Czeski Raj - zabytki, atrakcje turystyczne i ciekawe miejsca

Ta skalista część Czech to prawdziwy raj dla turystów - piękne skaliste krajobrazy, zabytkowe zamki i pałace, wiele tras pieszych czy rowerowych i piwo z małych, lokalnych browarów. Dodajmy to tego położenie blisko granicy z Polską i mamy świetną opcję na spędzenie tygodniowego urlopu.

Pojęcie Czeski Raj jest stosunkowo nowe (powstało w XIX wieku) i nie wiąże się z żadnym obszarem historycznym lub czy etnograficznym. Trudno więc dokładnie określić jego granice. Na potrzeby niniejszego artykułu uznajmy więc, że pod tą nazwą rozumiemy obszar chroniony "CHKO Český ráj" i położone w jego najbliższym sąsiedztwie miasta i wsie.

Czeski Raj - nazwa

Istnieje kilka koncepcji dotyczących historii powstania nazwy "Czeski Raj". Według jednej z nich w XIX-wiecznej twórczości czeskich patriotów możemy odnaleźć częste porównania ojczyzny do krainy wiecznego szczęścia. Możliwe, że zostały one przejęte przez miejscową ludność. Inna teoria mówi, że taki termin wymyślili czescy narodowcy w kontrze do promowanego przez Niemców "Paradies von Böhmen" określającego okolice Litomierzyc. Twórcom chodziło zatem o to aby "Czeski Raj" odnosił się do ziem etnicznie czeskich (wokół Litomierzyc mieszkali wtedy tzw. Niemcy sudeccy).

Przez długi czas sądzono, że nazwa została nadana temu obszarowi przez grupę kuracjuszy sanatorium w Sedmihorkach, do których należeli m.in. wybitny poeta i prozaik Jan Neruda czy tłumaczka Eliška Krásnohorská (autorka pierwszego czeskiego przekładu "Pana Tadeusza"). Jest też wysoce prawdopodobne, że "Czeski Raj" wypromował (a być może nawet wymyślił opowieść o powstaniu tego pojęcia) dr Antonín Vincenc Šlechta - dyrektor uzdrowiska w Sedmihorkach. Po raz pierwszy tego określenia użył w 1843 roku poeta Václav Jaromír Picek w wierszu "Kde děwa má" ("Gdzie dziewczyna moja") opisując bajkowy krajobraz rozciągający się za górą Jeszczed (Ještěd). Termin "Czeski Raj" upowszechnił Václav Durych wydając w 1886 r. przewodnik turystyczny pod tytułem "Z Czeskiego Raju".

Czeski Raj - legendy

Średniowieczne zamki i majestatyczne skały prowokowały ludzką wyobraźnię do wymyślania niezwykłych opowieści związanych z tym obszarem. Wiele z nich dotyczy zamku Troski i jego nietypowych wież. Jedna z legend mówi, że Baba i Panna były dwiema kobietami, które chciał wieść ciche i bogobojne życie, niestety ich uroda sprawiała że były stale niepokojone przez miejscowych mężczyzn. Uciekły więc w leśne ostępy gdzie dokonały żywota jako pustelnice. Inna opowieść mówi, że Panna była w rzeczywistości młodą wdową, która po śmierci męża rycerza skazana została do życia pod opieką Baby - nienawidzącej jej teściowej.

Ciekawa historia związana jest z grupą skalnych ostańców Kalich (ok. 10 km. od Turnova). Według dawnych publikacji pośród skał mieli ukrywać się czescy protestanci. Odprawiano tu nabożeństwo i głoszono kazania miejscowej ludności. Jak się jednak okazuje historia ta została zmyślona przez Vaclava Durycha, a rzekome dowody w postaci wyrytych na skałach napisów wyryli XIX-wieczni turyści. Durych stworzył jeszcze jedną legendę - w swoim przewodniku podaje, że św. Jan Chrzciciel z fresku na zamku Valdstejn ma twarz najsłynniejszego czeskiego poety romantycznego Karla Hynka Máchy. Literat miał rzekomo pozować malarzowi Františkowi Mašekowi. Mimo, że jak wykazali historycy, nie ma na to żadnych dowodów, taka informacja jest nadal powielana przez lokalną prasę i przewodniki.

Jednak najciekawsza opowieść (i kolejne fałszerstwo) związana jest z Hrubą Skałą. W 1817 roku odnaleziono tzw. rękopis królodworski czyli zbiór utworów opiewających średniowieczne zwycięstwa Czechów. Jeden z tekstów tyczył się bitwy jaką miał stoczyć pod Hrubą Skałą niejaki Beneš Heřmanov pokonując nacierające wojska Saskie. Pieśń miała silną wymowę antyniemiecką. Całość okazała się jednak sprytnym fałszerstwem znalazców, którzy sami napisali "średniowieczne" pieśni. Rękopis miał bardzo duży wpływ na czeską kulturę XIX-wieku.

Jiczyn

Stare miasto położone przy drodze z Hradec Kralowe do Czeskiego Raju było pierwotnie własnością królów. Dopiero w XIV wieku przejęła je lokalna szlachta. Znaczną przebudowę przeszło podczas wojny trzydziestoletniej, powstał tu pałac Albrechta Wallensteina. Aby wznieść budynek wyburzono wiele mieszczańskich kamienic. To właśnie w Jiczynie rozgrywa się akcja opowieści o rozbójniku Rumcajsie autorstwa Václava Čtvrtka. W mieście możemy obejrzeć malutkie muzeum poświęcone tej postaci, zachowała się też średniowieczna brama, zabytkowa zabudowa rynku oraz dumny pałac Wallensteina (sparodiowanego w opowiadaniach o Rumcajsie jako Książę Pan).

Zamek Troski

Przyjeżdżających do Czeskiego Raju od strony wschodniej witają malownicze ruiny. To słynny zamek Troski wybudowany na dwóch stromych skałach w XIV wieku. Pomiędzy dwiema wieżami (Babą i Panną) rozciągał się pierścień murów, zabudowania gospodarcze i siedziba możnowładcy. Zamek niszczony był przez pożar i łupiony przez obce wojska. Wreszcie opuszczony przez mieszkańców popadł w ruinę. Polskim czytelnikom znany jest przede wszystkim z powieści Andrzeja Sapkowskiego "Boży bojownicy" - to właśnie w podziemiach tej twierdzy główny bohater książki spotyka maga Rupiliusa Ślązaka. Dziś ruiny można zwiedzać, godziny i dni otwarcia są różne w zależności od miesiąca. Najlepiej sprawdzić je na oficjalnej stronie obiektu: link.

!Zamek Troski - Czeski Raj
Zamek Troski - Czeski Raj

Zamek Hrubá Skála

Na wysokiej skale, u wejścia do nieprzebytych lasów, wzniesiono w średniowieczu siedzibę rodu Wallensteinów. Kilkakrotnie zmieniała ona właścicieli i styl architektoniczny. Wreszcie w XIX wieku została przebudowana w nurcie neogotyckim. Dziś w zamku mieści się hotel, ale turystom udostępnia się punkt widokowy na wieży rezydencji.

Jednak w najbliższej okolicy zamku (około kilometra) znajdziemy darmowe punkty widokowe na Czeski Raj (np. Mariánská vyhlídka).

Innym ciekawym miejscem jest położony niedaleko Symbolický hřbitov horolezců czyli pomnik poświęcony wszystkim ludziom gór, którzy zginęli podczas wspinaczek.

!Zamek Hrubá Skála - Czeski Raj
Zamek Hrubá Skála - Czeski Raj

Sedmihorky

To najlepszy dowód na to, że uroki Czeskiego Raju doceniano już w XIX wieku. Właśnie wtedy powstało tu sanatorium, którego kuracjusze pili lokalne wody mineralne i leczyli się okładami z torfu. Dziś w budynkach dawnego sanatorium działa restauracja - w pobliżu mieści się hotel i duży camping. Jest to jeden z lepszych punktów wypadowych do zwiedzania okolicy.

Zamek Valdštejn

Ukryty pośród drzew niewielki zameczek to również dawna posiadłość antenatów słynnego Albrechta Wallensteina. Na zamku obejrzymy pokój poświęcony temu XVII-wiecznego wodzowi chociaż Albrecht prawdopodobnie nigdy tu nie był. Bardzo ciekawy jest również zamkowy kościół oraz niewielki most z barokowymi figurami świętych.

!Zamek Valdštejn - Czeski Raj
Zamek Valdštejn - Czeski Raj

Turnov

Kilkunastotysięczne miasteczko może być świetną bazą wypadową do zwiedzania całego obszaru. Poza punktem wyjścia dla kilku szlaków znajduje się tu również Muzeum Czeskiego Raju. Turnov zachował też dawną zabudowę centrum z dwoma zabytkowymi kościołami (barokowym i neogotyckim). Jednak najsłynniejszy jest pałac Hrubý Rohozec. Wielokrotnie przebudowywana rezydencja mieści interesujące muzeum wnętrz - turyści mogą zobaczyć tu bogatą bibliotekę, ciekawe zbiory malarstwa i sztuki użytkowej. Muzeum szczyci się wystawą wzornictwa przemysłowego. Bilety wstępu do pałacu kosztują: normalny 120 CZK (około 19,20 zł) i ulgowy 80 CZK (około 12,80 zł). [aktualizacja kwiecień 2018]

!Turnov (centrum miasta) - Czeski Raj
Turnov (centrum miasta) - Czeski Raj

Mladá Boleslav

Jedno z większych miast na tym obszarze znane jest z głównie z fabryki Skody. Powstało tu również muzeum tych samochodów, które na pewno zainteresuje wszystkich fanów motoryzacji. Poza tym w Mladá Boleslav zachował się późnogotycki pałac miejski oraz potężny zamek, którego wieże i grube mury widać już z daleka. Kilka zabytkowych budynków przetrwało w okolicach placu Staromiejskiego.

Mnichovo Hradiště

Niewielkie miasto słynie z pięknego barokowego pałacu, należącego przez lata do rodu Wallensteinów. To właśnie tutaj pochowany został wódz z czasów wojny trzydziestoletniej Albrecht Wallenstein. Ciało zamordowanego przez cesarskich oficerów w Chebie dowódcy do Mnichova trafiło dopiero w XVIII wieku. Spoczywa w kaplicy św. Anny, którą można dziś zwiedzać. Pałac posiada również dwie inne trasy zwiedzania: podczas jednej z nich poznamy m.in. zgromadzone tu zbiory ceramiki, podczas drugiej pałacowy teatr.

!Mnichovo Hradiště - Czeski Raj
Mnichovo Hradiště - Czeski Raj

Zamek Kost

Ta położona nieco na uboczu forteca to jedna z najlepiej zachowanych gotyckich budowli Czech. Rzadko kiedy o zamek toczyły się ciężkie walki (Kost leżał daleko poza głównymi szlakami komunikacyjnymi) więc przetrwał on w prawie nienaruszonej postaci. Znajdował się we władaniu rodów: Birbersteinów, Lobkowiczów i Netolickich. Dziś mieści się tutaj ciekawe muzeum. Kupując bilet możemy wybierać spośród dwóch tras zwiedzania (zwiedzający oglądają również rekonstrukcje walk na broń białą). Bilety wstępu kosztują: normalny 120 CZK (około 19,20 zł) i ulgowy 80 CZK (około 12,80 zł). [aktualizacja kwiecień 2018]

!Zamek Kost - Czeski Raj
Zamek Kost - Czeski Raj

Skały

Nie da się ukryć, że większość turystów przyjeżdża tu właśnie ze względu na świetnie zachowane formacje skalne. Do najważniejszych z nich należą Hruboskalsko skalne miasto, Prachovské skály, Zbirohy lub Příhrazské skály.

Wstęp na teren Prachovskich Skał jest biletowany - bilet normalny 70 CZK (około 11,20 zł) i ulgowy 40 CZK (około 6,40 zł). [aktualizacja kwiecień 2018]

Pamiętajmy jednak, że większość grup skalnych znajduje się na terenie obszaru chronionego - wykroczenia przeciw obowiązującym tu zasadom są surowo karane.

!Jeden ze skalnych rezerwatów - Czeski Raj
Jeden ze skalnych rezerwatów - Czeski Raj

Czeski Raj - informacje praktyczne

  • W przeciwieństwie do Słowackiego Raju zwiedzanie okolic Turnova czy zamku Troski nie wymaga dobrej kondycji czy wyjątkowej sprawności. Szlaki są proste, pozbawione ekspozycji czy trudnych przejść. Rzecz jasna miłośnicy wspinaczki znajdą tu miejsca na realizację swojego hobby (np. Vodní brána koło Semily) jednak nie są to obowiązkowe fragmenty tras turystycznych.

  • Czeski Raj spodoba się zarówno turystom pieszym jak i rowerzystom. Dobrym przeglądem szlaków jest internetowa witryna www.mapy.cz. Aby obejrzeć jak wyznaczono szlaki należy w lewym górnym rogu zmienić mapę na "turystyczną". Co ciekawe twórcy serwisu oferują również możliwość obejrzenia danego regionu na mapie z XIX wieku!

  • Planując podróż pamiętajmy, że oznaczenia na szlakach w Czech są inne niż w Polsce. Zamiast czasu przejścia znajdziemy tu odległość w kilometrach.

  • Większa część tego regionu to tzw. "obszar chronionego krajobrazu" - obowiązują tu ścisłe zasady dotyczące poruszania się, biwakowania i zachowania na trasie!

  • Czeskie zamki i pałace mają bardzo często kilka tras zwiedzania, a na każdą z nich trzeba kupić osobny bilet. Warto zawsze zwracać uwagę na godziny otwarcia obiektu - mimo sezonu letniego może się okazać, że popularny zamek i pałac zostanie zamknięty o 16:00!

Czeski Raj - jak dojechać?

Mimo bliskiej odległości tego obszaru od granicy z Polską dojazd do tutejszych miasteczek nie jest sprawą prostą. Nigdzie w okolicy nie ma dużego lotniska, a sieć kolejowa i autobusowa nie jest dostatecznie dobrze rozbudowana. Najkorzystniej będzie udać się do Liberca, który posiada kilka bezpośrednich połączeń autobusowych z naszym krajem (np. firma Flixbus z Wrocławia i Warszawy). Z Liberca dojedziemy pociągiem lub autobusem do Turnova, który może stać się świetną bazą wypadową do zwiedzania Czeskiego Raju.

Możemy próbować dojechać z Polski do Hradec Kralove lub Pardubic i tam przesiąść się w autobus lub pociąg jadący przez Jiczyn do Turnova.

Wycieczka do Czeskiego Raju to dobry pomysł na kilkudniowy wyjazd z Pragi. Bez większych problemów dostaniemy się ze stolicy Czech pociągiem do Turnova.

Czeski Raj - gdzie nocować?

Ze względu na to, że spora część Czeskiego Raju to obszar chroniony znalezienie noclegu w samym sercu tej krainy może być dość trudne. Turyści zmotoryzowani mogą zdecydować się na hotel w jednym z pobliskich miast i dojeżdżanie do miejsc, w których zaczynają się szlaki turystyczne. Pozostali mają do dyspozycji lokalne pociągi czy autobusy lub nieco droższe pensjonaty położone w atrakcyjnych turystycznie miejscach. Pamiętajmy żeby dokładnie sprawdzić odległości od stacji kolejowej do hotelu. Jeśli przyjeżdżamy wieczorem może się okazać, że będziemy skazani na spacer ciemną, leśną drogą. W Czeskim Raju nie znajdziemy dobrze rozwiniętej sieci hoteli, jeśli interesuje nas jakość za rozsądną cenę lepiej szukać apartamentów czy pensjonatów.

Niedaleko rezerwatu Prachowskie Skały możemy wynająć pokój w obiekcie "U Zlate Brany Cesky raj" (Libun 86) - pokoje z łazienkami, blisko do linii kolejowej (pociągiem do Jicina ok. 15 minut, do Hrubej Skały ok. 30 minut).

Jeżeli interesują nas szlaki piesze biegnące przez rezerwat dobrym miejscem na nocleg będzie Hruba Skała. Pokój możemy wynająć w Pension Harmonie (Doubravice 83) - około 1,5 kilometra od stacji kolejowej, niecały kilometr do zamku.

W Turnovie możemy przenocować na terenie starego miasta np. w Penzion Svatý Ján (Hluboká 142) - łazienki w pokojach, śniadanie wliczone w cenę, niecały kilometr do stacji kolejowej i ok. 4 kilometry do zamku Valdstejn.

Południową część obszaru możemy poznać startując z miejscowości Sobótka i nocując np. w Villi Evička (U Stadionu 607) - pokoje z łazienkami, ok. 1 kilometr do pałacu Humprecht i ok. 4 kilometry do zamku Kost.

Wyszukaj inne noclegi w okolicy regionu Czeski Raj.

Inne

Rzecz jasna to nie wszystkie ciekawe miejsca położone w omawianym regionie. Warto zobaczyć drewnianą dzwonnicę w Rovensko pod Troskami, gdzie dzwony zostały odwrócone do góry nogami na znak protestu przeciw przymusowej katolicyzacji kraju. Interesujący może okazać się też pałac Humprecht w Sobotce czy ruiny zamku Michalovice, który również został opisany na kartach Trylogii Husyckiej Andrzeja Sapkowskiego.


Reklama


Zobacz nasze inne artykuły z Czech