przemianowano na Neapolis. Przy budowie nowego miasta wykorzystywano tuf wulkaniczny, który wydobywano tworząc głębokie jaskinie, będące dziś najważniejszą z pamiątek po obecności Greków. Na Placu Belliniego (wł. Piazza Bellini) zobaczymy też pozostałości po greckich murach, które zamykały miasto od strony zachodniej.

Fragment murów greckich - Piazza Bellini w Neapolu
Fragment murów greckich - Piazza Bellini w Neapolu

W IV wieku p.n.e. miasto Neapolis znalazło się pod rządami Samnitów, których w III wieku p.n.e. ostatecznie pokonali Rzymianie. Dzięki bliskości starożytnego Rzymu i doskonałemu położeniu miasto Neapolis prężnie się rozwijało. Wielu znamienitych Rzymian wznosiło tu swoje wille, a bardziej ambitni obywatele przybywali do Neapolis w poszukiwaniu greckiej kultury i sztuki. O istotności tego obszaru dla władców cesarstwa może świadczyć fakt, że w sąsiednim mieście Pozzuoli w I wieku powstał Amfiteatr Flawiuszów, który był trzecim największym amfiteatrem pod względem pojemności w całym świecie rzymskim.

Okres wczesnochrześcijański oraz średniowiecze

Losy Neapolis w pierwszych wiekach po Chrystusie były zbliżone do innych rzymskich miast na południu dzisiejszych Włoch. Znaczenie miasta spadało się wraz z osłabieniem Rzymu, a w międzyczasie rząd dusz zaczęli sprawować duchowni katoliccy. Co ciekawe, to właśnie do Neapolis zesłano Romulusa Augustulusa, czyli ostatniego cesarza Cesarstwa Zachodniorzymskiego, który zmarł tu w 511 roku.

Już w II wieku w okolicach miasta powstały pierwsze podziemne nekropolie (nazywane dziś katakumbami), w których chrześcijanie chowali swoich zmarłych. Wiek później rozpoczęto pracę nad większym podziemnym kompleksem, w którym spoczął patron miasta św. January. Obecnie katakumby te noszą nazwę Katakumb św. Januarego i możemy je zwiedzić w trakcie wycieczki z przewodnikiem.

W świecie rzymskim istniał kategoryczny zakaz pochówku zmarłych w granicach murów miejskich - stąd nekropolie (czyli miasta zmarłych) oraz katakumby (podziemne nekropolie, nazwa wywodzi się od rzymskich katakumb) powstawały na obrzeżach miast lub wzdłuż głównych szlaków. W Neapolis chrześcijańskie nekropolie wydrążono na terenie współczesnej dzielnicy Rione Sanita.

W VI wieku miasto było kilkukrotnie oblegane: najpierw podbili je Bizantyńczycy, później Ostrogoci, żeby po raz kolejny wpaść w ręce wojsk Cesarstwa Bizantyjskiego. W 638 roku utworzono Księstwo Neapolu, które wiek później zyskało niezależność od Bizancjum. W X wieku w mieście założono biskupstwo.

Kolejna epokowa zmiana w historii Neapolu nastąpiła w 1139 roku, kiedy normański król Sycylii Roger II wkroczył z wojskami do miasta i włączył je zbrojnie do Królestwa Sycylii. Syn Rogera, Wiliam I, wzniósł w mieście masywną rezydencję nazywaną Zamkiem Kapuańskim (wł. Castel Capuano). Zamek ten istnieje do dziś, choć na przestrzeni wieków poddany był wielu zmianom i renowacjom. Obecnie we wnętrzach budowli mieści się trybunał i niestety nie ma możliwości swobodnego przemieszczania się po kompleksie.

W XIII wieku od Królestwa Sycylii odłączono część wyspiarską, a nową stolicą został Neapol. Na tron wstąpił Karol I Andegaweński, a jedną z jego pierwszych decyzji była ta o budowie nowej rezydencji: istniejącego do dziś Nowego Zamku (wł. Castel Nuovo). Mimo że oficjalnie władcy zasiadający na tronie w Neapolu mieli prawo do posługiwania się tytułem króla Sycylii, to bliższą prawdy była nazwa król Neapolu i Królestwo Neapolu.

Neapol od XIII do XV wieku rozwijał się prężnie, także jako centrum naukowe. Już w 1224 roku w mieście powstał pierwszy uniwersytet, a w kolejnych wiekach wzniesiono wiele kościołów oraz klasztorów. To właśnie w neapolitańskim klasztorze Dominikanów przebywał i kształcił się św. Tomasz z Akwinu, który otrzymał od papieża tytuł doktora kościoła. Będąc w Neapolu możemy odwiedzić celę świętego w klasztorze przy kościele San Domenico Maggiore, gdzie zachowały się m.in. oryginalna bulla papieska czy relikwiarz ręki świętego.

Czasy nowożytne

Kres władzy Andegawenów przypadł na XV wiek. Sytuacje po śmierci Joanny II, ostatniej przedstawicielki rodu, wykorzystał król Aragonii Alfons V, który ostatecznie został Królem Neapolu pokonując pretendenta do tronu Rene I Andegaweńskiego. Mimo konfliktu z Francją na początku XVI wieku Hiszpanie pozostali u władzy Królestwa Neapolu aż do 1707 roku. Rządy hiszpańskie odcisnęły się na mieście w sposób pozytywny. Neapol rozbudowano i rozszerzono poza historyczną granicę murów miejskich. Za jednego z największych budowniczych uchodzi dziś Pedro Álvarez de Toledo (wicekról Neapolu w latach 1532-1552), który odpowiadał za rozbudowę części portowej i rozszerzenie miasta. To właśnie na jego polecenie wzniesiono niezależną dzielnicę dla wojsk hiszpańskich, która wyróżniała się równym układem i wąskimi uliczkami: znamy ją dziś jako Dzielnica Hiszpańska (wł. Quartieri Spagnoli).

Kolejne zawirowania przypadły na początek XVIII wieku, kiedy to toczyła się walka o sukcesję hiszpańską. W 1707 roku do Neapolu wkroczyły wojska austriackie, które przebywały w mieście przez blisko 30 lat. W 1734 roku miasto odbili Hiszpanie, a bardziej precyzyjnie wywodzący się z rodu Burbonów późniejszy król Hiszpanii Karol III. W trakcie rządów mających korzenie we Francji Burbonów wybudowano m.in. Pałac Capodimonte (obecnie mieści się w nim Muzeum Capodimonte) oraz znany na całym świecie teatr operowy Teatro di San Carlo.

Miasta nie ominęła też zawierucha wojen napoleońskich. Francuski cesarz zajął Królestwo Neapolu, a na tronie umieścił swojego brata Józefa Bonaparte. Burbonowie odzyskali władzę w 1815 roku, a rok później utworzyli Królestwo Obojga Sycylii. Nowy twór istniał niecałe 50 lat, aż do 1860 roku, gdy do Neapolu wkroczyły wojska Giuseppe Garibaldiego.

Ferdynand II, trzeci król Królestwa Obojga Sycylii, po rewolucji wzniesionej przez tzw. carbonari (karbonariusze lub prościej węglarze), rozpoczął ambitny projekt stworzenia długiego tunelu łączącego Pałac Królewski z obszarem wykorzystywanym przez wojska hiszpańskie. Długi korytarz miał umożliwić wojskom szybkie przedostanie się do pałacu w przypadku kolejnej rewolucji. Ferdynand II zmarł jednak w 1859 roku nie doczekawszy zakończenia prac, a nowi władcy Królestwa Zjednoczonych Włoch nie byli zainteresowani kontynuacją budowy.

Podczas II wojny światowej Neapol był jednym z najbardziej bombardowanych włoskich miast. Alianci nie oszczędzali także kościołów, z których część została niemal doszczętnie zniszczona i odbudowana dopiero po zakończeniu działań zbrojnych. W trakcie nalotów zginęło ponad 20 000 osób, ale ofiar mogło być znacznie więcej. Dziesiątki tysięcy mieszkańców ukrywało się w podziemnych schronach, na które zaadaptowano dawne cysterny na wodę, z których część wydrążono jeszcze w czasach greckich (około 2400-2500 lat wcześniej).

Po wojnie miasto gnębiły problemy społeczne. Bieda, wykluczenie, brak pracy - co skrzętnie wykorzystywała i wykorzystuje lokalna mafia (Camorra). Na szczęście ostatnie lata to renesans Neapolu - mimo wielu problemów stolica Kampanii wygląda coraz lepiej, w czym pomagają młodzi i starsi wolontariusze chcący coś zmienić w swojej okolicy. Na rozwój miasta wpływa również turystyka - Neapol stał się jednym z najczęściej odwiedzanych przez turystów włoskich miast.

Jak zwiedzać Neapol?

Mimo że Neapol jest miastem pnącym się w górę, to historyczne centrum (wł. Centro Storico) jest w miarę płaskie i bez problemu zwiedzimy pieszo. W przypadku najstarszej części miasta spacer jest zresztą jedyną dostępną opcją, ponieważ komunikacja publiczna nie obsługuje wąskich uliczek i dwóch głównych arterii (Spaccanapoli oraz Via dei Tribunali) przecinających historyczne centrum.

Stolica Kampanii jest trzecim co do wielkości włoskim miastem i jednocześnie jednym z kilku najczęściej odwiedzanych przez turystów, co łatwo i szybko odczujemy. Codziennie ulicami i chodnikami przejeżdżają lub przemykają tłumy, a najczęściej spotykanym odgłosem jest przeszywający dźwięk klaksonu.

Zwiedzanie tylko na własnych nogach będzie trochę trudniejsze w sytuacji, gdy chcielibyśmy zwiedzić również wzgórze Vomero, południowe dzielnice leżące bezpośrednio nad morzem (Chiaia i Santa Lucia) oraz obszar na północ od historycznego starego miasta (dzielnica Rione Sanità i zlokalizowane na wzgórzu Muzeum Capodimonte). Jest to oczywiście wykonalne, ale będzie wymagało od nas wielokilometrowych spacerów, a czasami też wdrapywania się pod górę.

Zwiedzanie Neapolu może sprawić pewne trudności turystom z ograniczoną mobilnością. Do części kościołów prowadzą tylko schody (czasem wysokie), a historyczne centrum wybrukowane jest nierównymi kocimi łbami. Na szczęście poruszając się po starym mieście ze wschodu na zachód (lub odwrotnie) zmiana wysokości jest delikatna.

Komunikacja miejska w Neapolu

Jeśli planujemy zobaczyć więcej położonych dalej od historycznego centrum atrakcji Neapolu i kilkukilometrowe spacery nie są dla nas, to możemy skorzystać z usług komunikacji publicznej. Do wyboru mamy m.in.: kolejki linowo-terenowe (wł. funicular), autobusy oraz nowoczesne metro, będące zarazem jedną z atrakcji turystycznych. Władze miejskie zaprosiły do współpracy mniej lub bardziej znanych artystów, którzy w ramach projektu Stacje Sztuki udekorowali wiele stacji pierwszej linii metra. Za najpiękniejszą z nich uchodzi kolorowa stacja Toledo, lecz pozostałe są również warte uwagi.

Więcej informacji o projekcie Stacje Sztuki oraz listę najciekawszych stacji opisaliśmy w artykule Metro w Neapolu.

Więcej o poruszaniu się po stolicy Kampanii napisaliśmy w artykule Komunikacja miejska w Neapolu. Bilety, autobusy oraz dojazdy do okolicznych miast.

Neapol - atrakcje, zabytki, ciekawe miejsca.

Największe atrakcje Neapolu mogłyby z powodzeniem wypełnić nam wiele długich dni, dlatego przygotowaliśmy dla Was subiektywne zestawienie najważniejszych zabytków oraz miejsc wartych odwiedzenia. Naszą listę podzieliliśmy na cztery części: atrakcje ścisłego historycznego centrum, pozostałe najważniejsze atrakcje, mniej znane miejsca oraz okolice Neapolu.

Historyczne stare miasto - zwiedzanie Neapolu

Historyczne stare miasto (wł. Centro Storico) jest sercem Neapolu, które mimo wszystkich swoich wad przyciąga do stolicy Kampanii turystów z całego świata. To właśnie na tym obszarze rozwijała się najpierw grecka, a następnie rzymska kolonia. Niestety, śladów po czasach starożytnych nie zachowało się zbyt wiele, a do tego większa część z nich znajduje się pod powierzchnią nowożytnego miasta. Po upadku Cesarstwa Rzymskiego nowi chrześcijańscy zarządcy wykorzystali antyczne dziedzictwo i wznosili swoje domostwa wykorzystując jako fundamenty istniejące rzymskie budowle.

Dominującym stylem wśród zabudowy starego miasta jest neapolitański barok z okresu rządów hiszpańskich Habsburgów, choć spacerując po najstarszej części Neapolu natrafimy też na gotyckie kompleksy religijne z czasów Andegawenów (XIII-XIV wiek) oraz na renesansowe fasady bądź kościoły.

Wartość neapolitańskiego starego miasta doceniła w 1995 roku organizacja UNESCO, która wpisała je na listę światowego dziedzictwa kulturowego.

Centro Storico zwiedza się pieszo. Do brzegów historycznego centrum dojedziemy komunikacją publiczną (metro lub autobus), ale po wejściu w gąszcz wąskich uliczek jesteśmy zdani na własne nogi. Nie powinno nas to jednak przerażać - najstarsza część miasta jest szeroka na mniej niż 2 kilometry i długa na około kilometr. Spokojnie więc wszędzie dostaniemy się pieszo.

Odkrywając stare miasto najwięcej czasu spędzimy na dwóch ulicach: Spaccanapoli oraz równoległej do niej Via dei Tribunali, wzdłuż których znajdziemy większość najważniejszych zabytków i atrakcji. W tym miejscu warto podkreślić, że długa na niemal dwa kilometry trasa Spaccanapoli nie jest oficjalną nazwą żadnej z ulic. To potoczne określenie na istniejącą już w czasach starożytnych trasę, na którą składa się obecnie więcej niż jedna ulica. Włoskie słowo spacca oznacza po polsku podział lub rozłam - a określenie Spaccanapoli możemy przetłumaczyć dosłownie jako przedzielająca Neapol.

Centro Storico uchodzi za bezpieczne. Na dwóch wspomnianych wcześniej trasach przez większość dnia przebywają tłumy turystów oraz miejscowych. To, na co warto uważać, to ruch kołowy - zwłaszcza wieczorem. Skutery oraz rzadziej samochody jeżdżą w sposób bardzo chaotyczny i najlepiej trzymać się bliżej ścian, żeby nie zostać potrąconym. Więcej naszych wniosków o bezpieczeństwie w stolicy Kampanii napisaliśmy w artykule: Bezpieczeństwo w Neapolu. Na co uważać odwiedzając jedno z najbardziej chaotycznych włoskich miast?

Kaplica Sansevero i rzeźba Jezusa Chrystusa okrytego całunem

Leżąca niemal w samym sercu historycznego starego miasta Kaplica Sansevero (wł. Cappella Sansevero, adres: Via Francesco de Sanctis 19) jest bez wątpienia jednym z tych miejsc, które zainteresowani sztuką turyści powinni odwiedzić bez zastanowienia.

Świątynia w swojej pierwszej formie powstała pod koniec XVI wieku jako prywatna kaplica dziękczynna w miejscu dawnych ogrodów Pałacu Sansevero, żeby po około dwóch dekadach stać się kaplicą grobową rodu Sansevero. Obecny wystrój i wygląd kaplicy to efekt XVIII-wiecznej przebudowy, za którą odpowiadał książę Sansevero Raimondo di Sangro. Raimondo di Sangro był człowiekiem wykształconym z wielorakimi zainteresowani. Był również członkiem loży masońskiej, stąd szczególna dbałość o szczegóły i o zachowanie wspólnego sensu całości.

Po wejściu do wnętrza kaplicy w oczy od razu rzuca się fresk pokrywający sklepienia oraz mnogość dodatków i dekoracji ściennych. Największym skarbem kaplicy jest umieszczona w centrum rokokowa rzeźba dłuta Giuseppe Sanmartino z 1753 roku, która przedstawia Jezusa Chrystusa pokrytego całunem. Realizm tego dzieła i dbałość artysty o szczegóły sprawia, że mało który odwiedzający przechodzi obok tej rzeźby obojętnie. Z całą odpowiedzialnością możemy stwierdzić, że jest to jedna z najwspanialszych marmurowych rzeźb świata.

Niektórzy z turystów są tak zafascynowani dziełem Sanmartino, że nie skupiają się już tak bardzo na pozostałych (blisko 30!) rzeźbach otaczających kaplicę z każdej ze stron. A to błąd! Warto zarezerwować sobie nawet 45 minut, żeby bez pośpiechu przyjrzeć się każdemu z dzieł.

W trakcie zwiedzania Kaplicy Sansevero będziemy mogli zajrzeć dodatkowo do bocznego pomieszczenia, które skrywa w sobie unikalny sekret Neapolu - dwa anatomiczne modele w pozycji stojącej (będące prawdziwymi szkieletami), które posiadają zachowany niemal nienaruszony system żył oraz tętnic.

Uwaga! W środku obowiązuje rygorystycznie przestrzegany zakaz wykonywana zdjęć. Czasami przed wejściem czekać na nas będzie dłuższa kolejka.

Napoli Sotterranea (Podziemny Neapol)

Nie każdy turysta spacerujący wąskimi ulicami neapolitańskiego starego miasta zdaje sobie sprawę, że mniej więcej 40 metrów pod jego stopami rozciągają się kilometry korytarzy oraz głębokich pomieszczeń. Neapol powstał na łatwej w wydobyciu tufie wulkanicznej i już Grecy wykorzystywali ten budulec przy rozbudowie swojej kolonii. Rzymianie wykorzystali pozostawione przez nich jaskinie i stworzyli w nich cysterny oraz akwedukty, dzięki którym zapewnili sobie dostęp do wody pitnej.

Cysterny te wykorzystywano jeszcze w czasach nowożytnych. Porzucono je dopiero po wybuchu epidemii dżumy w XVII wieku. Neapolitańczycy nie znali jeszcze wtedy pojęcia dbania o środowisko, więc wykorzystali porzucone podziemia w sposób pragmatyczny - po prostu wyrzucali tam śmieci. Podziemną część miasta odkryto na nowo w trakcie II wojny światowej, gdy głębokie korytarze i cysterny zamieniono na schrony przeciwbombowe.

Napoli Sotterranea - podziemna atrakcja Neapolu
Napoli Sotterranea - podziemna atrakcja Neapolu

Turyści pragnący zobaczyć na własne oczy podziemną część starego miasta mogą wybrać się na około godzinną wycieczkę z przewodnikiem o nazwie Napoli Sotterranea. W jej trakcie zobaczymy m.in.: wypełnioną wodą cysternę, przejdziemy wąskim korytarzem w niemal całkowitej ciemności oraz miniemy źródło wody płynące przez jeden z akweduktów. Na koniec wycieczki zobaczymy pozostałości po rzymskim teatrze, na fundamentach którego powstały zwyczajne domy mieszkalne, a także wystawę szopek neapolitańskich.

Uwaga! W trakcie wycieczki będziemy musieli pokonać trochę schodów, a jeden z odcinków prowadzi ciemnym i bardzo wąskim korytarzem, w którym ledwo można się zmieścić - atrakcja ta nie jest najlepszym wyborem dla osób, które w takich warunkach czują się niekomfortowo.

Muzeum w dawnym klasztorze San Lorenzo Maggiore i starożytne ulice

Wybierając się na wycieczkę po podziemnym Neapolu zobaczymy akwedukty oraz duże cysterny wydrążone przez mieszkańców starożytnego Neapolis. Warto jednak pamiętać, że do podziemnych zbiorników zaglądały co najwyżej osoby, które zajmowały się ich czyszczeniem oraz konserwacją.

Jeśli chcielibyśmy znaleźć się bliżej codziennego życia antycznego miasta, to możemy wybrać się do dawnego klasztoru San Lorenzo Maggiore (pol. św. Wawrzyńca), który wzniesiono w miejscu greckiej agory oraz późniejszego rzymskiego forum. Klasztor franciszkanów powstał dokładnie tam, gdzie stał dwupiętrowy budynek handlowy (łac. macellum) z I lub II wieku p.n.e.

Fragment rzymskiej ulicy pod poziomem kompleksu klasztornego (klasztor św. Wawrzyńca w Neapolu - San Lorenzo Maggiore)
Fragment rzymskiej ulicy pod poziomem kompleksu klasztornego (klasztor św. Wawrzyńca w Neapolu - San Lorenzo Maggiore)

Drugie, nieistniejące już piętro starożytnego kompleksu targowego, znajdowało się mniej więcej na poziomie dzisiejszej ulicy Via dei Tribunali. Pod powierzchnią średniowiecznego klasztoru, i to w zaskakująco dobrym stanie, zachował się za to parter kompleksu, czyli szeroka na 3 metry i długa na niemal 60 metrów ulica handlowa. Wzdłuż ulicy ciągnął się rząd sklepów (m.in. piekarnia, pralnia), których zastosowanie możemy łatwo odgadnąć po zachowanych fragmentach. Żeby tego było mało, to bezpośrednio pod ruinami rzymskimi zobaczymy jeszcze pozostałości ulicy greckiej!

Obecnie klasztor nie pełni już funkcji kościelnych i działa w nim muzeum (wł. Museo dell'Opera di San Lorenzo Maggiore). Za największą atrakcję kompleksu uchodzą antyczne ruiny. Co ciekawe, klasztor San Lorenzo Maggiore mieści się po przeciwnej stronie ulicy od wspomnianej wcześniej Napoli Sotterranea, a tablice informacyjnie wprost przestrzegają zagubionych turystów o tym, że "nie znajdą tu wąskich akweduktów".

Zwiedzanie klasztoru San Lorenzo Maggiore w Neapolu
Zwiedzanie klasztoru San Lorenzo Maggiore w Neapolu

Oprócz stanowiska archeologicznego muzeum może pochwalić się również bogatą kolekcją dzieł sztuki oraz możliwością odwiedzenia dawnych pomieszczeń klasztornych, w tym szerokiej na 12 metrów i długiej na 40 metrów podłużnej hali, która dawniej pełniła funkcje refektarza (jadalni). Hala ta, nazwana imieniem papieża Sykstusa V, wyróżnia się freskiem pokrywającym całe sklepienie i fragment tylnej ściany.

Klasztor San Lorenzo Maggiore należy do naszych ulubionych atrakcji Neapolu. Chcąc odwiedzić muzeum warto rozważyć niewielką dopłatę do wejściówki, dzięki której będziemy mogli wziąć udział w wycieczce z przewodnikiem.

Kościół Gesù Nuovo

Położony przy placu o tej samej nazwie kościół jezuitów należy do najwspanialszych świątyń w Neapolu, a jego wnętrza skrywają wspaniałe przykłady rzeźby oraz malarstwa barokowego. Prawdziwym unikatem jest jednak renesansowa fasada budowli pokryta charakterystycznymi piramidkami/diamentami, która turystom odwiedzającym Włochy kojarzy się raczej z pałacem niż miejscem kultu. I nie będzie to błędne skojarzenie, gdyż Gesù Nuovo powstał na bazie Pałacu Sanseverino, czyli jednej z najwspanialszych arystokratycznych rezydencji XVI-wiecznego Neapolu, w której przyjmowano najznamienitszych gości - w tym cesarza Karola V.

Gdy w 1547 roku wybuchło powstanie przeciw hiszpańskiemu wicekrólowi, Ferrante Sanseverino stanął po stronie rebeliantów. Po stłumieniu powstania cała jego własność została skonfiskowana, a słynny pałac wystawiono na sprzedaż. Po jakimś czasie kupili go jezuici i przekształcili w kościół, zachowując jednak oryginalną pałacową fasadę.

We wnętrzu świątyni zobaczymy pomieszczenia dedykowane Giuseppe Moscatiemu, kanonizowanemu przez Jana Pawła II, który spoczął w tym kościele.

Klasztor oraz kościół Santa Chiara

Budowę majestatycznego kompleksu Santa Chiara (wł. Complesso Monumentale di Santa Chiara) rozpoczęto w 1310 roku za rządów króla Roberta Andegaweńskiego. Efektem prac było powstanie masywnej cytadeli, w której swój dom znaleźli franciszkańscy mnisi oraz klaryski.

Obecnie kompleks ten możemy podzielić na trzy części:

  • bazylikę (możliwa do odwiedzenia za darmo),
  • niezależnie stojącą renesansową dzwonnicę (brak możliwości wejścia na górę),
  • dawny zespół klasztorny, w którym działa dziś muzeum (wejście biletowane).
Zwiedzanie kompleksu Santa Chiara w Neapolu
Zwiedzanie kompleksu Santa Chiara w Neapolu

Nie każdy zdaje sobie sprawę, że masywną bazylikę niemal doszczętnie zniszczono podczas bombardowań aliantów w 1943 roku. Na szczęście w ciągu dekady udało się odbudować świątynie, i to z zachowaniem oryginalnego gotyckiego stylu. Niestety, zniszczeniu uległy freski oraz dekoracje, w tym niemal całość malowideł autorstwa Giotta. Będąc w okolicy warto zajrzeć do środka, gdzie znajdziemy kilka kaplic oraz zabytków wartych uwagi - w tym kaplicę z grobowcem wywodzącego się z Burbonów władcy Królestwa Obojga Sycylii Ferdynanda II (pierwsza na prawo od strony ołtarza). Bezpośrednio za głównym ołtarzem w oczy od razu rzuca się majestatyczny grobowiec króla Roberta Andegaweńskiego.

Dawny klasztor pełni dziś funkcje muzeum. Miejsce to powinno przypaść do gustu turystom zainteresowanym historią Neapolu. Podczas zwiedzania zobaczymy m.in.: XVIII i XIX-wieczne szopki, uratowane przed bombami kościelne artefakty czy stanowisko archeologiczne z odkrytymi łaźniami z czasów rzymskich. Sam klasztor nie uległ takim zniszczeniom jak bazylika, dzięki czemu zachowały się na przykład freski ścienne.

Za największy skarb kompleksu uchodzi otoczony krużgankami ogród. Jego dzisiejszy wygląd jest efektem XVIII-wiecznej przebudowy pod auspicjami Domenico Antonio Vaccaro. Architekt podzielił rozległy dziedziniec na cztery części, które oddzielił od siebie linią połączonych ze sobą kolumn oraz ławek pokrytych kolorowymi płytkami z majoliki. Będąc na miejscu aż trudno uwierzyć, że wciąż znajdujemy się w stosunkowo szarym i czasami przygniatającym mieście.

Kompleks Santa Chiara w Neapolu
Kompleks Santa Chiara w Neapolu

Katedra św. Januarego oraz wczesnochrześcijańskie baptysterium

Neapolitańska Katedra św. Januarego (wł. Cattedrale di San Gennaro) swoim rozmiarem i bogactwem wystroju wyróżnia się wśród innych kościołów w historycznych centrum miasta. Charakterystyczne jest też jej położenie: nie znajduje się ona przy wąskiej uliczce, ale przy stosunkowo szerokiej ulicy Via Duomo.

Budowę katedry rozpoczęto w XIII wieku i zakończono około sto lat później. Dzisiejszy wygląd świątyni różni się jednak diametralnie od tego z czasów średniowiecza, gdyż w XIX wieku fasadę w stylu neogotyckim oraz część wnętrza przeprojektował lokalny architekt Enrico Alvino. We wnętrzu przechowywane są relikwie św. Januarego, patrona Neapolu.

Katedra dostępna jest do zwiedzania za darmo. Warto jednak sprawdzić godziny otwarcia, gdyż w środku dnia jest zamykana na kilka godzin.

Katedra w Neapolu
Katedra w Neapolu

Za najważniejszą część świątyni uchodzi barokowa Królewska Kaplica Skarbca św. Januarego (wł. Reale cappella del Tesoro di San Gennaro), która przylega do środkowej części katedry od prawej strony. Budowę kaplicy rozpoczęto na początku XVII wieku i zakończono w 1646 roku. W środku wyróżniają się bogate zdobienia - w tym m.in. freski na sklepieniu autorstwa urodzonego w Bolonii Domenichino, srebrne relikwiarze czy olbrzymie rzeźby z brązu.

Bezpośrednio przy katedrze działa Muzeum Skarbca św. Januarego (wł. Tesero di San Gennaro) mogące pochwalić się bogatą kolekcją relikwiarzy oraz innych wyrobów wytworzonych ze szlachetnych kruszców. Aktualne godziny otwarcia i ceny biletów do muzeum sprawdzimy na oficjalnej stronie. Dodatkowo w Kaplicy Skarbca św. Januarego możemy za dodatkową opłatą wypożyczyć przewodnik audio.

Będąc w środku nie przegapcie zejścia do krypty św. Januarego, która została zaprojektowana przez pochodzącego z Lombardii Tommaso Malvito.

Co ciekawe, największy z historycznych skarbów katedry nie znajduje się wcale w jej murach. Wzniesiona w XIII stuleciu katedra przylega do wczesnochrześcijańskiej bazyliki z VI wieku (wł. Basilica di Santa Restituta), w której zachowało się jedno z najstarszych chrześcijańskich baptysteriów oraz wczesnochrześcijańskie mozaiki.

Zabytkowe baptysterium w bazylice przy katedrze w Neapolu
Zabytkowe baptysterium w bazylice przy katedrze w Neapolu

Jak do tego doszło? W trakcie budowy katedry istniejąca w tym miejscu bazylika została przebudowana i przyłączona do nowej budowli.

Wejście do wnętrza bazyliki Santa Restituta znajduje się bezpośrednio w katedrze (po lewej stronie). Bazylikę możemy odwiedzić za darmo, ale wejście do pomieszczenia z baptysterium wymaga zakupu biletu.

San Gregorio Armeno - zagłębie neapolitańskich szopek bożonarodzeniowych

Ulice Spaccanapoli oraz Via Tribunali połączone są ze wieloma prowadzącymi lekko w górę uliczkami. Pośród nich najbardziej wyróżnia się uliczka San Gregorio Armeno, wzdłuż której działają dziesiątki sklepów sprzedających akcesoria (figurki, sceny, dodatki itp) do słynnych neapolitańskich szopek bożonarodzeniowych (wł. presepe).

Jeden ze sklepików z szopkami bożonarodzeniowymi w Neapolu
Jeden ze sklepików z szopkami bożonarodzeniowymi w Neapolu

Mimo że ulica San Gregorio Armeno przez ostatnie lata straciła trochę na swoim uroku i stała się wabikiem na turystów, to wciąż niektóre z wystaw i sklepików mogą pochwalić się pięknymi rzemieślniczymi wyrobami ręcznej roboty. Pozostali sprzedawcy handlują tym, co jest akurat modne - więc zobaczymy figurki Diego Maradony, współczesnych piłkarzy klubu SSC Napoli, a nawet... królowej brytyjskiej.

Będąc na miejscu warto zajrzeć na jeden z dziedzińców, gdzie działa sklep Fratelli Capuano dal 1840 (adres: Via S. Gregorio Armeno 28). Rok w nazwie nie jest przypadkowy - początki tej rodzinnej firmy sięgają pierwszej połowy XIX wieku. Wśród sprzedawanych produktów na szczególną uwagę zasługują wspaniałe tła (sceny) szopek, które równie dobrze pasowały by do pałaców lub muzeów.

Co jeszcze zobaczymy na Starym Mieście? Mniej znane atrakcje Neapolu

Opisane dotychchczas atrakcje to tylko wierzchołek góry lodowej. Wśród innych miejsc wartych uwagi w historycznych centrum warto wymienić także:

  • Plac Belliniego (wł. Piazza Vincenzo Bellini) - ulubione miejsce spotkań lokalsów, gdzie zobaczymy pozostałości muru obronnego z czasów greckich,
  • rzeźbę Poliszynela z wytartym nosem, którą miejscowi pocierają na szczęście,
  • Madonna z pistoletem - nieco skryte dzieło słynnego artysty Banksy'ego przy Piazza Gerolomini,
  • Kościół San Domenico Maggiore - do świątyni wejdziemy za darmo. Za dodatkową opłatą będziemy mogli zajrzeć do zakrystii z trumnami członków aragońskiej rodziny królewskiej oraz do niewielkiego muzeum. Istnieje również możliwość zwiedzenia komnaty św. Tomasza, w której przechowywane są m.in. odręczne notatki świętego, relikwiarz kości ramiennej oraz oryginalna bulla papieską przyznającą św. Tomaszowi tytuł doktora kościoła.
  • położony na placu Monteoliveto klasztor i kościół Sant'Anna dei Lombardi ze wspaniałymi renesansowymi kaplicami należą do najlepiej skrywanych skarbów Neapolu. W ramach biletu wstępu możemy zwiedzić także inne pomieszczenie klasztorne, w tym przepiękną zakrystię zaprojektowaną przez Giorgio Vasariego, grupę rzeźbiarską Lament nad zmarłym Chrystusem Guido Mazzoniego oraz kryptę.
Madonna z pistoletem Banksy'ego (street art w Neapolu)
Madonna z pistoletem Banksy'ego (street art w Neapolu)

Co warto zobaczyć w Neapolu?

Narodowe Muzeum Archeologiczne

Neapol może pochwalić się jednym z najważniejszych muzeów archeologicznych we Włoszech - Narodowym Muzeum Archeologicznym (wł. Museo Archeologico Nazionale di Napoli). Placówka położona jest na obrzeżach starego miasta i mieści się w wzniesionych pod koniec XVI wieku wojskowych barakach, które w XVII i XVIII wieku zamieniono na siedzibę uniwersytetu. W XIX wieku kompleks przebudowano i przekształcono w muzeum.

Byk Farnezyjski - Muzeum Archeologiczne w Neapolu
Byk Farnezyjski - Muzeum Archeologiczne w Neapolu

Zbiory muzeum podzielone są na kilka różnorodnych kolekcji. W podziemiach znajdują się kolekcja egipska (z mumiami) oraz wystawa antycznych tablic i napisów. Na parterze mieści się kolekcja rzeźb oraz artefaktów, z których większość należała do rodu Farnese. Pośród najważniejszych eksponatów warto wyróżnić dwie rzeźby odnalezione na terenie rzymskich Term Karakali: Heraklesa Farnezyjskiego oraz grupę pt. Byk Farnezyjski. Na kolejnych piętrach przechowywane są najważniejsze skarby kolekcji, czyli freski, rzeźby oraz inne znaleziska zabrane z Pompejów oraz innych okolicznych stanowisk archeologicznych.

W muzeum wystawiana jest olbrzymia makieta Pompejów, a także freski, mozaiki i inne elementy zdobiące pompejańskie domy. W naszej opinii warto wybrać się do Narodowego Muzeum Archeologicznego przed odwiedzeniem ruin antycznego miasta.

Pałac Królewski

Przy Piazza del Plebiscito, największym placu w Neapolu, stoi Pałać Królewski (Palazzo Reale di Napoli) z XVII wieku, w którym rezydowali hiszpańscy namiestnicy oraz późniejsi władcy. Mimo że neapolitańskiemu Pałacowi Królewskiemu daleko rozmiarem i przepychem do głównej siedziby hiszpańskich Burbonów z nieodległej Caserty (wł. Palazzo Reale di Caserta), to zwiedzenie go może być nie lada gratką dla turystów zainteresowanych historią władców Królestwa Neapolu. W środku czekają na nas monumentalne schody oraz blisko 30 różnorodnych pomieszczeń, w tym prywatny teatr, kaplica czy pomieszczenia mieszkalne władców.

W każdym z pomieszczeń stoją tablice opisowe w języku angielskim, dzięki którym dowiemy się więcej o historii oraz eksponatach. Na spokojne zwiedzenie pałacu potrzebujemy do 90 minut.

Po przeciwnej stronie placu stoi bazylika królewska (Basilica Reale Pontificia San Francesco da Paola) wzorowana na rzymskim Panteonie. Będąc na placu nie przegapmy zabytkowej kawiarni Gran Caffè Gambrinus, która co prawda stała się atrakcją turystyczną i zatraciła większość swojej autentycznej atmosfery, ale zachowała niepowtarzalny wystrój z drugiej połowy XIX stulecia.

Jedno z pięter kompleksu pałacowego zajmuje biblioteka narodowa imienia Wiktora Emanuella III, do czytelni której możemy spróbować zajrzeć za darmo.

Teatr San Carlo

Tuż przy pałacu odnajdziemy Teatr San Carlo (Teatro di San Carlo), dawniej Teatr Królewski San Carlo. Jest to najstarsza działającą nieprzerwanie opera na Włoszech. Jej inauguracja miała miejsce w 1737 roku, a w dniu oficjalnego otwarcia posiadała 3285 miejsc siedzących. Obecnie z powodu norm bezpieczeństwa pojemność została zmniejszona do 1386 miejsc.

Opera możliwa jest do zwiedzenia w trakcie trwającej 45 minut wycieczki z przewodnikiem.

Uwaga! Przed kupnem wejściówki upewnijmy się, że światła w teatrze będą zapalone. W okresie przed występami zdarza się, że podczas wycieczki nie udaje się zobaczyć najważniejszego, czyli audytorium oraz sceny. W takim przypadku wycieczka będzie miała dla nas jedynie walor edukacyjny.

Galleria Borbonica - kolejna atrakcja z cyklu Podziemny Neapol

Napoli Sotterranea jest najbardziej znaną z podziemnych atrakcji Neapolu. Nieco mniej popularna jest Galleria Borbonica, czyli niedokończony Tunel Burbonów, którego budowę rozpoczęto w połowie XIX wieku. W tym przypadku również możliwe jest jedynie zwiedzanie z przewodnikiem, ale wycieczka różni się od Napoli Sotterranea. Oprócz przejścia niedokończonym tunelem dowiemy się więcej o życiu ukrywających się tu mieszkańców podczas II wojny światowej oraz zobaczymy kilka samochodów i kilkadziesiąt motocykli z początku XX wieku, które zostały zarekwirowane przez lokalny sąd. W trakcie zwiedzania zajrzymy również do starodawnych cystern na wodę.

Galleria Borbonica - Neapol
Galleria Borbonica - Neapol

Napoli Sotterranea czy Galleria Borbonica? My sami byśmy wybrali zapewne pierwszą z nich, ale jeśli macie taką możliwość, to warto odwiedzić obie!

Castel Nuovo (Nowy Zamek)

Ten położony niemal nad wodą zamek należy do największych symboli Neapolu. Budowla została wzniesiona w 1279 roku na zamówienie Karola I Andegaweńskiego, który stwierdził, że dwie pozostałe rezydencje (Zamek Kapuański oraz Zamek Jajeczny) są zbyt skromne jak na królewskie rezydencje. Stąd też nazwa Castel Nuovo (pol. Nowy Zamek), choć budowla nazywana była również Maschio Angioino, czym nawiązywano do nazwiska fundatora.

Zanim jeszcze wkroczymy na teren zamku (wejście jest biletowane) zobaczymy łuk triumfalny z elementami renesansowymi, wzniesiony na pamiątke przyjazdu króla Alfonsa V Aragońskiego do Neapolu. Sam zamek, w którym mieści się muzeum miejskie, nie należy co prawda do największych atrakcji Neapolu, ale posiada kilka unikatowych skarbów. W trakcie zwiedzania czekają na nas m.in.:

  • monumentalna Sala Baronów, dawniej ozdobiona niezachowanymi freskami Giotta, która posiada wspaniałe gotyckie sklepienie i była świadkiem pojmania spiskujących przeciw władcy baronów,
  • kaplica palatyńska,
  • wieża widokowa,
  • zbrojownia i część archeologiczna,
  • obiekty i dzieła sztuki (XV-XVIII wiek) zabrane z różnych obiektów Neapolu lub znajdujące się dawniej na zamku,
  • obrazy XIX-wiecznych neapolitańskich artystów,
  • dzieła sztuki darowane na XX wiek.

Na wizytę na zamku najlepiej zaplanować pomiędzy 60 a 90 minut.

Przy zamku znajduje się stacja metra Municipio, w środku której widoczny jest fragment podstawy zamku.

Zamek Jajeczny (Castel dell’Ovo)

Wzniesiony na niewielkiej wyspie na południe od starego miasta zamek Castel dell’Ovo jest kolejnym z najważniejszych symboli Neapolu. Obecna warowna twierdza powstała w XII wieku podczas panowania Normanów (i została przebudowana trzy stulecia później), ale miejsce to było wykorzystywane od czasów antycznych. Już w VI wieku p.n.e. na wyspie osiedlili się greccy osadnicy, a w czasach rzymskich istniała tu willa, w której według legend schronił się ostatni cesarz Zachodniego Cesarstwa Rzymskiego. Po upadku cesarstwa na wyspie wzniesiono klasztor, którego miejsce w średniowieczu zajęła warowna twierdza.

Podczas spaceru po Zamku Jajecznym (Castel dell'Ovo) w Neapolu
Podczas spaceru po Zamku Jajecznym (Castel dell'Ovo) w Neapolu

Nazwa zamku w języku polskim oznacza Zamek Jajeczny, ale nie ma ona nic wspólnego z kształtem twierdzy. Według legendy rzymski poeta Wergiliusz umieścił w fundamentach budowli magiczne jajko - i dopóki ono nie pęknie, dopóty wybudowana na wyspie twierdza będzie trwać.

Obecnie Castel dell’Ovo jest otwarty dla zwiedzających i na teren zamku wejdziemy za darmo. Niestety, nie ma możliwości odwiedzenia żadnego z pomieszczeń - ale na terenie zamku znajdziemy kilka przyjemnych punktów widokowych, z których zobaczymy m.in. wyspę Capri (z oddali) czy okoliczne miasta.

Wybierając się na zamek i przy dobrej pogodzie warto zaplanować chwilę na spacer nadmorską promenadą (Lungomare di Napoli).

Via Toledo i Galeria Umberto I

Via Toledo może spokojnie walczyć o miano najbardziej reprezentacyjnej ulicy w Neapolu. Wzdłuż tej długiej i szerokiej arterii handlowej odnajdziemy wiele ważnych budynków, sklepów oraz restauracji. Via Toledo rozpoczyna się przy Placu Dantego (wł. Piazza Dante), gdzie oprócz statui słynnego poety zobaczymy jedną z zachowanych bram miejskich (Port'Alba). Za bramą znajduje się urokliwa uliczka słynąca ze sprzedawanych tam książek.

Widok na szklany dach w Galerii Umberto I w Neapolu
Widok na szklany dach w Galerii Umberto I w Neapolu

Via Toledo kończy się przy Piazza Trieste e Trento, na chwilę przed Piazza del Plebiscito i Pałacem Królewskim. Kawałek obok odnajdziemy krytą XIX-wieczną galerię handlową Galleria Umberto I, której architekt wzorował się Galerii Wiktora Emmanuela II w Mediolanie.

Katakumby w Neapolu i mroczna część miasta

Dla osób lubiących mroczne miejsca godnym odwiedzenia miejscem jest historyczny obszar Rione Sanita wewnątrz dzielnicy Materdei. Znajdziemy tam wykuty w skale cmentarz Cmentarz Fontanelle, we wnętrzu którego stoją równo poukładane i wypolerowane... czaszki. Czaszki te są tak zadbane, ponieważ mieszkańcy Neapolu kultywują unikatową tradycję ich adoptowania oraz odwiedzania niczym członków rodziny, czym chcą sobie zaskarbić wsparcie siły wyższej.

Innymi mrocznymi atrakcjami są katakumby San Gennaro oraz San Gaudioso, które oddalone są od siebie o zaledwie kilkaset metrów. Oba kompleksy są całkowicie różne i warto znaleźć czas, żeby odwiedzić każdy z nich. Jeśli musicie jednak wybierać, to naszym zdaniem lepiej odwiedzić monumentalne katakumby San Gennaro, które bardziej pozostają w pamięci niż kameralne San Gaudioso.

Przy dobrym zaplanowaniu dnia możemy odwiedzić wszystkie trzy opisane miejsca (katakumby oraz cmentarz Fontanelle) w ciągu zaledwie kilku godzin.

Więcej o informacji zwiedzaniu katakumb umieściliśmy w artykule Katakumby w Neapolu - zwiedzanie, bilety oraz informacje praktyczne. Pamiętajcie, żeby przed odwiedzinami sprawdzić aktualne godziny wycieczek.

Barokowe dziedzińce dzielnicy Rione Sanita

Dzielnica Rione Sanita kryje w sobie wiele niespodzianek, w tym dwie wspaniałe fasady barokowych pałaców ukryte na dziedzińcach budynków pozornie nie różniących się od innych w okolicy - są to Palazzo San Felice (przy Via Sanità 167) oraz Palazzo dello Spagnuolo (przy Via Vergini 19). Jeden z nich znalazł się nawet w popularnym serialu Gomorra.

Swoją drogą spacerując po Rione Sanita zobaczymy cały Neapol w pigułce - w tym między innymi balkony wychodzące na ruchliwą ulicę czy zakupy podawane mieszkańcom przez wiadra wciągane przez okno na górę po sznurze.

Klasztor św. Marcina na wzgórzu Vomero

Położony na szczycie wzgórza Vomero i górujący nad starym miastem XIV-wieczny klasztor św. Marcina (wł. Certosa di San Martino) pełni dziś funkcje jednego z najciekawszych neapolitańskich muzeów. Wykorzystywany przez kartuzów kompleks klasztorny został odebrany zakonnikom po Zjednoczeniu Włoch w 1861 roku, żeby kilka lat później znaleźć się w rękach nowego państwa włoskiego, które wpisało go na listę zabytków narodowych.

W środku oprócz możliwości odwiedzenia bogato zdobionego klasztornego kościoła, przejścia pięknymi krużgankami czy wizyty w wiszących ogrodach (z pięknym widokiem na miasto) czeka na nas również wiele dzieł sztuki oraz zabytków, które ułatwiają zrozumienie jak wyglądało życie mieszkańców we wcześniejszych wiekach.

Zwiedzanie kompleksu klasztoru św. Marcina w Neapolu
Zwiedzanie kompleksu klasztoru św. Marcina w Neapolu

Co jeszcze zobaczymy w środku?

  • jedną z najpiękniejszych neapolitańskich szopek bożonarodzeniowych (wł. presepe), która wystawiona jest w specjalnie przygotowanej "jaskini",
  • powozy (w tym powóz z początku XIX wieku zakupiony dla Marii Krystyny Sabaudzkiej) oraz królewską łódź z XVIII wieku zbudowaną na polecenie Karola Burbona,
  • bogate we freski i inne zdobienia apartamenty klasztorne,
  • gotyckie podziemia,
  • dzieła sztuki (w tym pejzaże) przybliżające Neapol z okresu od XV do XIX wieku.

Wizyta w dawnym klasztorze Kartuzów jest dwojakim doświadczeniem. Z jednej strony sprawdzimy w jakich warunkach przebywali mnisi, a z drugiej będziemy mieć okazje do podziwiania wielu zabytków oraz artefaktów z bogatej historii miasta. Na wizytę w muzeum najlepiej zaplanować nawet do 2 godzin.

Widok na Neapol z Zamku Sant Elmo
Widok na Neapol z Zamku Sant Elmo

Jeśli chcecie sprawdzić skąd najlepiej obejrzeć miasto i okolicę z góry, to sprawdźcie naszą listę punktów widokowych Neapolu.

Muzeum Capodimonte z dziełami wielkich mistrzów

Wywodzący się z dynastii Burbonów król Neapolu Karol VII (późniejszy król Hiszpanii Karol III) w pierwszej połowie XVIII wieku podjął decyzję o budowie nowego królewskiego pałacu (wł. Reggia di Capodimonte), który miał służyć jako letnia rezydencja i miejsce wytchnienia od zgiełku miasta. Lokalizacja pałacu nie powinna więc dziwić - nowa rezydencja powstała na szczycie wzgórza leżącego na północ od ówczesnego Neapolu i daleko od granic miasta. Samo słowo Capodimonte (a dokładniej wyrażenie capo di monte) oznacza po prostu wierzchołek wzgórza.

W początkowym zamyśle pałac ten miał być niewielką rezydencją, ale ostatecznie król zdecydował o stworzeniu bardziej imponującego kompleksu. Po zjednoczeniu Włoch pałac służył jako rezydencja władców Królestwa Włoch. Na początku XX wieku kompleks przeszedł w ręce państwa włoskiego, a po wojnie utworzono w nim Muzeum Capodimonte, które może pochwalić się jedną z najważniejszych kolekcji dzieł sztuki w całych Włoszech.

Zwiedzanie Muzeum Capodimonte w Neapolu
Zwiedzanie Muzeum Capodimonte w Neapolu

Niemało z najważniejszych dzieł stanowiących kolekcję muzeum zdobiło wcześniej rzymskie pałace. Matka Karola, Elżbieta, wywodziła się ze znamienitego rodu Farnese, który władał księstwem Parmy, ale zdobył również imponującą pozycję w Rzymie, gdzie Alessandro Farnese w 1534 roku został wybrany papieżem i przyjął imię Pawła III. Przebywający w Wiecznym Mieście członkowie rodu zasłynęli jako kolekcjonerzy antyków oraz sztuki. Część z najważniejszych zbiorów z kolekcji rodu Farnese przywieziono do Neapolu: antyki znajdziemy dziś w opisywanym wcześniej Narodowym Muzeum Archeologicznym, a nowożytne dzieła sztuki możemy oglądać w Muzeum Capodimonte.

Wśród autorów dzieł wystawianych w muzeum warto wymienić chociażby Caravaggia (obraz pt. Biczowanie Chrystusa), Rafaela, Tycjana czy Botticelliego. Część prac stanowią portery papieża Pawła III oraz innych członków rodu Farnese.

Główna część kolekcji muzeum wystawiona jest na dwóch piętrach (pierwszym i drugim). Część eksponatów zobaczymy też na parterze oraz na trzecim piętrze (sztuka współczesna). Oprócz obrazów na wystawie znajdziemy też rzeźby, gobeliny czy imponującą kolekcję porcelany. Częścią trasy muzealnej są apartamenty królewskie (w tym sypialnia), w których zachowały się oryginalnie XVIII-wieczne dekoracje.

Na wizytę w kompleksie najlepiej zaplanować około 2 godzin, choć osoby bardzo zafascynowane sztuką mogą spędzić tu nawet godzinę dłużej. Chwilkę czasu możemy spędzić też w ogrodach otaczających kompleks.

Zwiedzanie Muzeum Capodimonte w Neapolu
Zwiedzanie Muzeum Capodimonte w Neapolu

Atrakcje Neapolu poza utartym szlakiem - Caravaggio oraz inne ukryte skarby stolicy Kampanii

Jeśli miejsca opisane przez nas powyżej to wciąż za mało, to możecie rozważyć również odwiedzenie kilku dodatkowych miejsc:

  • Palazzo della Borsa - ten dawny budynek giełdy nie należy do najczęściej odwiedzanych atrakcji Neapolu (zapewne niewiele turystów zdaje sobie sprawę z jego istnienia), ale warto zajrzeć do bogato zdobionego wewnętrznego salonu/atrium (wł. Sala delle Grida), gdzie do dziś stoją dwie tablice, na których prezentowano w przeszłości ceny akcji włoskich spółek. Podczas naszej wizyty gmach można było odwiedzić za darmo, ale warto wcześniej sprawdzić godziny otwarcia.
  • Porta Capuana - monumentalna brama z końcówki XV wieku, która znajduje się kawałek za jednym z historycznych zamków - Zamkiem Kapuańskim (Castel Capuano). Okolica bramy nie należy jednak do najprzyjemniejszych i lepiej omijać ją wieczorami.
  • Galeria Włoska (Gallerie d'Italua) w Palazzo Zevallos Stigliano przy Via Toledo - w samym sercu Neapolu, w dawnym budynku Banco di Napoli, mieści się dziś galeria sztuki, w której wystawiane jest m.in. dzieło Caravaggia Męczęństwo św. Urszuli, czyli ostatnia znana praca tego słynnego malarza! Nawet jeśli nie planujecie kupować biletu do muzeum, to warto zajrzeć do środka i rzucić okiem na bogato zdobione atrium.
  • Pio Monte della Misericordia - zabytkowa kaplica przekształcona w muzeum, w której zobaczymy słynne i monumentalne dzieło Caravaggia siedem uczynków miłosierdzia (co warte podkreślenia - malowidło to od początku było przeznaczone dla tej świątyni) oraz dzieła innych mistrzów. Obecnie kaplica pełni funkcję muzeum i jest biletowana, ale naszym zdaniem jest to punkt obowiązkowy dla sympatyków sztuki.
  • Kościół San Giovanni a Carbonara - ta położona na obrzeżach starego miasta świątynia swój obecny kształt otrzymała w XV wieku, gdy król Władysław Andegaweński zdecydował się przekształcić istniejący w tym miejscu kościół augustianów w panteon dla władców ze swojego rodu. Świątynia skrywa w sobie wiele wspaniałych monumentów nagrobnych oraz rzeźb, w tym monumentalny grobowiec fundatora znajdujący się za głównym ołtarzem. Oprócz grobowców warte uwagi sa również kaplice ozdabiane w kolejnych wiekach.

Okolice Neapolu - co warto zobaczyć?

Śladami Wezuwiusza

Będąc kilka dni w Neapolu warto wybrać się na wycieczkę na słynnego Wezuwiusza oraz przynajmniej do jednego z miast zniszczonych podczas jego erupcji: Pompejów bądź Herkulanum. Oba stanowiska archeologiczne różnią się od siebie - Pompeje zajmują znacznie rozleglejszy obszar, natomiast mniej miejsc zostało zachowanych w całości. Herkulaneum jest mniejsze, ale budynki zachowały się w nieco lepszym stanie.

Więcej o każdym z tych miejsc napisaliśmy w oddzielnych artykułach:

Do odwiedzenia są jeszcze trzy mniej znane stanowiska archeologiczne:

  • dwie wille ze starożytnego miasta Stabiae położone w górnej części współczesnego Castellammare di Stabia (do odwiedzenia za darmo),
  • Villa Regina oraz Antiquarium Boscoreale z ruinami rzymskiej farmy,
  • Villa Oplontis z dobrze zachowanymi freskami oraz mozaikami.

Wyspy Zatoki Neapolitańskiej

Do godziny drogi promem od Neapolu odnajdziemy trzy wyspy:

  • bajkową Capri z Lazurową Grotą oraz pozostałościami willi Tyberiusza,
  • wulkaniczną wyspę Ischia z zamkiem Aragońskim,
  • najbardziej kamarelną i najmniej zadeptaną przez turystów wyspę Procida, która jednocześnie znajduje się najbliżej Neapolu.

Sorrento i Wybrzeże Amalfitańskie

Słynące z uprawy cytrusów miasto Sorrento, do którego dojedziemy kolejką podmiejską Circumvesuviana (tą samą, która dowiezie nas do Pompejów), należy do popularnych celów krótkich wyjazdów z Neapolu. Znacznie ciekawsze jest jednak malownicze Wybrzeże Amalfitańskie z miasteczkami takimi jak Positano, Ravello i Amalfi

Jeśli planujecie wybrać się na Wybrzeże Amalfitańskie nie przegapcie naszego rozbudowanego przewodnika o tym regionie. Znajdziecie go tu: Wybrzeże Amalfitańskie: atrakcje, miasta, plaże. Kompletny przewodnik po regionie.

Inne miejsca na krótki wypad z Neapolu

Jeśli powyższe propozycje na krótki wypad to za mało, to nie szkodzi - Kampania oferuje jeszcze wiele ciekawych miejsc do odwiedzenia. Są to na przykład:

  • Paestum, czyli starożytna Posejdonia, z jednymi z najlepiej zachowanych świątyń antycznych na świecie,
  • wpisany na listę dziedzictwa UNESCO Pałac w Casercie,
  • Starożytna Kapua z amfiteatrem, który był świadkiem słynnego powstania Spartakusa,
  • Pozzuoli ze starożytnymi ruinami (w tym z jednym z największych rzymskich amfiteatrów).
Świątynia Neptuna - Tempio di Nettuno - stanowisko archeologiczne Paestum
Świątynia Neptuna - Tempio di Nettuno - stanowisko archeologiczne Paestum

Więcej o atrakcjach Kampanii przeczytacie w naszym artykule Kampania: atrakcje, zabytki, ciekawe miejsca. Przewodnik po regionie

Pizza neapolitańska

Pizza w Neapolu to coś więcej niż pieczony placek z sosem pomidorowym i serem mozarella. To część lokalnej kultury, co doceniła nawet organizacja UNESCO wpisując neapolitańską pizzę na listę światowego dziedzictwa niematerialnego.

Tradycyjna pizza neapolitańska musi być przyrządzoną w konkretny sposób. Grubość ciasta, rodzaj mąki, typ pomidorów, sposób przyrządzenia czy typ pieca - każdy z elementów musi spełniać wytyczone standardy.

Nie każdy zdaje też sobie sprawę, że tradycyjna pizza neapolitańska występuje tylko w trzech odmianach:

  • Pizza Margherita z sosem pomidorowym, świeżą mozzarellą pokrojoną w wąskie plastry, świeżą bazylią oraz oliwą,
  • Pizza Margherita Extra - z mozzarellą di buffala w dużych okrągłych kawałkach zamiast mozzarelli z mleka krowiego,
  • Pizza Marinara z sosem pomidorowym, świeżym czosnkiem, suszonym oregano oraz oliwą.

Nie powinno nas to jednak martwić. Niemal wszystkie pizzerie (z nielicznymi wyjątkami) oferują również inne rodzaje i smaki. W Neapolu powstały też inne odmiany pizzy - np. pizza z ciastem po obu stronach (calzone) czy pizza smażona, która nie przypomina jednak w niczym (oprócz nazwy) tradycyjnej pizzy.

Targowiska i jedzenie uliczne

Na obszarze historycznego centrum, a bardziej precyzyjnie kilka kroków od granicy dawnych murów miejskich, działają dwa uliczne targowiska: po zachodniej stronie znajdziemy Mercatino Della Pignasecca, a po wschodniej Mercato di Porta Nolana. Warto w tym miejscu podkreślić, oba zachowały swój autentyczny klimat i nie zamieniły się jeszcze w atrakcje turystyczną, dzięki czemu możemy zobaczyć tam w jaki sposób Neapolitańczycy nabywają świeże owoce morza i warzywa. A widok ten dla osób znających tylko sterylne sklepy rybne będzie nie lada gratką!

Pignasecca - czyli Neapol w pigułce

Targowisko Pignasecca (wł. Mercatino Della Pignasecca) to najstarsze z ulicznych targowisk w Neapolu. Nie jest to targowisko w polskim znaczeniu tego słowa i nie zajmuje jednego placu czy obszaru, na którym gromadzą się wszyscy sprzedawcy. Zamiast tego kramy rozciągają się wzdłuż ulicy Via Pignasecca oraz przy odchodzących od niej uliczkach. Oprócz kramów ulicznych wypełnionych warzywami i owocami morza znajdziemy tu także sklepy z jakościowymi produktami jak lokalna szynka czy sery.

Pignasecca - uliczny targ w Neapolu
Pignasecca - uliczny targ w Neapolu

Przy ulicy Via Pignasecca działa nasz ulubiony lokal serwujący neapolitańskie jedzenie uliczne - Fiorenzano (adres: Via Pignasecca 48). Wśród różnych przekąsek nam najbardziej do gustu przypadły: lokalny wypiek (w stylu kanapki) z boczkiem i jajkiem na ciepło o nazwie Panini Neapolitana oraz grillowane owoce cukini (wł. fiore). Niestety (albo stety!), nie ma tu stałego menu. Przychodząc o różnych porach dnia możemy natrafić na całkowicie różny wybór przekąsek.

Tuż obok działa sklep Tripperia Fiorenzano, w którym na wystawie zobaczymy lokalny przysmak - wiszące wśród cytryn flaki. Dla osób wrażliwych widok ten może nie należeć do najprzyjemniejszych, ale turyści z innych krajów widząc po raz pierwszy polskie flaczki też nie zawsze należą do zachwyconych.

Pignasecca spacer po najstarszym ulicznym targu
Pignasecca spacer po najstarszym ulicznym targu

Mercato di Porta Nolana

Drugi z targów, Mercato di Porta Nolana, co możemy przetłumaczyć jako targowisko przy bramie Porta Nolana, znajduje się po przeciwnej stronie starego miasta. Stoiska są tu upchane gęściej, przez co panuje większy gwar i harmider. Na miejscu królują ryby, owoce morza oraz warzywa, ale podobnie jak w przypadku targowiska Pignasecca dostaniemy tam dosłownie wszystko.

Neapol - wskazówki i informacje praktyczne

Karta turystyczna Artecard

Jeśli mamy w planach odwiedzenie droższych atrakcji oraz korzystanie z komunikacji miejskiej, możemy zastanowić się nad zakupem oficjalnej karty turystycznej Artecard. Występuje ona w dwóch wariantach:

  • karta miejska, która umożliwia wstęp do atrakcji oraz korzystanie z transportu publicznego w samym Neapolu,
  • karta regionalna Kampania - w jej skład wchodzą również atrakcje spoza Neapolu (w tym Pompeje), a dodatkowo umożliwia korzystania z kolejki podmiejskiej.

Karta działa w ten sposób, że w zależności od wersji mamy określoną liczbę atrakcji, do których możemy wejść za darmo. Do każdej kolejnej wchodzimy za połowę ceny.

Uwaga! Nie wszystkie atrakcje Neapolu wchodzą w skład karty, dlatego przed zakupem warto dokładnie zweryfikować aktualną listę miejsc możliwych do odwiedzenia.

Oprócz możliwości wejścia do atrakcji karta zapewnia także darmowe korzystanie z komunikacji publicznej (z wyjątkiem karty regionalnej ważnej przez 7 dni).

Kartę możemy zakupić online na oficjalnej stronie lub w punktach informacji turystycznej, na lotnisku i u autoryzowanych sprzedawców.

Warianty karty:

Typ karty Liczba dni Ilość darmowych atrakcji Cena
Karta miejska (Napoli 3 giorni) 3 3 21€
Karta miejska dla osób 18-25 lat (Napoli 3 giorni) 3 3 12€
Karta regionalna (Tutta la Regione 3 giorni) 3 2 32€
Karta regionalna dla osób 18-25 lat (Tutta la Regione 3 giorni) 3 2 25€
Karta regionalna (Tutta la Regione 7 giorni) 7 5 34€

Czy Neapol jest miastem bezpiecznym dla turysty?

O niebezpieczeństwach czekających na turystów odwiedzających Neapol krąży wiele legend. Wiele osób myśli o stolicy Kampanii przez pryzmat działającej tu mafii, w czym na pewno "pomógł" popularny serial Gomorra.

Prawda na temat bezpieczeństwa w turystycznej części Neapolu jest jednak mniej filmowa. Według statystyk stolica Kampanii nie jest wcale mniej bezpieczna od innych włoskich metropolii, a dla turysty większym zagrożeniem jest wpadnięcie pod pędzący skuter niż padnięcie ofiarą przestępstwa. Każdego roku Neapol odwiedzają miliony turystów, którzy oprócz bałaganu czy chaosu przywożą stąd tylko dobre wspomnienia.

Wybierając się do Neapolu powinniśmy jednak pamiętać, że nie jedziemy do kurortu wypoczynkowego. Niestety, niektórzy turyści nie wspominają pobytu w tym mieście zbyt miło. Zdarzają się kradzieże - np. wyrwanie torebki ze skutera czy nawet kradzieże zegarków bezpośrednio z rąk. Mając to na uwadze dobrze jest zawsze zachowywać zdrowy rozsądek: nie epatować bogactwem, nie kręcić się samotnie po zmroku wąskimi uliczkami i zapytać gospodarza (lub recepcji w hotelu) na jakie miejsca w bliższej lub dalszej okolicy powinniśmy uważać.

O bezpieczeństwie w Neapolu napisaliśmy oddzielny tekst, który jest naszym subiektywnym spojrzeniem na stolicę Kampanii na podstawie kilkukrotnych jej odwiedzin na przestrzeni ostatnich lat. Więcej: Bezpieczeństwo w Neapolu. Na co uważać odwiedzając jedno z najbardziej chaotycznych włoskich miast?

Ile czasu poświęcić na zwiedzanie Neapolu?

Wszystko zależy od wybranych atrakcji w samym mieście i planowanych wyjazdów poza Neapol. Jeśli nie chcemy ruszać się poza miasto, to na krótką wizytę wystarczy nam 2 do 3 dni. Oczywiście z założeniem, że wiele zabytków zobaczymy tylko z zewnątrz. Na zwiedzenie wszystkich najważniejszych miejskich atrakcji i muzeów potrzebowaliśmy nawet 5 dni.

Jeśli chcemy wybrać się również na Wezuwiusza, do Pompejów, na jedną z wysp Zatoki Neapolitańskiej lub na Wybrzeże Amalfitańskie, to powinniśmy zaplanować przynajmniej 5 do 7 dni.

Kiedy najlepiej odwiedzić Neapol?

Biorąc pod uwagę kombinację trzech czynników: pogody, szansy na deszcz i ilości turystów, to najlepsze na odwiedziny Neapolu wydają się być maj oraz wrzesień. W lipcu i sierpniu pogoda jest pewniejsza (dla części turystów może być nawet za gorąco!), ale tłumy turystów (zwłaszcza w Pompejach, w historycznym centrum Neapolu i na turystycznych wyspach lub w miasteczkach) mogą być trudne do zniesienia.

Zdecydowanie mniej turystów odwiedza stolicę Kampanii w kwietniu lub październiku, ale w tych miesiącach są większe szanse na deszcz. Mając pecha możemy trafić nawet na kilkudniowe opady. Ceny noclegów powinny być za to odrobinę niższe, ale lepiej nie nastawiać się na wielkie obniżki.

Miesiące zimowe są idealne dla turystów, którzy w Neapolu szukają przede wszystkim kuchni i historycznych zabytków oraz atrakcji. Nie ma wtedy tłumów turystów, a noclegi są tańsze (z wyjątkiem okresu około bożonarodzeniowego).

Na co uważać podczas odwiedzin Neapolu?

Wtorek i Środa

W przeciwieństwie do wielu innych miast włoskich, w Neapolu to wtorek i środa są dniami, gdy część atrakcji jest zamykana. We wtorek zamknięte są m.in. Narodowe Muzeum Archeologiczne oraz zamek Elmo, a w środę Pałac Królewski, muzeum Capodimonte oraz muzeum San Martino.

Reklama