Pompeje (Włochy) - zwiedzanie, dojazd oraz informacje praktyczne (2017)

Pompeje, jeden z najważniejszych symboli czasów antycznych i jeden z najlepiej zachowanych mostów łączących nas z przeszłością. Wybuch wulkanu, będący tragedią dla mieszkańców, umożliwił zachowanie w bardzo dobrym stanie niemal całego średniej wielkości rzymskiego miasta.

Stanowisko archeologiczne Pompejów znajdują się dziś na liście światowego dziedzictwa kulturowego UNESCO i jest jednym z najczęściej odwiedzanych miejsc we Włoszech.

Pompeje podczas zwiedzania

Wybierasz się do Neapolu?

Neapol

Gdzie spać w Neapolu? Najlepsze dzielnice i przykładowe hotele

Sprawdź nasz przewodnik po dzielnicach Neapolu. Dowiedz się gdzie i w jaki sposób szukać noclegu w stolicy włoskiego regionu Kampania.

Historia

Uważa się, że Pompeje zostały założone w VI wieku p.n.e. przez Osków, lud pochodzący z środkowej Italii. Przez kolejne lata miasto przechodziło po kolei w ręce Greków, Etrusków i Samnitów, a pod koniec IV wieku p.n.e. po zawarciu układu z Rzymem Pompeje zyskały autonomię. Był to kamień milowy umożliwiający rozwój miasta, które stało się w III i II wieku jednym z najważniejszych portów w regionie. Prawdopodobnie w tamtych czasach Pompeje pod względem architektury były bardziej imponujące od samego Rzymu.

W 89 roku p.n.e. w trakcie wojny sprzymierzeńczej (pomiędzy Republiką Rzymską, a konfederacją plemion italskich zwanych sprzymierzeńcami) Pompeje stanęły po stronie sprzymierzeńców. W przegranej wojnie Pompeje odegrały ważną rolę, tracąc jednak przychylność Rzymu. Osiem lat po zakończeniu wojny, w 80 r .n.e., Pompeje zostały pozbawioną praw rzymską kolonią o nazwie "Colonia Veneria Cornelia Pompeianorum”.

Przyczyniło się to do kolejnego rozkwitu miasta, powstały łaźnie czy amfiteatr. W I wieku n.e. w Pompejach żyło aż 20 000 mieszkańców, w tym wielu bogatych Rzymian, którzy posiadali tu swoje posiadłości letnie.

Kształt miasta

Cały teren miasta, prawdopodobnie już na przełomie VI-V wieku, został otoczony murami obronnymi, a miasto znajdowało się bezpośrednio przy wodzie (dziś linia brzegowa znajduje się zdecydowanie dalej).

Centralnym punktem miasta było Forum przy którym mieściły się najważniejsze budynki publiczne oraz świątynie. Całe miasto było równo poprzecinanie przez leżące równolegle do siebie chodniki, i znajdujące się wzdłuż nich domy lub budynki użyteczności publicznej (sklepy, restauracje). Pompeje podzielone były na dziewięć stref, każda strefa odpowiadała za inną część życia miasta.

Większość domów mieszkalnych miało podobny kształt, w pierwszym pomieszczeniu przy wejściu znajdowało się Impluvium, czyli zbiornik zbierający wodę deszczową. Domy bogatszych mieszkańców posiadały więcej pomieszczeń, czasem olbrzymi ogród, a nawet basen. Zdarzało się, że do domu dobudowywano kolejne piętro. Tutaj jako ciekawostkę warto podać, że miasto posiadało system kanalizacji i woda była dostarczana do miasta akweduktem. Domy w środku były udekorowane mozaikami na podłogach oraz freskami na ścianach, ich ilość oraz rozmiar określały pozycję społeczną rodziny.

Oprócz domów i budynków użyteczności publicznej, na terenie miasto znajdowały się m.in. łaźnie, amfiteatr, teatry czy punkty handlowe i restauracyjne. Do dzisiaj zachowały się budynki piekarni oraz barów, które można poznać po piecach (w którym pieczono chleb, ale również protoplastę dzisiejszej pizzy) oraz specjalnych pojemnikach na wodę lub ziarna.

Wybuch Wulkanu

24 sierpnia 79 roku zatrzymał historię miasta. W tym dniu nastąpił wybuch oddalonego o około 8 kilometrów wulkanu Wezuwiusz, a miasto zostało całkowicie zasypane wysoką warstwą popiołu i zniknęło z powierzchni ziemi na najbliższych 1700 lat. Wulkan wybuchł niespodziewanie, zasypując miasto rozpalonymi kamieniami z lawy oraz popiołem, wielu mieszkańców nie zdołało się ewakuować - na miejscu znaleziono dotychczas około 2000 ciał, a według szacunków blisko 30% terenu nadal pozostaje do odkrycia. Niektóre zastygnięte ciała (ludzi oraz zwierzęta) można obejrzeć na wystawie przy Forum).

Przebieg wybuchu znany jest dzięki rzymskiemu żołnierzowi Pliniuszowi Młodszemu, który obserwował wybuch ze swojego statku i w swoim liście opisał jego przebieg. Według jego słów w trakcie wybuchu nad wulkanem uniosła się ściana ognia, a dym zasłonił słońce. Erupcja miała trwać trzy dni, a popiół wulkaniczny dotarł aż do Rzymu.

Dzięki zasypaniu miasta popiołem zostało ono w pewien sposób zahibernowane, dzięki czemu w trakcie prac archeologicznych udało się wydobyć wiele elementów, takich jak freski czy mozaiki, w niemal nienaruszonym stanie. Podobnie jak same domy czy budynki, wiele z nich z zachowało się tak jakby od wybuchu minął zaledwie dzień.

Miasto było zasypane i nienaruszone aż do 1748 roku, gdy to król Karol III Burbon zdecydował się rozpocząć poszukiwania antycznego miasta. Najpierw przeszukano wykopany nieopodal kanał wodny (XVI wiek) - w którym odnaleziono starożytne napisy. Przez kolejne wieki aż do dziś trwają prace archeologiczne, które doprowadziły zasypany teren do dzisiejszego kształtu - czyli do niemal całkowitego odsłonięcia antycznego miasta.

W trakcie prac wykopywano wiele fresków czy mozaik podłogowych znajdujących się w niemal idealnym stanie i przewieziono je do Muzeum Narodowego w Neapolu.

Zwiedzanie Pompejów

Zwiedzając Pompeje dobrze przygotować sobie wcześniej trasę i mieć ze sobą mapę. Niektóre z miejsc są od siebie znacznie oddalone, jak chociażby Amfiteatr i Forum, a większość ulic wygląda podobnie i bardzo łatwo zgubić się w tym labiryncie i niepotrzebnie stracić czas.

Zwiedzanie zaginionego miasta Pompeje

Będąc na miejscu warto zakupić przewodnik (kosztuje około 5€) lub mapę. Przewodnik zakupimy w księgarni obok kasy biletowej lub przy dworcu. Przy wejściu od strony Porta Marina możemy wypożyczyć przewodnik audio (audioguide) w cenie €8 za osobę lub 13€ za dwie osoby. Niestety musimy zostawić w zastaw dokument tożsamości i zwrócić przewodnik do 30 minut przed zamknięciem.

Na miejscu możemy dołączyć do grupy z przewodnikiem w języku angielskim, co kosztuje około 10€ (oczywiście musimy zakupić również bilet wstępu).

Spacerowanie po niektórych uliczkach jest ciężkie, może okazać się niemożliwe dla wózków dziecięcych i teren niestety nie jest dostosowany do wizyty osób niepełnosprawnych. Nie wolno również wnosić ze sobą dużych bagaży. Bagaże oraz wózki dziecięce możemy zostawić przy wejściu

Mała wskazówka - nie zamykajmy się jedynie na domy i miejsca opisane na mapie czy w przewodnikach. Jeśli mamy więcej czasu próbujmy zajrzeć do każdego z mijanych domów i pomieszczeń - często w środku zobaczymy kawałek pięknego fresku, mozaiki, a czasem nawet mały ogród.

Na teren kompleksu prowadzą trzy wejścia: Porta Marina, Piazza Esedra oraz Piazza Anfiteatro.

Przygotowanie się do odwiedzin

Teren Pompejów jest ogromny i bez chociaż pobieżnego przygotowania może okazać się trudny do zwiedzenia w krótkim czasie. Jeśli mamy okazję, warto wcześniej odwiedzić Narodowe Muzeum Archeologiczne w Neapolu (Museo Archeologico Nazionale di Napoli). W środku znajdziemy mozaiki oraz freski przewiezione z Pompejów, wiele informacji, ale przede wszystkim olbrzymią makietę pozwalającą na lepsze wyobrażenie sobie terenu. Jeśli nie mamy okazji odwiedzić muzeum warto wcześniej obejrzeć w Internecie wirtualne mapy na Google Maps.

Przed wejściem powinniśmy zaopatrzyć się również w wodę lub inny napój, szczególnie w ciepły dzień możemy potrzebować płynów przy kilkugodzinnym spacerze.

Pamiętajmy również o odpowiednim nakryciu głowy, w gorące dni temperatura może przekraczać 30 stopni, a większość terenu jest odsłonięta i nie mamy się gdzie ukryć. Warto również zabrać ze sobą buty na twardej podeszwie, często drogi są wyboiste i bardzo łatwo skręcić nogę.

Kiedy najlepiej odwiedzić Pompeje?

Najwięcej turystów odwiedza Pompeje w weekendy, święta oraz pierwszą niedzielę miesiąca, gdy wejście jest darmowe. W sezonie letnim turystów również jest więcej niż zwykle. Jeśli mamy taką możliwość, odwiedźmy wykopaliska w tygodniu.

Liczba turystów zwiększa się w ciągu dnia, najlepiej więc zacząć z samego rana zaraz po otwarciu. Najwięcej turystów znajduje się zawsze w okolicy Forum oraz innych ważnych budynków, jeśli zdecydujemy się sami trochę zgubić bardzo możliwe, że nawet w gorącym okresie w niektórych miejscach będziemy sami.

Pamiętajmy, że nie wszystkie budynki są zawsze gotowe do zwiedzania, niektóre z nich są remontowane lub zamknięte z powodu prac historyków lub archeologów.

Ile czasu poświęcić na zwiedzanie Pompejów?

Ciężko odpowiedzieć na to pytanie w uniwersalny sposób. Warto zarezerwować na Pompeje przynajmniej 3 godziny. Mając tyle czasu powinniśmy być w stanie z mapą obejrzeć wszystkie najważniejsze budowle. Jeśli jednak chcemy samodzielnie pochodzić po uliczkach i pozaglądać również do zwykłych domów powinniśmy zaplanować około 4-5 godzin. Niektórzy jednak spędzają w Pompejach cały dzień!

Ważne budowle i budynki

Forum

Najważniejsze miejsce w mieście, to tutaj mieściły się najważniejsze urzędy i świątynie, i toczyło się życie publiczne.

Świątynia Apollina

Jedna z najlepiej zachowanych świątyń starożytnych w Pompejach, poświęcona greckiemu i rzymskiemu bogu Apollinowi. Znajduje się przy wschodnim boku Forum. Budynek świątyni stał na podwyższeniu, a przed nim do dziś stoi ołtarz oraz kolumna, na której wcześniej stał zegar słoneczny. Świątynia otoczona była kolumnami.

Wielki Teatr

Jedno z najciekawszych miejsc w Pompejach, mieszczący blisko 5000 widzów teatr, który został wybudowany w III wieku p.n.e.

Odeon (Mały teatr)

Znajduje się tuż obok Wielkiego Teatru. Pomimo, że nie imponuje rozmiarem, to zachwyca swoim układem. Został wybudowany w 80 roku p.n.e. i mógł pomieścić do 1500 widzów.

Amfiteatr

Pompejski Amfiteatr jest najstarszym zachowanym rzymskim amfiteatrem na świecie zbudowanym z kamienia (wcześniej budynki tego typu były drewniane). Jego rzymski odpowiednik powstał prawie 100 lat później.

Jego budowa zakończyła się w 80 roku p.n.e. i mógł pomieścić około 20 000 widzów. Nie jest jednak tak duży jak jego odpowiednik w Rzymie i osoby znające go z filmu “Pompeje” mogą czuć się trochę zawiedzione.

Naprzeciwko Amfiteatru znajduje się kawałem zielonego terenu należący do Gimnazjonu (Gymnasium). Odbywały się tu zawody sportowe, a na środku znajdował się basen.

Porta Marina

Najbardziej imponująca z siedmiu bram wjazdowych do miasta, która nadal przypomina o tym, jak olbrzymia była fortyfikacja antycznego miasta. Tuż za bramą znajduje się świątynia Wenus.

Porta Marina łączyła miasto ze znajdującym się obok portem.

Dom Loreiusa Tiburtinusa

Jeden z najciekawszych domów, składający się z wielu pokoi, z dużymi ogrodami, oraz z wieloma kolorowymi freskami.

Dom Fauna

Nazwa domu wzięła się od pięknej rzeźby z bronzu przedstawiającej Fauna, bóstwa związanego z naturą. Rzeźba przedstawia tańczącego Fauna i była umieszczona jako dekoracja impluvium (pojemnika zbierającego wodę deszczową). Już rozmiar pierwszego pomieszczenia daje do zrozumienia, jak ważna osobistość musiała tu mieszkać.

Dom Fauna, z powodu swojego rozmiaru oraz dopracowania szczegółów, uważany jest za najlepszy przykład architektury antycznej prywatnej posiadłości. W środku znajdziemy m.in. pozostałość niesamowitej mozaiki przedstawiającej Aleksandra Wielkiego.

Dom Vettii

Kolejny ciekawym przykład luksusowego domu jest Dom Vetti, który podobno zamieszkiwało dwóch braci, którzy byli niewolnikami, zyskali wolność i zdobyli wielkie wpływy.

W środku zobaczymy przepiękne i dobrze zachowane kolorowe freski

Dom antycznych polowań (House of the Ancient Hunt)

W środku znajdziemy wiele kolorowych fresków nawiązujących do scen polowań.

Łaźnie

Na terenie Pompejów znajdziemy trzy przykłady łaźni rzymskich. Najlepiej zachowane z nich znajdują się kawałek za Forum, blisko restauracji. W środku wyglądają na nienaruszone i są przykryte dachem. Niestety, łatwo je przegapić, wejście do nich jest niepozorne.

Pozostałe łaźnie to Łaźnie Centralne (słabiej zachowane) oraz łaźnie Stabiana (z ciekawymi dekoracjami).

Dom Tajemnic (Villa dei Misteri)

Rzymska willa z II wieku przed naszą erą, znajduje się kawałek poza murami. Budynek zachował się w bardzo dobrym stanie, w środku znaleziono wiele wspaniałych malowideł.

Dom Chirurga (Casa del Chirurgo)

Po drodze do Villa dei Misteri znajdziemy Dom Chirurga, czyli najstarszy oraz jeden z najsłynniejszych domów w całych Pompejach. Nazwa domu wzięła się od antycznych sprzętów chirurgicznych znalezionych w środku.

Dom Menandro (Casa del Menandro)

Jeden z większych domów, odkryty stosunkowo niedawno, w latach 1926-1932. Zajmował obszar 1800 metrów kwadratowych i był prawdopodobnie zamieszkały przez Quintusa Poppaeusa Sabinusa. W środku zachowało się wiele fresków, w środku zajduje się ogród otoczony portykami z kolumnami w stylu doryckim.

Zwiedzanie Pompei

Informacje praktyczne [aktualizacja 2017]

Dojazd

Aby dojechać z Neapolu powinniśmy skorzystać z kolejki Circumvesuviana odjeżdżającej z dworca Galibardi w kierunku Sorrento i wysiąść na stacji Pompei Scavi (Villa Misteri). Po wyjściu z dworca skręcamy w prawo i udajemy się do bramy Porta Marina. Czas przejazdu to około 30 minut. Bilety możemy zakupić w automatach na dworcu Neapolu. (rozkład na trasie Napoli - Sorrento)

Istnieje również możliwość wejścia z drugiej strony, od bramy Piazza Anfiteatro. Musimy wtedy skorzystać z linii jadącej do Poggiomarino i wysiąść na stacji Pompei (Santuario). Przystanek jest tuż obok sanktuarium Santuario della Beata Vergine del Rosario. (rozkład na trasie Napoli - Poggiomarino)

Koszt biletu to 2,60€.

Dojazd samochodem

Jeśli wypożyczyliśmy samochód lub przyjechaliśmy własnym z Polski powinniśmy skorzystać z autostrady A3 w kierunku Salerno i zjechać z autostrady przy zjeździe Pompei Ovest.

Bilety [aktualizacja 2017]

Istnieją dwa typy biletów - bilet jedynie na teren Pompejów lub bilet łączony do 5 kompleksów archeologicznych ważny przez 3 dni.

Bilet pojedynczy Pompeje: 11€ Bilet ulgowy: 5,50€

Karnet do 5 wykopalisk (Pompeje, Herkulanum, Oplontis, Stabiae, Boscoreale): 20€ Karnet ulgowy: 10€

Bilet ulgowy obowiązuje uczniów od 18 do 25 lat. Osoby poniżej 18 roku życia wchodzą za darmo.

W pierwszą niedzielę miesiąca wejście jest darmowe.

Karta ArteCard

Jeśli planujemy odwiedzić więcej atrakcji i korzystać z komunikacji miejskiej warto zastanowić się nad zakupem karty Campania ArteCard. Wersja 3 dniowa kosztuje 32€ (25€ dla uczniów i studentów), i zapewnia wejście do dwóch atrakcji za darmo, oraz do kolejnych ze zniżką (do 50%). Umożliwia również korzystanie z komunikacji miejskiej w Neapolu oraz z linii Circumvesuviana.

Co ciekawe, karta 7 dniowa kosztuje zaledwie 2€ więcej (34€) i umożliwia darmowe wejście aż do 5 atrakcji. Niestety, w przypadku karty ważnej 7 dni nie mamy możliwości korzystania z komunikacji publicznej i musimy dodatkowo uwzględnić koszty przejazdów.

Dokładne informacje o wariantach kart znajdziecie na oficjalnej stronie.

Dni i godziny otwarcia [aktualizacja 2017]

Od 1 kwietnia do 31 października codziennie od 8:30 do 19:30 (ostatnie wejście o 18:00). Od 1 listopada do 31 marca od 8:30 do 17:00 (ostatnie wejście o 15:30)

Kompleks jest zamknięty: 1 maja, 25 grudnia oraz 1 stycznia


Reklama