Podróże po Europie

Stonehenge - zwiedzanie, historia, ciekawostki

Ostatnia aktualizacja: 11 czerwca 2023

Kamienny krąg Stonehenge jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli Anglii. Ta niezwykła megalityczna budowla, mimo dziesięcioleci badań, wciąż skrywa wiele nieodkrytych tajemnic.

W 1986 roku, Stonehenge wraz z okolicznymi budowlami oraz pobliskim Avebury został wpisany na listę światowego dziedzictwa kulturowego UNESCO.

Nasz artykuł o Stonehenge podzieliliśmy na dwie części. W pierwszej skupiliśmy się na opisie samego zabytku, natomiast w drugiej przedstawiamy praktyczne aspekty zwiedzania Stonehenge, takie jak zakup biletów czy dojazd.

[Widok na starożytną świątynię Stonehenge w Anglii]
[Widok na starożytną świątynię Stonehenge w Anglii]

Stonehenge - gdzie znajduje się słynny kamienny krąg?

Rozpocznijmy od odpowiedzi na pytanie, gdzie znajduje się Stonehenge. Ten znany na całym świecie zabytek położony jest w południowej Anglii, w hrabstwie Wiltshire. Najbliższym większym miastem jest Salisbury. Odległość od Bristolu wynosi 88 km, natomiast od Londynu około 140 km.

Zwiedzanie Stonehenge w Anglii
Zwiedzanie Stonehenge w Anglii

Historia - jak i kiedy powstało Stonehenge?

Encyklopedycznie rzecz biorąc, Stonehenge to prehistoryczny zabytek z wczesnej epoki brązu, składający się z serii kamiennych obelisków ustawionych w okręgu. Pierwotnie całość otoczona była wałem i rowem.

Budowla w dzisiejszym kształcie nie powstała jednak od razu - wznoszono ją etapami przez wiele wieków, a jej najstarsze elementy mogą mieć nawet 5000 lat. Budowę Stonehenge rozpoczęto od wzniesienia okrągłego wału, co miało miejsce około 3000 r. p.n.e.. Dopiero około 500 lat później dołączyły do niego wielkie obeliski.

Wczesne wykorzystanie Stonehenge

Jeszcze zanim ustawiono wielkie kamienie, miejsce to służyło jako cmentarzysko, co potwierdzają znaleziska archeologiczne. Podczas wykopalisk natrafiono również na wiele fragmentów narzędzi, kości zwierząt, a także na ludzkie szczątki z późniejszych okresów, w tym z czasów antycznych.

Największe kamienie osiągają wysokość 9 metrów i ważą nawet 25 ton. Pochodzą one z oddalonego o 32 kilometry obszaru Marlborough Downs. Zdecydowanie bardziej zagadkowe są jednak mniejsze, ważące do 4 ton tzw. "niebieskie kamienie", które prawdopodobnie zostały przetransportowane tutaj z terenów dzisiejszej Walii (z gór Preseli, ang. Preseli Hills) oddalonych o blisko 250 kilometrów.

Błękitne kamienie (Bluestones) - Stonehenge w Anglii
Błękitne kamienie (Bluestones) - Stonehenge w Anglii

Jak tego dokonano? Teorie są różne - rozważany jest transport wodny, a także to, że ostatnie z lodowców "pomogły" przenieść kamienie bliżej dzisiejszego Stonehenge (w podobny sposób trafiły do Polski głazy narzutowe, które ozdabiają nasz krajobraz).

Przed centrum dla odwiedzających - czy tak dostarczano kamienie do Stonehenge?
Przed centrum dla odwiedzających - czy tak dostarczano kamienie do Stonehenge?

Kolejną zagadką jest sposób budowy tego prehistorycznego sanktuarium. Jak to możliwe, że ludzie prehistoryczni, dysponujący jedynie podstawowymi narzędziami, byli w stanie wznosić tak skomplikowaną konstrukcję? Ostrożne szacunki sugerują, że budowa Stonehenge mogła pochłonąć nawet 2 miliony osobogodzin pracy, co oznacza, że przez dłuższy czas musiało być w nią zaangażowanych po kilkaset osób.

Widok na Stonehenge w Anglii
Widok na Stonehenge w Anglii

Czym właściwie było Stonehenge?

Te kilkadziesiąt nierównych kamieni ułożonych w kręgi od wieków fascynuje i stanowi jedną z większych zagadek ludzkości. Do czego służyły? Jak prehistorycznym ludom udało się przetransportować te olbrzymie kamienie? Te pytania do dziś pozostają w sferze domysłów naukowców i badaczy.

Jednak co do jednego zdaje się panować zgoda - Stonehenge prawdopodobnie pełniło funkcje świątyni, a położenie budowli i jej kształt były ściśle związane z ruchem słońca. Konstrukcja została tak ustawiona, że oś budowli wskazuje miejsce wschodu słońca w środku lata.

Zatem Stonehenge mogło służyć zarówno jako świątynia kultu słońca, jak i obserwatorium astronomiczne.

Starożytna świątynia Stonehenge w Anglii
Starożytna świątynia Stonehenge w Anglii

Druidzi i kosmici

Według popularnej w popkulturze teorii, Stonehenge miało być świątynią druidów - starożytnych kapłanów celtyckich.

Inne hipotezy zakładają, że było to pradawne uzdrowisko, gdzie ludzie z odległych terenów gromadzili się w nadziei na odzyskanie zdrowia. Oczywiście, nie mogło zabraknąć teorii o kosmitach i ustawieniu kręgów jako drogowskazów do późniejszego powrotu.

Stonehenge dziś

Od czasów średniowiecznych, Stonehenge było własnością prywatną, ale dostępną dla zwiedzających. Zmieniło się to na początku XX wieku, gdy rodzina Antrobus, prawowici właściciele terenu, postawili płot i rozpoczęli pobieranie opłat za wejście.

Ze względu na dużą ilość otwartej przestrzeni, wojsko brytyjskie wykorzystywało okolice zabytku jako... poligon. Na szczęście w 1913 roku wprowadzono ustawę Ancient Monuments Consolidation and Amendment Act, która chroniła zabytki przed celowym zniszczeniem.

W 1915 roku, po śmierci ostatniego dziedzica rodziny Antrobus w trakcie I wojny światowej, teren został wystawiony na aukcję i zakupiony przez Cecila Chubba za 6600 funtów. Trzy lata później nowy właściciel ofiarował teren rządowi.

Dziś nad świątynią czuwa organizacja English Heritage, a okolicami zarządza National Trust. Wzgórza otaczające Stonehenge są integralną częścią stanowiska archeologicznego - podczas prac wykopaliskowych znaleziono tam wiele kurhanów oraz artefaktów z najróżniejszych okresów, w tym liczne narzędzia z czasów rzymskich. Jeszcze jakiś czas temu przez część terenu prowadziła droga publiczna, ale niedawno całość została odgrodzona z zamiarem przywrócenia temu miejscu jego historycznego klimatu.

Kamienie sersenowe - Stonehenge w Anglii
Kamienie sersenowe - Stonehenge w Anglii

Zwiedzanie Stonehenge - co powinniśmy wiedzieć

Stonehenge to obecnie jedna z najczęściej odwiedzanych atrakcji turystycznych w Wielkiej Brytanii, która rocznie przyciąga ponad milion osób.

Centrum dla odwiedzających - Stonehenge w Anglii
Centrum dla odwiedzających - Stonehenge w Anglii

Aby zobaczyć Stonehenge, konieczne jest zakupienie biletu wstępu. Wizytę rozpoczynamy od centrum dla gości (Stonehenge Visitor Centre), gdzie przygotowano multimedialną wystawę poświęconą stanowisku archeologicznemu. Bezpośrednio za budynkiem znajduje się niewielka, zrekonstruowana prehistoryczna wioska.

Domki w okolicy Stonehenge w Anglii
Domki w okolicy Stonehenge w Anglii

Po zwiedzeniu wystawy możemy udać się do słynnego kamiennego kręgu, który jest oddalony od wejścia o około 2 km. Możemy dotrzeć tam darmowym autobusem wahadłowym lub iść na piechotę - trasa prowadzi lekko pod górę, ale oferuje malownicze widoki.

Stonehenge - jak blisko można podejść?

Chociaż wejście na teren kręgu jest niemożliwe, ścieżka dla zwiedzających prowadzi dookoła, zaledwie kilka metrów od niego - pozwala to na dokładne przyjrzenie się budowli. Do dziś zachowały się 83 kamienie.

Czy warto zobaczyć Stonehenge?

Nie ma się co oszukiwać, dla wielu osób wizyta w Stonehenge może okazać się zawodem. Koszt całej wycieczki wraz z biletem wstępu jest wysoki, a podróż z Londynu czy nawet Bristolu może zająć sporo czasu.

Na miejscu, poza samym kamiennym kręgiem Stonehenge, terenami zielonymi i nie tak dużym centrum multimedialnym, niewiele jest innych atrakcji. Warto również pamiętać, że same kamienie na żywo nie są tak duże, jak mogą wydawać się na zdjęciach.

Stonehenge w Anglii
Stonehenge w Anglii

Ile czasu zaplanować na odwiedzenie Stonehenge?

Jeśli planujemy skorzystać z autobusu wahadłowego zamiast iść pieszo, to na dojazd spod centrum informacyjnego, zwiedzenie Stonehenge oraz powrót powinno wystarczyć nam około 45 minut.

Dodatkowe 30-45 minut warto przeznaczyć na odwiedzenie centrum multimedialnego, gdzie oprócz filmów i materiałów informacyjnych prezentowane są eksponaty z wykopalisk archeologicznych.

W sumie, na spokojną wizytę w Stonehenge i centrum multimedialnym powinniśmy zarezerwować do 2 godzin.

Stonehenge - informacje praktyczne

Ceny biletów wstępu

Ceny biletów wstępu zaczynają się od 20,90 £ (105,46 zł), ale w zależności od dnia mogą być wyższe o kilka funtów. Ostateczna cena zależy od kategorii, do której został przypisany dzień naszej wizyty: Off-Peak (poza szczytem), Normal lub Peak (najbardziej oblegane dni). Aktualny kalendarz wraz z cennikiem znajdziemy na oficjalnej stronie, gdzie sprawdzimy również dostępne zniżki.

Wskazówka

Na miejscu, za dodatkową opłatą, będziemy mogli wypożyczyć przewodnik audio w języku polskim (i angielskim).

Dni i godziny otwarcia

Obszar Stonehenge jest dostępny do zwiedzania praktycznie przez cały rok. Aktualny kalendarz najlepiej sprawdzić na oficjalnej stronie.

UWAGA! Ostatnie wejście jest możliwe na 2 godziny przed zamknięciem.

Jak dojechać do Stonehenge?

Niestety, jeśli nie mamy możliwości skorzystania z samochodu, dojazd do Stonehenge może sprawić nam trochę kłopotu, zarówno pod względem czasu jak i kosztów.

Najbliższym dużym miastem w okolicy Stonehenge jest oddalone o około 19 km Salisbury (z piękną katedrą i historyczną zabudową - miasto zdecydowanie warte odwiedzenia), gdzie znajdują się dworzec kolejowy oraz autobusowy.

Po dotarciu do Salisbury możemy:

  • dojechać autobusem firmy Salisbury Reds do miasta Amesbury, skąd czekać nas będzie jeszcze około 4 km spacer,
  • wykupić wycieczkę w firmie The Stonehenge Tour (lub innej oferującej wycieczki do Stonehenge),
  • skorzystać z taksówki.

Jeśli planujemy przyjechać z Londynu, to najlepiej skorzystać z usług którejś z firm autokarowych, które oferują pół- lub całodniowe wycieczki bezpośrednio ze stolicy Anglii. W tym przypadku zaletą może być fakt, że oprócz Stonehenge możemy zobaczyć też inne miejsca (np. Bath).

W przypadku wyruszania z Bristol oraz Bath również najrozsądniejszym wyborem będzie skorzystanie z wycieczki autokarowej.

Avebury - co warto zobaczyć w okolicy Stonehenge?

Nie każdy zdaje sobie sprawę, że Stonehenge to nie jedyna budowla tego typu w najbliższej okolicy. Około 38 kilometrów na północ znajduje się miasteczko Avebury, zbudowane wewnątrz okręgu o obwodzie 1,6 km. Sam krąg powstał prawdopodobnie w pomiędzy 2850 r. p.n.e. i 2200 r. p.n.e., i jest największą tego typu budowlą na świecie. Niestety, w średniowieczu wiele kamieni zostało zniszczonych przez chrześcijan, ponieważ były uważane za pogańskie symbole, inne zostały wykorzystane jako materiał budowlany czy nawet jako płyty nagrobne. Do dziś nie wiadomo, jakie zastosowanie miały te kręgi.

Kamień piętowy (Heelstone) - Stonehenge w Anglii
Kamień piętowy (Heelstone) - Stonehenge w Anglii

Cześć!

author

Cieszymy się, że udało Ci się dotrzeć do końca naszego artykułu i mamy nadzieję, że okazał się przydatny. Więcej informacji o naszym blogu znajdziesz na podstronie o nas.

W przypadku natrafienia na nieaktualne dane lub błędy prosimy o wiadomość - dane adresowe dostępne są w zakładce kontakt.

Aśka i Sławek - autorzy bloga Podróże Po Europie (podrozepoeuropie.pl)

Reklama