Kłajpeda - zwiedzanie i informacje praktyczne

Największe miasto litewskiego wybrzeża może poszczycić się długą historią. I chociaż liczne wojny doprowadziły do wielu zniszczeń to współczesna Kłajpeda powoli odzyskuje swój blask i przyciąga z roku na rok więcej turystów.

Dwie nazwy

Obszar dzisiejszej Kłajpedy (Klaipėda)
 był niegdyś zamieszkany przez plemię Kurów (Kuronów, Kurszów). Według legendy nazwa miasta pochodzi od słów oznaczających ludzkie ślady na grząskim podłożu. Nazwę osadzie miał nadać jej założyciel, który na okolicznych bagnach stracił brata (pozostały po nim tylko ślady na piasku). Jednak językoznawcy wywodzą to określenie od słów "Klaip eda" czyli "jeść chleb". Co ciekawe przez wiele lat miasto nazywane było Memel lub Memelburg. Tę nazwę nadali mu rycerze z Zakonu Kawalerów Mieczowych. Uważali oni, że to właśnie tu, do morza uchodzi rzeka Memel (obecnie Niemen).

!Pomnik Anusi z Tharau - Kłajpeda, Litwa
Pomnik Anusi z Tharau - Kłajpeda, Litwa

Krótka historia miasta

Plemię Kurów podzieliło los wielu tutejszych grup rodowych i zostało podbite przez najeźdźców z zachodu. Mistrz Zakonu postanowił zbudować w tym miejscu zamek, który pozwoliłby mu kontrolować sytuację na wybrzeżu Bałtyku. Obok warowni szybko rozwinęło się miasto i w trzy lata po otrzymaniu lokacji przystąpiło do Hanzy. Czasy były niespokojne i bardzo szybko Kawalerowie Mieczowi zdecydowali się na przekazanie zamku Krzyżakom. Po wojnie trzynastoletniej Kłajpeda stała się lennem Królestwa Polskiego.

W kolejnych wiekach była regularnie niszczona przez pożary, wojny i zarazy. Istotnym faktem okazało się przyjęcie przez kłajpedzkich mieszczan reformacji. Ten fakt jeszcze silniej związał Kłajpedę z Prusami i mocniej zaznaczył odmienność tutejszej ludności od reszty Litwinów. Mimo wielu zniszczeń cały czas rozwijał się handel morski, a w mieście budowano liczne statki. W okresie wojen napoleońskich Kłajpeda przez krótki czas pełniła funkcję stolicy Prus. Bliskość granicy z Rosją sprawiała, że królował tu przemyt, ale też kolportaż zakazanych w państwie carów pism. Mimo, niechętnej mniejszościom narodowym polityce pruskiej, prawie połowa mieszkańców posługiwała się językiem litewskim.

Sprawa przynależności państwowej Kłajpedy stała się poważnym problemem po I wojnie światowej. Przez pewien czas usiłowano stworzyć w mieście protektorat francuski. Rząd litewski nie mogąc znaleźć odpowiedniego rozwiązania zaistniałej sytuacji zorganizował powstanie. Kłajpeda stała się autonomiczną częścią Litwy. Taki stan rzeczy trwał do 1939 roku kiedy to miasto zostało zajęte przez Niemców. Po upadku Hitlera w okolicy wybudowano wiele baz wojskowych. Miastu narzucono specjalny status osiedlając w nim licznych Rosjan i zabraniając wstępu osobom z zewnątrz.

Doprowadziło to do wielu zaniedbań w architekturze Kłajpedy. Dopiero w ostatnich latach podejmuje się prace remontowe, powstają liczne puby, kawiarnie i restauracje.

Zwiedzanie Kłajpedy

Większość zabytków zlokalizowana została w centrum miasta. Tutaj przetrwały najstarsze kamienice i budynki użyteczności publicznej.

Stare Miasto

Jego centrum stanowi Plac Teatralny (Teatro aikštė) z pomnikiem Anusi z Tharau, bohaterki wiersza miłosnego poety Szymona Dacha. Warto udać się też na ulicę Aukštoji gdzie zachowały się najstarsze domy w mieście. Część z nich to konstrukcje nazywane murem pruskim (cegłę oddzielały drewniane belki). Dziś mieszczą się tam kawiarnie i sklepy z pamiątkami. Po przeciwnej stronie ulicy powstało kilka "hipsterskich" lokali, a w sezonie pojawiają się food trucki. Jednak zdecydowanie więcej tego typu modnych miejsc znajdziemy w okolicach kanału. Wiele tego typu lokali mieści się w dawnych zabytkowych spichlerzach. Tam także możemy zwiedzić stary jacht Meridianas pełniący też funkcję pływającej restauracji.

!Kłajpeda - Stare Miasto
Kłajpeda - Stare Miasto

Zamek (Klaipėdos Pilis)

Z dawnych umocnień pozostały jedynie ziemne szańce. Dziś w ich murowanych wnętrzach mieści się niewielkie muzeum, prezentujące historię fortecy. Wprawdzie ekspozycja nie jest zbyt duża, ale została przygotowana starannie, a spacer po dawnych fortecznych może okazać się ciekawym doświadczeniem. Istnieją plany odbudowy starego zamku, trudno jednak powiedzieć kiedy zostaną one zrealizowane.
Na wschód od zamku, po drugiej stronie Starego Miasta, leży Jono Kalnelis czyli fragment dawnych fortyfikacji miasta, obecnie urokliwy skwer.

!Kłajpeda - wnętrze zamku
Kłajpeda - wnętrze zamku

Muzeum Małej Litwy (Mažosios Lietuvos istorijos muziejus)

(adres: Didžioji Vandens g. 2)

Prezentuje historię mniejszości litewskiej w dawnych Prusach Wschodnich. Otwarte jest od wtorku do niedzieli w godzinach od 10 do 18, bilet normalny kosztuje 1,45€ (ulgowy połowę taniej). Ostatni zwiedzający wpuszczani się na pół godziny przed zamknięciem placówki.

Muzeum Zegarów i Zegarków

(adres: Laikrodziu Muziejus, Liepų, g. 12)

Jak sama nazwa wskazuje ta placówka umożliwia zwiedzającym obejrzenie sporej kolekcji zegarów i zegarków. Położone jest w pobliżu zabytkowego neogotyckiego budynku poczty. Otwarte od wtorku do niedzieli w godzinach 10-18 (w niedziele do 17), koszt biletów to 1,80€ (ulgowe 0,90€).

Kłajpedzkie rzeźby

Miasto słynie z tak zwanego Parku Rzeźb (Klaipėdos skulptūrų parkas) położonego blisko dworca kolejowego i autobusowego. Dawniej znajdował się tu stary cmentarz miejski, ale władze sowieckie nakazały przekształcić teren w park (zezwolono mieszkańcom przenieść zmarłych na nowy cmentarz). Od roku 1977 organizowano plenery rzeźbiarskie i sympozja, których plon wystawiono w parku. Znajduje się tu około 116 rzeźb najważniejszych litewskich twórców.

Nie tylko w tym miejscu znajdziemy w Kłajpedzie dzieła sztuki. Ciekawe pomniki i rzeźby rozsiane są po całym mieście. W porcie możemy zobaczyć Czarnego Ducha (Juodasis vaiduoklis) - mroczną statuę umocowaną do nadbrzeża. Wyobraża ona legendarną postać, która w XVI wieku miała ukazać się przerażonemu strażnikowi portu i ostrzec go, że miastu kończą się zapasy.

!Kłajpeda, rzeźba Czarny Duch
Kłajpeda, rzeźba Czarny Duch

Port

Należy do największych portów nad Bałtykiem i stanowi poważną konkurencję dla Gdańska. Stąd wypływają również promy pasażerskie, które przewożą turystów na pobliską Mierzeję Kurońską (więcej w osobnym wpisie: Litewska Mierzeja Kurońska). Uwaga: przed wycieczką na Mierzeję warto sprawdzić z którego terminala odpływa odpowiedni statek. Promy dla pieszych do Smiltynė (dla tych, którzy chcą zwiedzić Delfinarium i Muzeum Morza) odpływają z tzw. Starego Portu (Danės g. 1), tymczasem promy dla zmotoryzowanych i rowerzystów płyną na Mierzeję z Nowego Portu (Nemuno g. 8).

Browar Švyturys

(adres: Kūlių Vartų g. 7)

To jeden z większych litewskich browarów, który szczyci się tradycjami sięgającymi XVIII wieku. Jego siedziba znajduje się w Kłajpedzie i można go zwiedzić. Wycieczki organizuje lokalna informacja turystyczna - LINK.


Reklama


Zobacz nasze inne artykuły z Litwy