Katedra św. Wita w Pradze - historia i informacje praktyczne

Mroczna, pełna tajemnic budowla jest uznawana za jedną z najpiękniejszych świątyń na świecie. Była też jedną z najdłużej wznoszonych katedr w historii (jej budowę ukończono dopiero w 1929 roku). Dziś stanowi obowiązkowy punkt wszystkich wycieczek do Pragi, co nie powinno dziwić biorąc pod uwagę jej piękno, historię i zgromadzone we wnętrzu liczne zabytki.



!Widok na Katedrę w Pradze z Mostu Karola
Widok na Katedrę w Pradze z Mostu Karola

Historia praskiej katedry

Pierwszy kościół na tym terenie miał wznieść w X wieku święty król Wacław. Niewielka romańska budowla stała się dla władcy miejscem wiecznego spoczynku. W XI wieku świątynię rozebrano i wzniesiono ponownie w bardziej okazałej formie. Tak przetrwała ona do XIV wieku kiedy to zapadła decyzja o budowie nowej katedry. Jej wznoszenie rozpoczęto w 1344 roku. Wkrótce w budowę zaangażował się cesarz Karol IV umieszczając w kościele skarbiec królewski, sprowadzając relikwie i kolejnych architektów. Zatrudnił najsłynniejszego z budowniczych katedry Petera Parlera, który diametralnie zmienił wygląd budowli nadając jej oryginalny charakter. Prace przerwała śmierć władcy i architekta. Konsekrowano jedynie nawę główną, zbudowano chór i dzwonnicę. W następnych wiekach powstały mauzoleum królewskie i empora Władysława Jagiellończyka. W 1619 roku Fryderyk V oddał katedrę protestantom, którzy zniszczyli większość zgromadzonych w środku dzieł sztuki i przedmiotów kultu. Dopiero w 1872 roku podjęto decyzję o dokończeniu budowy. Przedsięwzięciem kierowali kolejno Josef Kranner, Józef Mocker i Kamil Hilbert. Przy pracach we wnętrzu kościoła brali udział wielcy czescy artyści tamtej epoki w tym niezrównany Alfons Mucha. Budowę ukończono w 1929 roku. Po II wojnie światowej świątynia została znacjonalizowana i taki stan rzeczy utrzymuje się do dziś (mimo protestów przedstawicieli kościoła katolickiego).



Bryła i układ przestrzenny

Widoczny z daleka kościół od dawna fascynował twórców. Milos Urban tak pisał o niej w powieści “Cień katedry” :

(...) nawa z wieloma wieżami i prezbiterium z gęstwiną przypór przypominała mi drewnianą koronę, olbrzymią i ciemną; fiale sterczą wokół budynku jak krzaki, a wieże wyglądają jak drzewa z odciętymi koronami, z których ktoś niewidoczny obserwuje jak przychodzisz z oddali.

Nic dziwnego bo kościół jest niezwykły nawet jak na gotycką katedrę, a to za sprawą dwóch jego budowniczych. Pierwszy z nich, Mateusz z Arras, zaprojektował ją na wzór świątyń francuskich, ale drugi - Peter Parler zmienił niektóre z pierwotnych rozwiązań tworząc budowlę nietuzinkową. Całość zachowała jednak plan krzyża łacińskiego, ale zastosowano sklepienie sieciowe (a nie jak we Francji łukowo-żebrowe) co pozwoliło ozdobić ściany szerokimi oknami. Katedra posiada aż trzy wieże, ale tylko jedna z nich pochodzi z czasów średniowiecznych (dwie przednie wraz z fasadą zostały zbudowane w XIX wieku). Nietypowe są też dwa wejścia. Z racji tego, że przód świątyni nie był ukończony, w średniowieczu wchodzono do kościoła przez tzw. Złotą Bramę umieszczoną na stronie południowej. Zdobi ją przepiękna mozaika przedstawiająca Sąd Ostateczny.

Wnętrze składa się z nawy głównej i dwóch naw bocznych. Ołtarz otacza ambit do którego przylega część z 22 kaplic. Prawdziwym arcydziełem jest jednak zbudowane przez Petera Parlera tryforium (galeria umieszczona na wysokości chóru). Poszczególne jego części zdobią rzeźby wyobrażające członków rodziny cesarskie, architektów i duchownych.

Zabytki praskiej katedry


Spacer po katedrze bocznymi nawami daje nam możliwość obejrzenia 22 kaplic, które powstawały w różnych epokach. Do najciekawszych należą:


  • kaplica św. Wacława - wielu turystów uznaje ją za najpiękniejszą. Pochodzi z XIV wieku i została zbudowana tam gdzie dawniej wznosił się ołtarz dawnej świątyni. Wyróżnia się przepięknymi malowidłami i średniowieczną figurą świętego. Znajduje się w niej zamknięty na siedem kluczy (posiadają je najważniejsi politycy i duchowni Czech) skarbiec z klejnotami koronnymi królów czeskich i relikwiami.
  • kaplica św. Jana Nepomucena - mieści się w ambicie i pierwotnie służyła za nagrobek jednego z arcybiskupów. Z czasem jednak poświęcono ją świętemu Janowi Nepomucenowi zamordowanemu przez króla za odmowę wyjawienia tajemnicy spowiedzi królowej. Naprzeciw kaplicy widzimy piękne barokowe mauzoleum świętego. Zwróćmy uwagę na jednego z cherubinów, który trzyma tarczę z… językiem. To nawiązanie do cudu jaki zaobserwowali biskupi po otwarciu trumny męczennika. Rozkładowi uległo bowiem całe ciało poza szkieletem i właśnie językiem. Miało to świadczyć o tym, że święty nie wyjawił powierzonych mu grzechów. Tutaj też przeniesiono relikwie świętego Wojciecha (pierwotnie znajdowały się w nieistniejącej już dziś kaplicy tego męczennika). Zostały one zrabowane z katedry w Gnieźnie podczas najazdu Brzetysława na Polskę (Polacy twierdzą jednak, że w zamęcie Czesi zabrali nie te szczątki co trzeba i Wojciech pozostał w Wielkopolsce).
  • kaplica świętych relikwii - cesarz Karol uważał ją za jedną z najcenniejszych. Tutaj zgromadził relikwie, które kolekcjonował.


Z innych zabytków praskiej katedry wymienić należy:


  • ołtarz - pochodzi z XIX wieku i zastąpił barokowego poprzednika. Podobno w gotyckim ołtarzu znajdował się obraz autorstwa Łukasza Cranacha, ale został zniszczony przez husytów.

  • mauzoleum cesarskie i groby królewskie - znajdują się w centralnym punkcie świątyni. Pochodzący z XVI wieku nagrobek wyobraża Ferdynanda Habsburga i Annę Jagiellonkę. Prawdziwe sławy leżą jednak pod mauzoleum w krypcie królewskiej. Spoczywają tam doczesne szczątki Habsburgów (Rudolfa I i Rudolfa II), Władysława Pogrobowca, Jerzego z Podiebradu i wreszcie ukochanego przez prażan władcy oraz fundatora katedry - Karola IV.

  • witraże - pochodzą z okresu ostatniej przebudowy. Na szczególną uwagę zasługują dwa z nich: znajdujący się po lewej stronie witraż wykonany przez Alfonsa Muchę przedstawiający dzieje św. Cyryla i Metodego oraz ulokowany w przeciwnej nawie witraż obrazujący Sąd Ostateczny, wykonany przez innego znanego artystę Max Švabinskyego.

  • dzwonnica - nakryta barokowym hełmem średniowieczna wieża kryje największe czeskie dzwony. W tym słynnego Zygmunta (największy dzwon Czech, którego serce pękło w 2002). Wejście do niej znajduje się na zewnątrz kościoła.

!Widok z wieży na Katedrze
Widok z wieży na Katedrze

Katedra w literaturze

Wiele wskazuje na to, że praska katedra pojawia się w procesie Franza Kafki. Wprawdzie miasto, które zamieszkuje Józef K. nie zostaje nigdy nazwane, ale opis pewnych architektonicznych detali może wskazywać na właśnie tę świątynię. Jest ona też miejscem akcji współczesnej powieści Milosa Urbana pod tytułem “Cień katedry”.

Zwiedzanie - informacje praktyczne

Jak już wspomniano katedra (Archikatedra świętego Wita, Wacława i Wojciecha / czes. - Katedrála svatého Víta, Václava a Vojtěcha) jest własnością państwa więc aby ją zwiedzić należy zapłacić za bilet.


Bez biletu można wejść tylko do przedsionka. Widać stamtąd witraże Muchy i Švabinskyego oraz główną nawę (niestety nie zobaczymy większości kaplic). Jeśli wystarczy nam krótki spacer po bocznych nawach, a nie chcemy kupować biletów to możemy udać się na Mszę Świętą i zostać w świątyni po zakończeniu obrzędów (nie zobaczymy wtedy jednak grobów królewskich). Zwiedzanie podczas Mszy jest zabronione.

Ceny biletów wstępu

Nie da się niestety kupić wejściówki do samej katedry - występują one tylko w wersji z innymi obiektami na Hradczanach. Wersja skrócona / krótka trasa - Circuit B (obejmuje katedrę, pałac, bazylikę św. Jerzego i Złotą Uliczkę z wieżą Daliborka) kosztuje 250 koron, zaś wersja pełna - Circuit A (dodatkowo wieża Prochowa, pałac Rosenbergów i wystawa poświęcona Hradczanom) kosztuje 350 koron.

trasa / rodzaj biletu bilet normalny bilet ulgowy (uczniowie i studenci do 26. roku życia, seniorzy 65+) bilet rodzinny (2 dorosłych + maksymalnie 5 dzieci do 16. roku życia)
trasa pełna - Circuit A 350 CZK (ok 56 zł) 175 CZK (ok 28 zł) 700 CZK (ok 112 zł)
trasa skrócona - Circuit B 250 CZK (ok 40 zł) 125 CZK (ok 20 zł) 500 CZK (ok 80 zł)

Powyższe bilety ważne są przez dwa dni. Jeśli chcemy robić zdjęcia w świątyni (dozwolone jedynie bez statywu i lampy), powinniśmy wykupić specjalne pozwolenie, którego koszt wynosi 50 CZK (ok 8 zł).

Godziny zwiedzania

dni / sezon sezon letni (kwiecień - październik) sezon zimowy (listopad - marzec)
poniedziałek - sobota 09:00 - 17:00 (ostatnie wejście do 16:40) 09:00 - 16:00 (ostatnie wejście do 15:40)
niedziela 12:00 - 17:00 (ostatnie wejście do 16:40) 12:00 - 16:00 (ostatnie wejście do 15:40)

Wieża katedralna

Dodatkowo płatne jest wejście na wieżę, cena biletu wstępu występuje tylko w jednej taryfie, koszt takiego biletu wynosi 150 CZK (ok 24 zł).

Wejście na wieżę katedry:

  • sezon letni - 10:00 - 18:00 (ostatnie wejście do 17:30)
  • sezon zimowy - 10:00 - 17:00 (ostatnie wejście do 16:30)

!Widok na Pragę z wieży Katedry
Widok na Pragę z wieży Katedry

Reklama


Zobacz nasze inne artykuły z Pragi

Zobacz nasze inne artykuły z Czech