Ukraina - informacje praktyczne

Bliskość Ukrainy i niezbyt wysokie ceny sprawiają, że coraz więcej turystów z Polski decyduje się na wyjazd do Lwowa czy nawet do Odessy. I chociaż walki na wschodniej rubieży kraju nie sprzyjają turystyce to jednak z roku na rok coraz więcej naszych rodaków pojawia się na ukraińskich szlakach.

Najważniejsze miasta Ukrainy

Ukrainę zamieszkuje dziś około 41 milionów mieszkańców. Wielu z nich żyje w ponad 400 tamtejszych miastach. Tam znajdują się najważniejsze obiekty przemysłowe - reszta kraju prezentuje zdecydowanie rolniczy charakter. Turystyka nigdy nie przynosiła istotnych wpływów do budżetu, sytuację tę pogorszył jeszcze wybuch wojny z separatystami (brak rosyjskich turystów na południu kraju i spadek zainteresowania na zachodzie z powodu obaw o bezpieczeństwo).

Stolicą Ukrainy jest Kijów (zamieszkiwany przez 2,8 miliona ludzi) znany z zabytkowych cerkwi, licznych muzeów (np. słynne Muzeum historii Ukrainy w II wojnie światowej) i zrekonstruowanej Złotej Bramy.

!Lwów - Arsenał
Lwów - Arsenał

Inne duże miasta kraju to:

  • Charków - Jeden z największych ośrodków przemysłowych w kraju, na tamtejszych cmentarzach spoczywają m.in. polskie ofiary "zbrodni katyńskiej".
  • Lwów - Miasto słynące ze świetnie zachowanej starówki, wielu "polskich śladów" i życia nocnego.
  • Donieck - Inny ośrodek przemysłowy ostrzeliwany przez siły separatystów podczas wojny.
  • Odessa - Miasto wybudowane niemal od podstaw w XVIII wieku pełne historyzującej i secesyjnej architektury. Znane także z licznych plaż.
  • Połtawa - ważny ośrodek kulturalny, liczne muzea i pomniki (między innymi upamiętniające słynną bitwę ze Szwedami) oraz zachowany system podziemi.

!Odessa, Ukraina (morze)
Odessa, Ukraina (morze)

Prehistoria

Tereny współczesnego państwa ukraińskiego były przed wiekami zamieszkiwane przez wiele ludów. Nim przybyli Waregowie i Słowianie rządzili tu chociażby wymieniani przez starożytnych kronikarzy Scytowie. Ten wojowniczy lud toczył liczne wojny z Persami czy Grekami. Niewielką pozostałością po Scytach są resztki ich dawnej stolicy czyli Grodzisko Kamjanśke położone koło współczesnego miasta Zaporoże. Inna archeologiczne ciekawostka na terenie Ukrainy to Kamiana Mohyła z zespołem petroglifów, których datowanie do dziś nie jest pewne. Zabytki materialne dawnych kultur tych ziem zobaczymy w muzeach archeologicznych we Lwowie, Odessie czy w Kijowie.

Księstwa Rusi

Większość ukraińskich podręczników łączy historię swojego państwa ze średniowiecznymi księstwami ruskimi. Wszystko zaczęło się w IX wieku kiedy to wódz Waregów Ruryk przybył do Nowogrodu i wkrótce założył tam swojej państwo (jego stolicą stał się Kijów). W 988 roku Ruś przyjęła chrzest (chociaż prawdopodobnie już wcześniej część jej książąt była ochrzczona). Jednak już w XI wieku (po śmierci Jarosława Mądrego) rozpoczął się proces rozpadu Rusi. Coraz słabsze księstwa wkrótce padły łupem silniejszych sąsiadów (Tatarów lub niezależnej Republiki Nowogrodzkiej) albo wobec zagrożenia musiały szukać silniejszych protektorów (Polska).

Do naszych czasów nie przetrwało zbyt wiele zabytków z tamtego okresu. Najlepiej reprezentują go fragmenty takich cerkwi jak: cerkiew św. Paraskewy w Czernihowie, sobór śś. Borysa i Gleba w Czernihowie (rekonstrukcja), sobór Przemienienia Pańskiego w Czernihowie (dolne partie) czy sobór Mądrości Bożej w Kijowie. Złota Brama, którą oglądać można w stolicy Ukrainy jest jedynie rekonstrukcją średniowiecznej budowli.

I Rzeczpospolita

Wiek XVII i XVIII przyniósł tym ziemiom liczne wojny, które toczyły się między Polską, Rosją, Szwecją, Turcją i Tatarami. Na wiele lat utrwalił się również podział na lewo- i prawobrzeżną Ukrainę (strefy wpływów Rosji i Polski). Liczne powstania i bunty wyniszczały kraj. Jednocześnie rozwijała się architektura militarna - powstawały zamki, fortyfikacje, a czasem też pałace dumnych magnatów. Wykształciła się także społeczność kozaków zaporoskich, do której dziś bardzo chętnie odwołują się Ukraińcy. Kres marzeń o niepodległej Ukrainie przyniosła Rosja w osobie carycy Katarzyny likwidując wolną sicz zaporoską.

Muzeum poświęcone Kozakom działa w Zaporożu na jednej z wysp na Dnieprze. Polskie twierdze kresowe to: Trembowla, Kamieniec Podolski, Chocim, Żwaniec czy Okopy Świętej Trójcy. Z kolei architekturę mieszczańską tamtej epoki reprezentuje starówka Lwowa ze świetnymi przykładami koegzystencji różnych kultur. Najsłynniejsze pałace polskich magnatów to: Złoczów, Olesko i Podhorce. Warto wspomnieć też o słynnym parku Zofiówka w Humaniu założonym dla Zofii Potockiej, a opiewanym przez Stanisława Trembeckiego.

!Zamek w Kamieńcu Pomorskim - Ukraina
Zamek w Kamieńcu Pomorskim - Ukraina

Wiek XIX i XX

Język ukraiński pojawił się w literaturze już pod koniec XVIII wieku, jednak na prawdziwy jego renesans trzeba było jeszcze poczekać dziesięciolecia. Ukraiński ruch narodowy rozwijał się od wieku XIX wobec agresywnych postaw Rosji i Austrii i niechęci "żywiołu polskiego". Wiek XX był okresem wielu tragicznych wydarzeń (nieudane próby odzyskania niepodległości) i kolaboracji z totalitaryzmami (rzeź wołyńska czy działalność Komunistyczna Partii (bolszewików) Ukrainy). Na niepodległość udało się wybić dopiero w latach 90. XX wieku, ale młode państwo ciągle targane jest problemami wewnętrznymi i zewnętrznymi.

Prawdziwą perłą XIX-wiecznej architektury na Ukrainie jest Odessa - ważne miasto na południu kraju. Dla ludności polskiej niezwykle istotna była działalność tzw. liceum krzemienieckiego, którego mury opuścili między innymi Juliusz Słowacki czy Antoni Malczewski. Groby walczących o niepodległość tzw. "strzelców siczowych" znajdziemy na cmentarzu Janowskim we Lwowie. Największe zbiory militariów z czasów II wojny światowej znajdują się w Kijowie (chociaż ciekawy skansen uzbrojenia jest także w Odessie). Również z Kijowa wyruszają wycieczki do Czarnobyla - miejsca najtragiczniejszej awarii elektrowni atomowej w dziejach. Ciekawym przykładem architektury czasów socjalistycznych jest Derżprom czyli wieżowiec wybudowany w latach 20. w Charkowie.

!Na cmentarzu Janowskim we Lwowie
Na cmentarzu Janowskim we Lwowie

Prawosławie i grekokatolicyzm

Największą grupę religijną na Ukrainie stanowią prawosławni (około 60%), na drugim miejscu znajdują się grekokatolicy (ok. 8%). Ta mniejszość religijna powstała po tzw. uni brzeskiej kiedy to część prawosławnych, niezadowolona z przedmiotowego traktowania ich przez hierarchów, uznała zwierzchność papieża, w zamian za to zachowując własną tradycję i obrzędowość. Około 1,5% Ukraińców wyznaje katolicyzm, mniej więcej 1% islam.

Najważniejsze świątynie katolickie to: kościół konkatedralny pw. św. Aleksandra w Kijowie, katedra św. Zofii w Żytomierzu, katedra w Kamieńcu Podolskim oraz w Odessie, Łucku i inne. Przepięknym zabytkiem okresu późnego baroku jest grekokatolicki sobór św. Jura we Lwowie. Zabytkowe cerkwie prawosławne znajdują się w wielu ukraińskich miastach i wsiach (informacje o najstarszych cerkwiach w akapicie Księstwa Rusi). Warto wspomnieć jeszcze o drewnianych cerkwiach Podkarpacia (na terenie Polski i Ukrainy) wpisanych na listę UNESCO. Wyróżnione przez zespół międzynarodowych ekspertów obiekty to: Potylicz, Matków, Żółkiew, Drohobycz, Rohatyn, Wierbiąż Niżny, Jasina, Użok. Inne ciekawe zabytki prawosławia to tzw. ławry czyli wielkie zespoły klasztorne. Na terenie Ukrainy zobaczyć możemy: ławrę Peczerska, ławrę Poczajowska i ławrę Świętogórska. Taki obiekt posiadają również grekokatolicy - jest nią zlokalizowana blisko Lwowa ławra Uniowska.

!Sobór św. Jura - Lwów
Sobór św. Jura - Lwów

Przyroda Ukrainy

Problem ochrony przyrody na Ukrainie jest sprawą dość skomplikowaną. Podejście dawnych włodarzy ZSRR jest nadal żywe i często naturę traktuje się tylko i wyłącznie jako dostarczycielkę środków produkcji. Na całe szczęście obecne są również inne spojrzenia i podejmowane są działania w celu ochrony przyrody. A trzeba przyznać, że jest co chronić! Na liście UNESCO znajduje się kilkanaście bukowych kompleksów leśnych położonych głównie na terenie Karpat. Należą do nich między innymi: Synewyr, Gorgany, Czarnohora czy Marmarosz. Inną przyrodniczą ciekawostką jest rezerwat Askania Nowa gdzie występuje ponad 60 gatunków zwierząt wpisanych do czerwonej księgi gatunków zagrożonych. Jest to również ostatnia pozostałość dzikiego stepu na terenie Europy.

Poruszanie się po Ukrainie

Większość połączeń na Ukrainie wykonywana jest przez autobusy. Niestety ze względu na stan dróg oraz jakość taboru podróż nimi nie należy do przyjemności. Osoby cierpiące na chorobę lokomocyjną powinny koniecznie zaopatrzyć się w niezbędne leki. Ceny przejazdów nie są wysokie, ale czas podróży może czasami przerazić. Pamiętajmy jednak, że Ukraina to duży kraj, dla przykładu Lwów i Odessę dzieli ponad 700 kilometrów.

Pewną alternatywą są pociągi. Tutaj jednak musimy uważać na dość dziwaczny system zakupu biletów oraz mało przyjazny serwis sprzedaży online. Więcej informacji o podróżowaniu na Ukrainie znajdziecie tu: Jak podróżować po Ukrainie? Autobusy, pociągi, marszrutki oraz taksówki.

!Żwaniec - Ukraina
Żwaniec - Ukraina

Jak dotrzeć na Ukrainę?

Duża skala emigracji zarobkowej z Ukrainy do Polski sprawiła, że połączenia autobusowe między tymi krajami wyrastają niczym grzyby po deszczu. I chociaż z jednej strony nikogo nie powinny już dziwić takie kursy jak np. Szczecin - Odessa to trzeba jednak pamiętać, że często podróż trwa minimum kilkanaście godzin, a realizowana jest niezbyt wygodnymi pojazdami.

Alternatywą mogą okazać się pociągi, które kursują między innymi z Warszawy, Przemyśla lub Krakowa do Lwowa. Te, teoretycznie szybsze od busów, środki transportu muszą jednak zmienić podwozia przez co podczas postoju traci się około godziny.

Od niedawna świetną opcją podróży na Ukrainę okazują się samoloty. Już kilka polskich miast posiada połączenia lotnicze z naszymi wschodnim sąsiadem. Dolecimy nie tylko do Kijowa, ale też do Lwowa, Odessy czy Charkowa.


Reklama