Litwa - zabytki, atrakcje turystyczne i ciekawe miejsca

Nie da się ukryć, że Litwa to kraj dość często odwiedzany przez polskich turystów. Decydują o tym niskie ceny, ale też historyczne sentymenty. Oto subiektywny spis najciekawszych zabytków na Litwie.

Barokowy kościół i klasztor w Pożajściu

Druga ze słynnych fundacji kościelnych rodu Paców również reprezentuje styl barokowy. Jest jednak zupełnie inna niż kościół św. Piotra i Pawła w Wilnie. Kościelne freski oczarowują żywymi barwami i niezwykłą harmonią. Całkiem niedawno w kościele zakończyły się prace konserwatorskie i dziś turyści mogą podziwiać jego wnętrze w pełnej krasie.

!Litwa - barokowy kościół i klasztor w Pożajściu
Litwa - barokowy kościół i klasztor w Pożajściu

Góra Krzyży w Szawlach

Z pewnością warto nieco zjechać z utartych litewskich szlaków i obejrzeć owo nietypowe sanktuarium. Nieco ponad dziesięć kilometrów za miastem Szawle wyrasta niewielkie wzgórze pokryte dziesiątkami tysięcy krzyży (jeśli doliczyć te leżące i wiszące to ich liczba może wynosić nawet 150 tysięcy). Dawniej ich stawianie symbolizowało opór Litwinów wobec władz carskich, a później radzieckich. Dziś jest to wyraz wiary niezależny od narodowości. Znajdziemy tu bowiem krzyże pozostawione przez katolików z różnych państw i kontynentów.

!Litwa - Góra krzyży w Szawlach
Litwa - Góra krzyży w Szawlach

Grodzisko w Kiernowie

Niewielki Kiernów nie przypomina dziś dawnej stolicy Litwy. To malutkie i ciche miasteczko, po którego dumnej przeszłości pozostały dwudziestometrowe kopce z wiodącą między nimi turystyczną ścieżką. Właśnie w tym miejscu znajdowała się siedziba słynnego wodza Litwinów Mendoga. Jeśli monumentalne ziemne usypiska to dla nas za mało aby wyobrazić sobie jak wyglądało tu życie w średniowieczu to warto udać się do pobliskiego muzeum archeologicznego. Wyświetlane tam trójwymiarowe animacje z pewnością pozwolą choć na chwilę spojrzeć w przeszłość.

!Litwa - Kiernów
Litwa - Kiernów

Kościół świętego Piotra i Pawła w Wilnie

pochodzącą z XVII wieku świątynię można bez przeszkód nazwać jednym z najpiękniejszych barokowych kościołów na świecie. Ufundowana przez Michała Kazimierza Paca nie kryje w swym wnętrzu barwnych malowideł jak jej “koleżanki” z epoki. Białe, oślepiające wnętrze pokryte jest licznymi sztukateriami. Rzeźby przedstawiają sceny z Biblii, mitologii oraz wyobrażają katolickich świętych i męczenników. Kościół uniknął zniszczeń podczas licznych wojen (być może dlatego, że znajdował się w położonej poza centrum dzielnicy Antokol) jakie przetaczały się przez Wilno i dzięki temu możemy dziś oglądać rzeźby Pietro Perettiego oraz Giovanniego Gallego zachowane w świetnym stanie. Aby dotrzeć do tego zabytku należy za Muzeum Narodowym skręcić w prawo i iść cały czas prosto wzdłuż brzegu rzeki Wilii.

!Litwa - Kościół świętego Piotra i Pawła w Wilnie
Litwa - Kościół świętego Piotra i Pawła w Wilnie

Muzeum Bursztynu w Połądze (Palangos gintaro muziejus)

W Polsce Muzeum Bursztynu możemy obejrzeć w Gdańsku, na Litwie taka placówka działa w pałacu Tyszkiewiczów w Połądze. Wprawdzie aranżacja poszczególnych wystaw nie jest tak nowoczesna jak w polskim muzeum, ale zgromadzone zbiory po prostu zachwycają. Zwiedzający dowiedzą się wiele na temat jantaru, zobaczą też piękne ozdoby, które wyszły spod ręki rzemieślników i artystów. Szczególnie interesująca część zbiorów to bursztyny z inkluzjami. Warto dodać, że placówka posiada świetnie wyposażony sklep z wyrobami z bursztynu.

Samo muzeum zlokalizowano w pałacu Tyszkiewiczów, a w części sal odtworzono historyczne wyposażenie. Rezydencja otoczona jest pięknym parkiem z niezwykle ekspresyjną rzeźbą wróżki Egle oraz tzw. wzgórzem Biruty porośniętym sosnowym lasem.

!Połąga - zbiory muzeum bursztynu
Połąga - zbiory muzeum bursztynu

Ostra Brama

Nie ma chyba polskiej wycieczki do Wilna, która ominęłaby Aušros Vartai czyli Ostrą Bramę. Jednak to nie część dawnych fortyfikacji jest istotna, a to co znajduje się w jej wnętrzu. Chodzi tu rzecz jasna o obraz Matki Boskiej Ostrobramskiej opisany przez Adama Mickiewicza w inwokacji “Pana Tadeusza”. Oglądany z poziomu ulicy, przez otwarte okno wydaje się niewielki. Dopiero kiedy staniemy w środku okazuje się, że malowidło ma wraz z ramą ponad dwa metry wysokości! Przez wieki obraz uznawano za cudowny i szczególnie ważny dla Polaków mieszkających na Litwie. Kult ten nie wygasł z upływem czasu, nadal organizowane są tu piesze pielgrzymki z Polski, a w kaplicy odprawia się msze w języku polskim.

!Litwa - Ostra Brama w Wilnie i obraz Matki Boskiej Ostrobramskiej w kaplicy
Litwa - Ostra Brama w Wilnie i obraz Matki Boskiej Ostrobramskiej w kaplicy

Pałac Tyszkiewiczów w Kretyndze

Leżąca niecałe 15 kilometrów od Połągi Kretynga to jedno z gniazd rodowych Tyszkiewiczów. Miasteczko w swojej historii należało do wielu ważnych rodów (m.in. do Jana Karola Chodkiewicza, który w XVII wieku ufundował tu kościół w podzięce za zwycięstwo pod Kircholmem). W XIX wieku dobra kupił Jan Tyszkiewicz i wzniósł tu rezydencję godną magnata. Arystokrata interesował się ogrodnictwem więc otoczył swoją posiadłość pokaźnym parkiem, a obok pałacu stworzył ogród zimowy. Niestety od roku 1940 znacjonalizowana budowla niszczała (komuniści zlikwidowali między innymi ogród zimowy). Od lat 80. rozpoczęto prace renowacyjne, stworzono oranżerię oraz zorganizowano nowoczesne muzeum. Współcześnie turyści mogą zwiedzić kilka interesujących wystaw: etnograficzną, historyczną oraz poświeconą dziejom tutejszych rodów magnackich. Można również pospacerować po ogrodzie, a na lokalnym cmentarzu zobaczyć neogotycką kaplicę grobową Tyszkiewiczów.

Park Narodowy Mierzei Kurońskiej (Kuršių nerija)

Utworzony w 1991 roku obszar ochrony przyrody przyciąga co roku tysiące turystów (co zresztą ma odzwierciedlenie w dość wysokich cenach). Szczególnym zainteresowaniem cieszy się, położona przy samej granicy, wioska Nida. To właśnie tu od końca XIX wieku kwitło życie kulturalne, a do letniego domu przyjeżdżał sam Tomasz Mann. Pisarz uważał malowniczą miejscowość za jedno z najpiękniejszych miejsc na ziemi. Dziś, przybywający tu turyści mogą zwiedzić muzeum noblisty, odwiedzić cmentarz Kurów, ale przede wszystkich odbyć spacer po ruchomych wydmach. Szczególną częścią rezerwatu jest tzw. "dolina śmierci" - miejsce pochówku francuskich jeńców wojennych z XIX wieku.

Z innych miejscowości leżących na Mierzei Kurońskiej warto wymienić niewielkie Smiltynė gdzie działa największa na Litwie Muzeum Morskie (Lietuvos jūrų muziejus) położone na terenie starej twierdzy. Obok mieści się słynne Delfinarium. Przy drodze do muzeum zobaczymy kilka zabytkowych okrętów oraz niewielką wystawę etnograficzną.

Więcej o całej mierzei w osobnym artykule: Mierzeja Kurońska.

!Mierzeja Kurońska, Nida - dom Tomasza Manna
Mierzeja Kurońska, Nida - dom Tomasza Manna

Park Regionalny Delty Niemna (Nemuno delta)

Poszukujący kontaktu z przyrodą powinni udać się do wsi Ruś (Rusne), która stanowi swoistą bramę do parku Delty Niemna. Przetrwał tu zabytkowy kościół luterański z początku XIX wieku, a nad jednym z ramion Niemna możemy zobaczyć współczesny pomnik Mahatmy Gandhiego i pochodzącego z okolicy lekarza oraz społecznika Hermanna Kallenbacha (mężczyźni byli przyjaciółmi). Tuż za granicą wioski znajduje się centrum informacyjne parku gdzie otrzymany niezbędne informacje dotyczące obszaru (Nemuno Deltos Regioninio Parko Lankytojų Centras). Co ciekawie nieliczni tutejsi rolnicy mają świetne warunki do upraw - Litwini chwalą się, że to jedyny obszar w kraju gdzie udaje się zebrać podwójny plon w ciągu roku. Stanowiąca centralną część parku wyspa Ruś dopiero od lat 70. posiada całoroczne połączenie z lądem stałym, wcześniej wyjątkowo ostre zimy odcinały mieszkańców od świata.

Polskie wsie na Wileńszczyźnie

Tereny na południe i wschód od Wilna zamieszkane są w większości przez ludność polską. W kilku rejonach liczba naszych rodaków przekracza 50% stanu zamieszkania (istnieją nawet gminy gdzie żyje ich ponad 95%). W większości tych miejsc prężnie działają polskie szkoły, ośrodki kultury czy parafie. Z reguły nie ma też problemu z porozumieniem się w naszym języku. I chociaż nie ma tu zabytków architektury na miarę kościołów Wilna czy Kowna to z pewnością znajdziemy tu chwilę spokoju i wytchnienia od miejskiego zgiełku.

Bardzo ciekawy wydaje się rejon solecznicki. To właśnie na tutejszym cmentarzu Adam Mickiewicz obserwował obrzęd dziadów. W miejscowości Taboryszki zachował się zabytkowy, drewniany kościół pw św. Michał Archanioła zbudowany w XVIII wieku. W budynku dawnej szkoły działa izba pamięci Anny Krepsztul malarki ludowej polskiego pochodzenia (przez wielu uważana za kandydatkę na ołtarze). W pobliskich Koniuchach lokalna społeczność wystawiła pomnik Polakom pomordowanym przez partyzantkę żydowską, litewską i radziecką. We wsi Butrymańce zobaczymy zabytkowy kościół wybudowany w 1799 roku. Warto odwiedzić też Białą Wakę gdzie będziemy mogli obserwować ptaki żyjące nad jeziorem Papis w utworzonym tu rezerwacie (Papio ornitologinis draustinis).

Stare Miasto w Kłajpedzie

Kłajpeda jest jednym z tych miast, które w XX wieku zdecydowanie nie miały szczęścia. Mimo długiej historii i kilku ciekawych zabytków ruch turystyczny w czasach powojennych był minimalny (miasto, ze względu na bliskość baz wojskowych, leżało w specjalnej strefie o ograniczonym dostępie). Dopiero po odzyskaniu przez Litwę niepodległości rozpoczęto rekonstrukcję zaniedbanych budowli oraz podjęto próbę zainteresowania miastem zagranicznych turystów.

Na uwagę zasługuje zwłaszcza Stare Miasto gdzie zachowało się wiele kamienic z poprzednich epok. Centralna część starówki to plac Teatralny z pomnikiem Anusi z Tharau (bohaterka wiersza XVII-wiecznego poety Szymona Dacha, urodzonego w Kłajpedzie). Sporo uroku zachowała ulica Aukštoji gdzie znajdziemy domy zbudowane z muru pruskiego. Z dawnego zamku przetrwały fundamenty i wały nowożytnej twierdzy gdzie działa niewielkie muzeum (podejmowane są jednak próby odbudowania warowni). Warto zobaczyć też zabytkową część portu i okoliczny park z nowoczesnymi rzeźbami. Kłajpeda jest także świetnym punktem wypadowym do poznawania Mierzei Kurońskiej (promy startują z portu pasażerskiego).

Więcej o całym mieście w naszym artykule: Kłajpeda - zwiedzanie, zabytki oraz atrakcje turystyczne.

!Stare Miasto - Kłajpeda, Litwa
Stare Miasto - Kłajpeda, Litwa

Stare Miasto w Kownie

Litwini lubią powtarzać, że tak jak Wilno jest barokowe tak Kowno jest gotyckie. I rzeczywiście jest w tym sporo prawdy. Pozostające w cieniu stolicy, nieco prowincjonalne Kowno zachowało sporo architektury średniowiecznej. I choć samo centrum można obejść w ramach krótkiego spaceru to miłośnicy gotyku powinni być usatysfakcjonowani.

Zwiedzanie warto zacząć od ruin zamku (zbudowany przez Krzyżaków na miejscu dawnej litewskiej warowni) i chociaż jego rekonstrukcja budzi kontrowersje to jednak lokalizacja ruin (w widłach Niemna i Wilii) nadaje im wiele uroku. Pobliska bazylika archikatedralna świętych Apostołów Piotra i Pawła zachowała gotycką bryłę, ale jej wnętrze to już mieszanka wielu różnych nurtów artystycznych (wyróżniają się zwłaszcza obrazy Michała Andriollego znanego chociażby z ilustracji do "Pana Tadeusza"). Styl gotycki reprezentują również kościół św. Gertrudy, kościół Wniebowzięcia NMP (najstarsza z wileńskich świątyń) oraz kościół pobernardyński. Ze świeckich budowli utrzymanych w tym nurcie warto wymienić tzw. Dom Perkuna gdzie mieści się Muzeum Adama Mickiewicza. Warto zobaczyć również niewielki, acz ładnie utrzymany rynek z XVI-wiecznym ratuszem i pobliskim kościołem św. Trójcy.

!Spacer dookoła ruin Zamku i baszty w Kownie
Spacer dookoła ruin Zamku i baszty w Kownie

Średniowieczny zamek w Trokach

Dawna siedziba litewskich władców szczyciła się swego swego czasu trzema zamkami. Pierwszy z nich nie przetrwał do naszych czasów, drugi został niedawno odbudowany. Najpiękniejszy jest jednak trzeci - położony na wyspie, na którą wiedzie drewniany most. Trudno uwierzyć że jeszcze niedawno znajdował się w stanie ruiny. Plany jego odbudowy sporządzili w latach trzydziestych polscy konserwatorzy, a wcielili je w życie Litwini, kończąc prace na początku lat sześćdziesiątych. Dziś fortyfikacje te są jednym z najchętniej odwiedzanych litewskich zabytków.

Więcej: Zwiedzanie zamku w Trokach - historia oraz informacje praktyczne.

!Litwa - średniowieczny zamek w Trokach
Litwa - średniowieczny zamek w Trokach

Wileńskie cmentarze

To jedne z najważniejszych zabytków przypominających o obecności Polaków w Wilnie. Najważniejszy jest oczywiście cmentarz na Rossie gdzie spoczywa serce Józefa Piłsudskiego, Joachim Lelewel oraz część polskich obrońców Wilna. Niezwykły, również ze względu na swoje położenie jest Cmentarz Bernardyński. Najwięcej polskich żołnierzy spoczywa z kolei na cmentarzu wojskowym na Antokolu w wojskowej części nekropolii. Najmniej szczęścia miał Cmentarz Słoneczny (parafii św. Piotra i Pawła), którego wileńskie władze nie chciały uznać za zabytek. W związku z tym wiele zabytkowych i pozbawionych opieki grobów znajduje się w stanie wymagającym natychmiastowej renowacji.

!Litwa - wileńskie cmentarze - Wojskowy cmentarz na Antokolu
Litwa - wileńskie cmentarze - Wojskowy cmentarz na Antokolu

Więcej informacji można znaleźć w osobnych artykułach:


Reklama