Famagusta: atrakcje, zabytki oraz skrócona historia miasta

Famagusta (tur. Gazimağusa lub Mağusa) to historyczne miasto portowe leżące na wschodnim wybrzeżu Cypru, które w okresie późnego średniowiecza należało do najważniejszych ośrodków tej części basenu Morza Śródziemnego.

Do naszych czasów przetrwało stosunkowo dużo zabytków z tego okresu (w tym praktycznie cały pierścień murów obronnych), ale wiele z nich znajduje się w stanie bliskim ruiny, a inne zostały bezpowrotnie stracone. Miasto słynęło w przeszłości z licznych kościołów chrześcijańskich, które po inwazji osmańskiej popadły w ruinę, lub w najlepszym razie zamieniono je na meczety.

!Spacer po Famaguście
Spacer po Famaguście

Współcześnie Famagusta znajduje się na okupowanej części wyspy, w granicach tzw. Cypru Północnego. Zdecydowanie warto ją jednak odwiedzić - spacer po otoczonym murami mieście będzie nie lada gratką dla wszystkich sympatyków wieków średnich.

!Bastion Martinengo - Famagusta
Bastion Martinengo - Famagusta

Cień nadziei na lepszą przyszłość historycznego starego miasta dają fundusze zagraniczne (w tym europejskie), które umożliwiły restaurację niektórych zabytków (np. bastion Martinengo). Warto trzymać kciuki za stałe porozumienie ponad podziałami, które da szansę na uratowanie tego unikalnego dziedzictwa.

Bastion Martinengo - Famagusta
Bastion Martinengo - Famagusta

ZDJĘCIA: Bastion Martinengo.

W naszym przewodniku przedstawiliśmy skróconą historię Famagusty oraz opisaliśmy jej najważniejsze zabytki. W innym z naszych artykułów znajdziecie informacje o leżącym niedaleko miasta stanowisku archeologicznym Salamina.

!Meczet Lali Mustafy Paszy (dawna katedra św. Mikołaja) - Famagusta
Meczet Lali Mustafy Paszy (dawna katedra św. Mikołaja) - Famagusta

Historia

Starożytna osada rybacka

Chcąc odnaleźć początki miasta powinniśmy cofnąć się do epoki hellenistycznej. W pierwszej połowie III stulecia p.n.e. trzęsienie ziemi nawiedziło leżącą nieopodal Salaminę, w tamtym czasie jedno z najważniejszych miast starożytnego Cypru, doprowadzając do licznych zniszczeń.

Skłoniło to rządzącego wyspą egipskiego króla Ptolemeusza Filadelfosa do założenia nowej osady, którą na cześć jego rodzonej siostry nazwano Arsinoe.

!Bastion Martinengo - Famagusta
Bastion Martinengo - Famagusta

Arsinoe nie rozwinęło jednak skrzydeł i na wiele wieków pozostało niewielką osadą rybacką funkcjonującą w cieniu większego sąsiada. Sytuacja odwróciła się w czasach najazdów arabskich w VII wieku. Saraceni splądrowali doszczętnie Salaminę, a jej mieszkańcy musieli szukać schronienia w sąsiedniej osadzie, przy której z czasem rozwinął się port.

Spacer po Famaguście
Spacer po Famaguście

Po bizantyńskiej rekonkwiście wyspy w X wieku w miejscu dawnej Arsinoe istniało niewielkie miasto nazywane przez Greków Ammókhostos (nazwa ta wywodziła się od sentencji zakopane w piasku).

!Zamek Otella - Famagusta
Zamek Otella - Famagusta

Narodziny Famagusty

Początek złotej ery miasta zbiegł się z czasami krucjat. W 1191 roku, w trakcie III wyprawy krzyżowej, angielski król Ryszard Lwie Serce podbił Cypr. Zaledwie rok później wyspa trafiła w ręce Gwidona de Lusignan, założyciela i pierwszego władcy Królestwa Cypru, który w ten sposób "wynagrodził" sobie niepowodzenia z Ziemi Świętej.

Zamek Otella - Famagusta
Zamek Otella - Famagusta

ZDJĘCIA: Zwiedzanie Zamku Otella w Famaguście.

Ród Lusignan przez kolejne trzy stulecia sprawował władzę na wyspie. W tym czasie Famagusta otrzymała swoją obecną nazwę i zyskała status jednego z ważniejszych portów we wschodniej części basenu Morza Śródziemnego.

!Średniowieczna Famagusta
Średniowieczna Famagusta

Impulsem przyśpieszającym rozwój miasta był upadek Akki w 1291 roku. Wielu chrześcijan przeniosło się na Cypr, a Famagusta szybko rozwinęła się z niewielkiego miasta portowego w potężny międzykulturowy ośrodek religijno-ekonomiczny.

Spacer po Famaguście
Spacer po Famaguście

W tym czasie powstała katedra św. Mikołaja (w której koronowano cypryjskich królów na władców Królestwa Jerozolimy) oraz setki kaplic i kościołów. Podobno do połowy XIV wieku wzniesiono w Famaguście równo 365 świątyń (po jednej na każdy dzień roku). Niedaleko katedry stanął pałac królewski, a całe miasto otoczono pierścieniem murów obronnych. W ramach fortyfikacji wzniesiono cytadelę nazywaną dziś Zamkiem Otella (na cześć tytułowego bohatera tragedii Szekspira). Budowle powstawały najczęściej w stylu gotyckim, który przywędrował na Cypr z rodzinnych stron rodu Lusignan.

Zamek Otella w Famaguście
Zamek Otella w Famaguście

ZDJĘCIA: Zamek Otella w Famaguście.

Spacerując dziś zaniedbanymi uliczkami starego miasta zobaczymy zaledwie ślady po dawnej świetności, ale zachowało się ich na tyle dużo, że nietrudno wyobrazić sobie wygląd Famagusty w czasach jej największej chwały.

!Spacer po Famaguście
Spacer po Famaguście

Złote czasy trwały przez pierwsze trzy ćwierci XIV wieku. Ich kres przyniosła inwazja Genueńczyków w 1372 roku oraz późniejsza okupacja Famagusty, która doprowadziła do nieodwracalnych strat gospodarczych.

!Kościół św. Mikołaja - Famagusta
Kościół św. Mikołaja - Famagusta

Czasy weneckie i rozbudowa fortyfikacji

W 1489 roku prawa do Cypru odkupiła Republika Wenecji. Jej przedstawiciele doskonale zdawali sobie sprawę z potencjalnego zagrożenia ze strony Imperium Osmańskiego. Wysłali więc na wyspę swoich znamienitych inżynierów, którzy niezwłocznie zabrali się za przebudowanie murów obronnych Famagusty. Fortyfikacje wzmocniono (w niektórych miejscach grubość murów dochodziła do 15 m) oraz dostosowano do nowych zagrożeń, czyli przede wszystkim obrony przed artylerią.

Spacer po Famaguście
Spacer po Famaguście

Do naszych czasów przetrwała większość oryginalnych fortyfikacji, które stanowią nie lada gratkę dla wszystkich miłośników architektury obronnej. Właściwie niewiele jest miejsc w Europie, gdzie możemy podziwiać tak dobrze zachowane mury obronne zaprojektowane przez weneckich inżynierów.

Zamek Otella w Famaguście
Zamek Otella w Famaguście

ZDJĘCIA: Zamek Otella w Famaguście.

Długie i krwawe oblężenie

W 1570 roku nastąpiło nieuniknione. Wojska osmańskie najechały wyspę i szybko posuwały się naprzód. Do końca października udało im się przełamać obronę wszystkich miast, z jednym jedynym wyjątkiem.

Oblężenie Famagusty rozpoczęło się we wrześniu 1570 i trwało aż do sierpnia kolejnego roku. Miasta pod dowództwem kapitana Marcantonia Bragadina broniło zaledwie 6000 osób, a siły wroga szacowane są od 100 000 do nawet 250 000.

!Zamek Otella - Famagusta
Zamek Otella - Famagusta

Kunszt weneckich inżynierów pozwolił na skuteczne odpieranie atakujących przez blisko rok. Szacuje się, że dowódca sił tureckich Mustafa Lala Pasza mógł stracić nawet 50 000 żołnierzy, a jedną z ofiar był jego syn.

Spacer po Famaguście
Spacer po Famaguście

W sierpniu 1571 roku obrona zaczęła się załamywać. Brak pożywienia oraz zbyt duże straty w ludziach doprowadziły Bragadina do rozpoczęcie rozmów o kapitulacji. Mustafa Lala Pasza dał słowo, że w przypadku poddania miasta wszyscy chrześcijanie będą mogli bezpiecznie opuścić wyspę. Nic nie zapowiadało tego, co miało się niedługo wydarzyć.

Zwiedzanie Zamku Otella w Famaguście
Zwiedzanie Zamku Otella w Famaguście

ZDJĘCIA: Zwiedzanie Zamku Otella w Famaguście.

Marcantonio Bragadin wyruszył wraz z dowódcami do obozu tureckiego w celu oficjalnego potwierdzenia warunków kapitulacji. Na miejscu zamiast pokojowego przyjęcia czekała na nich śmierć, a zaskoczony Bragadin został ostatecznie obdarty żywcem ze skóry. Skórę bohaterskiego dowódcy wywieziono do Stambułu, skąd została wykradziona i pod koniec XVI stulecia trafiła ostatecznie do Wenecji, gdzie spoczęła w bazylice Santi Giovanni e Paolo.

!Zamek Otella w Famaguście
Zamek Otella w Famaguście

Równie smutny los spotkał pozostałych obrońców. Turcy po przekroczeniu bram miasta rozpoczęli barbarzyńską rzeź, mordując wszystkich żołnierzy oraz mieszkańców, którzy tylko wpadli im w ręce.

Fragment murów w Famaguście

Wraz ze zdobyciem Famagusty rozpoczęły się trwająca ponad 300 lat turecka okupacja wyspy. Dla samego miasta był to tragiczny okres. Najważniejsze kościoły (w tym katedra św. Mikołaja oraz kościół św. Piotra i Pawła) zamieniono na meczety, a pozostałe popadły w ruinę i zapomnienie. Bramy miasta zamknięto dla chrześcijan, którzy nie mieli już możliwości odwiedzania swoich świątyń. Pozostali przy życiu mieszkańcy przenieśli się kawałek na południe, gdzie założyli osadę nazwaną Varosha (Warosia).

Spacer po Famaguście
Spacer po Famaguście

Osmanowie nie wyrażali też większego zainteresowania samym portem i przenieśli całą działalność handlową do innych ośrodków na wyspie. Doprowadziło to do sytuacji, że niewielu nowych mieszkańców osiedlało się wewnątrz murów. W XVIII stuleciu stare miasto było praktycznie wyludnione, a nieliczne rodziny mieszkały w domach stojących bezpośrednio przy rozpadających się kościołach.

Zamek Otella w Famaguście
Zamek Otella w Famaguście

ZDJĘCIA: Zamek Otella w Famaguście.

Druga inwazja turecka

Lepsze czasy nadeszły wraz z nastaniem Brytyjczyków w 1878 roku. Greccy Cypryjczycy znów mogli swobodnie osiedlać się na terenie miasta, a port w Famaguście zyskał nowe życie. W 1960 roku Cypr uzyskał niepodległość, co spoglądając na jego historię było rzeczą wyjątkową. Famagusta zaczęła rozkwitać - powstawały nowe domy i hotele, rozwijano port, a historyczne stare miasto odwiedzały tłumy turystów.

!Bastion Martinengo - Famagusta
Bastion Martinengo - Famagusta

Po 14 latach historia zatoczyła koło. W sierpniu 1974 roku rozpoczęła się druga faza inwazji wojsk tureckich. Tym razem jednak Famagusta nie dała rady bronić się zbyt długo i została zdobyta w ciągu pojedynczych dni. Turcy bombardowali zarówno historyczną część miasta, jak i nastawioną na turystów dzielnicę Warosia, nie bacząc na ofiary cywilne.

Spacer po Famaguście
Spacer po Famaguście

Po zakończeniu operacji z miasta wygnano wszystkich mieszkańców pochodzenia greckiego, a dzielnicę Warosia otoczono drutem kolczastym i odcięto od świata.

Można oczywiście toczyć dysputy na temat zasadności inwazji w sytuacji zamachu stanu. Trudno jednak dyskutować z faktem, że rozpoczęty 15 lipca 1974 roku pucz zakończył się niepowodzeniem po zaledwie tygodniu, a druga faza inwazji tureckiej nastąpiła miesiąc później.

Ruiny kościoła greckiego św. Jerzego - Famagusta
Ruiny kościoła greckiego św. Jerzego - Famagusta

ZDJĘCIA: Ruiny kościoła greckiego św. Jerzego.

Całkowicie inną kwestią jest podejście strony tureckiej do chrześcijańskiego dziedzictwa kulturowego. Spacerując ulicami Famagusty nietrudno zauważyć w jakim stanie znajdują się zabytkowe kościoły. Modelowym przykładem są ruiny greckiego kościoła św. Jerzego, gdzie zabytkowe freski przez długi czas nie były (i prawdopodobnie nadal nie są) odpowiednio zabezpieczone, przez co zostały w większości utracone. Iskierką nadziei są działania organizacji zagranicznych oraz udostępnione przez nie środki finansowe, które pozwalają na częściową restaurację niektórych zabytków.

!Brama Morska - Porta del Mare (Famagusta)
Brama Morska - Porta del Mare (Famagusta)

Zwiedzanie Famagusty

Historyczne stare miasto otoczone jest dobrze zachowanym pierścieniem murów obronnych o długości ponad 3 km. Do miasta wkraczamy główną bramą, po czym możemy rozpocząć zwiedzanie.

Na spokojne zobaczenie najważniejszych zabytków warto zaplanować od 2 do 4 godzin. Większość obiektów będziemy mogli zobaczyć jedynie od zewnątrz, ponieważ albo znajdują się obecnie w ruinie, albo mieszczą się w nich bary lub inne działalności (ewentualnie zamknięto je na cztery spusty).

!Zamek Otella w Famaguście
Zamek Otella w Famaguście

Oglądając nasze zdjęcia powinniście mieć na uwadze, że historyczne centrum Famagusty ciągle się zmienia. Niektóre z obiektów dzięki renowacji mogą obecnie znajdować się w lepszym stanie, podczas gdy inne, z powodu dalszych zaniedbań, wręcz przeciwnie.

Wchodząc do meczetu pamiętajcie o zdjęciu butów oraz nakryciu głowy dla kobiet. Niedaleko wejścia do miasta działa punkt informacji turystycznej, w którym możemy poprosić o mapę zabytków w języku angielskim.

Zamek Otella - Famagusta
Zamek Otella - Famagusta

ZDJĘCIA: Zamek Otella

Famagusta: atrakcje, zabytki, ciekawe miejsca

Poniżej opisaliśmy wybrane zabytki i atrakcje historycznego centrum Famagusty. Przy większości obiektów dołączyliśmy współrzędne, dzięki czemu łatwiej Wam będzie odnaleźć je na mapie.

Brama Lądowa (Ravelin)

Jedno z dwóch głównych wejść do średniowiecznej Famagusty, nazywane dziś potocznie Bramą Lądową, znajduje się w południowo-zachodnim krańcu miasta.

!Famagusta - Brama Lądowa / Ravelin
Famagusta - Brama Lądowa / Ravelin

Brama ta istniała pod nazwą Ravelin już w czasach Lusignanów, lecz miała wtedy formę wieży wyciągniętej poza obręb murów miejskich. Wenecjanie budując nowe fortyfikacje zdecydowali się wykorzystać pozostawione przez poprzedników wejście, jednocześnie obudowując je monumentalnym bastionem.

Katedra św. Mikołaja (obecnie Meczet Lali Mustafy Paszy)

Ozdobą średniowiecznej Famagusty była wzniesiona w latach 1298 do 1312 gotycka katedra św. Mikołaja. W jej murach aż do 1372 roku koronowano cypryjskich królów na władców Królestwa Jerozolimy oraz Armenii. Katedra była też miejscem pochówku niektórych władców z rodu Lusignan.

!Meczet Lali Mustafy Paszy - dawna katedra św. Mikołaja - Famagusta
Meczet Lali Mustafy Paszy - dawna katedra św. Mikołaja - Famagusta

Budowla architektonicznie przypomina gotyckie kościoły znane z Francji. Wnętrze jest trzynawowe, a fasadę flankują dwie wieże.

Osmanowie po zajęciu miasta w 1571 roku przekształcili katedrę w meczet, dobudowując do niej minaret. Zniszczono przy tym wszystkie dzieła sztuki, w tym: posągi, freski czy witraże. Obie wieże, które ucierpiały w trakcie oblężenia, nie zostały już naprawione.

!Meczet Lali Mustafy Paszy - dawna katedra św. Mikołaja - Famagusta
Meczet Lali Mustafy Paszy - dawna katedra św. Mikołaja - Famagusta

Meczet swoją nazwę otrzymał na cześć Mustafy Lali Paszy, dowódcy sił osmańskich, który mimo kilkudziesięciokrotnej przewagi przez blisko rok nie był w stanie sforsować nielicznej obrony Famagusty, a na koniec złamał dane przez siebie słowo i wymordował mieszkańców oraz żołnierzy chrześcijańskich (razem z dowództwem).

Meczet Lali Mustafy Paszy - dawna katedra św. Mikołaja - Famagusta
Meczet Lali Mustafy Paszy - dawna katedra św. Mikołaja - Famagusta

Wizyta w katedrze powinna być obowiązkowym punktem wizyty w Famaguście. Pamiętajmy jednak, że jest ona aktywnym meczetem i nie wolno zwiedzać jej w trakcie modlitwy, a po wejściu powinniśmy zdjąć buty.

Meczet Lali Mustafy Paszy - dawna katedra św. Mikołaja - Famagusta
Meczet Lali Mustafy Paszy - dawna katedra św. Mikołaja - Famagusta

Naprzeciwko fasady ramiona rozpościera drzewo figowe, które według tradycji zasadzono w trakcie budowy katedry (w XIII stuleciu). Jest to jedno z najstarszych drzew na wyspie.

Meczet Lali Mustafy Paszy - dawna katedra św. Mikołaja - Famagusta
Meczet Lali Mustafy Paszy - dawna katedra św. Mikołaja - Famagusta

Ruiny pałacu weneckiego

O dawnym bogactwie Famagusty przypominają ruiny pałacu weneckiego, który oficjalne nazywany był Palazzo del Provveditore. Pierwsza rezydencja powstała w tym miejscu już w czasach Lusignanów, ale nie przetrwała ona najazdu Genueńczyków.

!Ruiny pałacu weneckiego - Famagusta
Ruiny pałacu weneckiego - Famagusta

Pałac odbudowano w czasach weneckich, ale już w stylu renesansowym. Na co dzień zajmował go wenecki gubernator (tytułowany Provveditore). Do naszych czasów przetrwała ozdobna fasada, do wzniesienia której wykorzystano antyczne elementy zabrane ze starożytnej Salaminy.

!Ruiny pałacu weneckiego - Famagusta
Ruiny pałacu weneckiego - Famagusta

Tuż obok ruin pałacu stoi fontanna z 1597 roku, nad którą umieszczono płaskorzeźbę z arabskimi napisami.

fontanna przy ruinach pałacu weneckiego - Famagusta
fontanna przy ruinach pałacu weneckiego - Famagusta

ZDJĘCIA: Fontanna przy ruinach pałacu weneckiego.

W miejscu dawnego pałacu stoi dwupiętrowy budynek z czasów osmańskich nazywany współcześnie lochami Namika Kemala, który swoją nazwę otrzymał na cześć tureckiego poety przetrzymywanego w nim przez 38 miesięcy. Obecnie mieści się w nim muzeum, ale nie mieliśmy okazji go odwiedzić.

!Lochy Namika Kemala - Famagusta
Lochy Namika Kemala - Famagusta

Kościół św. Piotra i Pawła

Dawny kościół św. Piotra i Pawła należy do najlepiej zachowanych zabytków w mieście. Nie ma w tym przypadku, ponieważ podobnie jak katedrę przekształcono go w meczet. W okresie brytyjskim świątynia znów zmieniła swoje przeznaczenie, tym razem na magazyn pszenicy - dlatego gdzieniegdzie możemy spotkać się z nazwą Meczet Pszeniczny.

!Dawny kościół św. Piotra i Pawła - Meczet Sinana Paszy / Meczet Pszeniczny - Famagusta
Dawny kościół św. Piotra i Pawła - Meczet Sinana Paszy / Meczet Pszeniczny - Famagusta

Dawny kościół św. Piotra i Pawła - Meczet Sinana Paszy / Meczet Pszeniczny - Famagusta
Dawny kościół św. Piotra i Pawła - Meczet Sinana Paszy / Meczet Pszeniczny - Famagusta

Budowla powstała w stylu gotyckim i charakteryzuje się masywnymi przyporami, znacznie większymi od tych spotykanych w europejskich kościołach z tego okresu. Nawę główną przykryto sklepieniem krzyżowo-żebrowym. Fundatorem świątyni był lokalny kupiec Simon Nostrano, który wszystkie środki na budowę miał podobno zdobyć podczas zaledwie jednej wyprawy do Syrii.

Kościół odnowiono dzięki środkom unijnym. Podczas naszej wizyty można go było swobodnie zwiedzić.

Dawny kościół św. Piotra i Pawła - Meczet Sinana Paszy / Meczet Pszeniczny - Famagusta
Dawny kościół św. Piotra i Pawła - Meczet Sinana Paszy / Meczet Pszeniczny - Famagusta

Ruiny kościoła św. Franciszka oraz łaźnie tureckie

Kilka kroków od katedry odnajdziemy pozostałości po kościele należącym do zakonu franciszkanów, który był częścią nieistniejącego już zespołu klasztornego. Budowę kompleksu sfinansował prawdopodobnie król Cypru i ostatni władca Królestwa Jerozolimskiego Henryk II.

!Ruiny kościoła św. Franciszka (Famagusta)
Ruiny kościoła św. Franciszka (Famagusta)

Do ruin przylegają tureckie łaźnie z 1601 roku. Zbudowano je na kościelnym dziedzińcu, wykorzystując przy tym fragment samej świątyni.

!Widok na ruiny kościoła św. Franciszka oraz łaźnie tureckie - Famagusta
Widok na ruiny kościoła św. Franciszka oraz łaźnie tureckie - Famagusta

Bliźniacze kościoły św. Jana

Kawałek dalej odnajdziemy dwa sąsiadujące ze sobą kościoły należące do potężnych zakonów rycerskich: templariuszy oraz joannitów.

Północna budowla, dłuższa i z niewielką rozetą nad wejściem, została wzniesiona na początku XIII stulecia i należała do pierwszego z nich. Druga, nieco wyższa i krótsza, powstała pod koniec tego samego stulecia i była własnością zakonu szpitalników.

!Bliźniacze kościoły św. Jana - Famagusta
Bliźniacze kościoły św. Jana - Famagusta

Ostatecznie po rozwiązaniu templariuszy obie świątynie znalazły się w rękach joannitów, którzy dobudowali pomiędzy nimi przejście.

Podczas naszej wizyty w murach młodszego z kościołów działał bar.

Współrzędne: 35.125477, 33.940675

Kościół nestoriański św. Jerzego

Jeden z kilku istniejących w Famaguście kościołów pod wezwaniem św. Jerzego należał do mniejszości nestoriańskiej. Wzniesiona w latach 1360-1369 gotycka budowla przetrwała w dobrym stanie, choć nam nie udało się zajrzeć do jej wnętrz. Ścianę nad głównym wejściem ozdabia rozeta.

Współrzędne: 35.125271, 33.938725

!Kościół nestoriański św. Jerzego - Famagusta
Kościół nestoriański św. Jerzego - Famagusta

Kościół św. Anny

Jednonawowy kościół św. Anny powstał na początku XIV wieku (prawdopodobnie jako część większego zespołu klasztornego) i jest ciekawym przykładem gotyku południowego (pochodzącego z południa Francji). Budowla została całkiem niedawno poddana restauracji.

Współrzędne: 35.125752, 33.937476

!Kościół św. Anny - Famagusta
Kościół św. Anny - Famagusta

Podziemny kościół

Kilka kroków na wschód od kościoła św. Anny znajduje się wykuty w skalne podziemny kościół z okresu średniowiecza. Podczas naszej wizyty wejście było niestety odgrodzone, ale warto spróbować zajrzeć do środka, gdzie zachowały się ledwo widoczne pozostałości fresków z XVI wieku.

Meczet Garbarzy (dawny kościół św. Katarzyny)

Niewielki Meczet Garbarzy należy do ciekawszych średniowiecznych zabytków Famagusty. Wzniesiono go w XIV stuleciu z fundacji Jakobitów (jednego ze wschodnich odłamów chrześcijaństwa) jako kościół św. Katarzyny. Architektura budowli jest zgrabnym połączeniem gotyku z wpływami bizantyńskimi oraz ormiańskimi.

!Meczet Garbarzy - dawny kościół św. Katarzyny (Famagusta)
Meczet Garbarzy - dawny kościół św. Katarzyny (Famagusta)

W czasach osmańskich kościół zamieniono na meczet. Jego współczesna nazwa nawiązuje do cechu garbarzy, którego przedstawiciele właśnie w tej w okolicy prowadzili swoje zakłady. Wraz ze spadkiem znaczenia miasta zmniejszyło się też zapotrzebowanie na wyroby ze skóry, co ostatecznie doprowadziło do porzucenia świątyni.

Współrzędne: 35.126615, 33.936988

Bastion Martinengo

Leżący w północno-zachodnim krańcu murów miejskich bastion Martinengo (nazwany tak na cześć weneckiego dowódcy zmarłego w drodze do oblężonego miasta) stanowi jeden z najlepszych przykładów kunsztu architektury obronnej weneckich inżynierów.

Bastion ma kształt grotu strzały i zbudowano go z wykorzystaniem naturalnego podłoża skalnego, dzięki czemu atakujący od strony lądu nie mieli możliwości wykonania podkopu.

Bastion Martinengo - Famagusta
Bastion Martinengo - Famagusta

Całkiem niedawno bastion został odrestaurowany z pomocą środków Unii Europejskiej, odzyskując przy tym swój dawny blask. Warto zaplanować dłuższą chwilę na jego odkrycie.

Warto przy tym wspomnieć, że na całej długości murów obronnych Wenecjanie umieścili aż 15 bastionów.

Bastion Martinengo - Famagusta
Bastion Martinengo - Famagusta

Kościół Karmelitów oraz niewielki kościół ormiański

Nieopodal bastionu Martinengo stoją otoczone pustą przestrzenią dwa kościoły pod wezwaniem Najświętszej Marii Panny. Właściwie to miały one dużo szczęścia, ponieważ po 1974 roku obszar ten przekształcono w strefę wojskową i "wyczyszczono" całą zastaną zabudowę.

Większy z zabytków to ruiny gotyckiego kościoła Najświętszej Marii Panny z góry Karmel, który był częścią większego zespołu klasztornego Karmelitów. Karmelici pochodzili z terenów ówczesnej Palestyny, ale po porażkach krzyżowców musieli opuścić Ziemię Świętą.

!Kościół Najświętszej Marii Panny z góry Karmel - Famagusta
Kościół Najświętszej Marii Panny z góry Karmel - Famagusta

Budowę kompleksu finansowo wspierał patriarcha Konstantynopola św. Piotr Tomasz, który na samym początku swojej drogi w hierarchii kościelnej był skromnym członkiem tego właśnie zakonu.

Piotr Tomasz otrzymał od papieża Urbana V zadanie zorganizowana antyosmańskiej krucjaty. Duchowny wziął nawet udział w oblężeniu Aleksandrii w 1365 roku, gdzie został ciężko ranny. Swoje ostatnie miesiące spędził w Famaguście, ale nie udało się go odratować. Ciało patriarchy spoczęło w chórze kościoła, którego był fundatorem.

Tuż obok stoi niewielki kościół ormiański, którego historia sięga XIV wieku. Był to jeden z czterech kościołów ormiańskich mieszczących się tej w okolicy (i jedyny istniejący do dziś).

!Kościół ormiański - Famagusta
Kościół ormiański - Famagusta

Kościół łaciński św. Jerzego

Jednym z przykładów wczesnogotyckiej budowli są ruiny kościoła łacińskiego św. Jerzego z końca XIII stulecia. Jest to jedna z najstarszych budowli sakralnych w Famaguście. Świątynia posiadała nawet własny mur obronny, co skłania historyków do wniosku, że mogła powstać jeszcze zanim zbudowano pierwsze fortyfikacje starego miasta.

!Kościół łaciński św. Jerzego - Famagusta
Kościół łaciński św. Jerzego - Famagusta

Wysokie okna budynku na myśl przywodzą gotyckie kościoły spotykane na terenie Francji. Jeśli dobrze się przyjrzeć, to wypatrzymy kilka dobrze zachowanych detali rzeźbiarskich.

Współrzędne: 35.126647, 33.942894

Kościół łaciński św. Jerzego - Famagusta
Kościół łaciński św. Jerzego - Famagusta

Kościół łaciński św. Jerzego - Famagusta
Kościół łaciński św. Jerzego - Famagusta

Zamek Otella

Zamek Otella to zwyczajowa nazwa cytadeli wzniesionej około 1310 roku i przebudowanej później przez weneckich inżynierów (o czym przypomina lew św. Marka wmurowany nad wejściem).

!Zamek Otella w Famaguście
Zamek Otella w Famaguście

Budowla swój przydomek zawdzięcza przebywającemu w jej murach w latach 1506-1508 weneckiemu gubernatorowi Christoforo Moro, który jak się sądzi był pierwowzorem postaci Otella w słynnej tragedii Szekspira.

Zamek Otella - Famagusta
Zamek Otella - Famagusta

Wejście do cytadeli jest biletowane. W środku do zobaczenia są niewielkie ruiny oraz dobrze zachowana główna hala, w której wystawiane są nieliczne fragmenty rzeźb czy rozbitej ceramiki.

Widoki podczas zwiedzania Zamku Otella w Famaguście
Widoki podczas zwiedzania Zamku Otella w Famaguście

ZDJĘCIA: Widoki podczas zwiedzania Zamku Otella w Famaguście.

Porta del Mare

Drugim z oryginalnych wejść do miasta była Porta del Mare (Brama Morska), która otrzymała formę renesansowego bastionu. Bezpośrednio nad wejściem (od strony portu) widnieje wizerunek lwa św. Marka, który był integralnym atrybutem wszystkich weneckich fortyfikacji.

!Brama Morska - Porta del Mare (Famagusta)
Brama Morska - Porta del Mare (Famagusta)

Brama Morska jest nie tylko zabytkiem, ale stanowi też dobry punkt widokowy, z którego rozpościera się widok na stare miasto - w tym na tył katedry.

!widok z Bramy Morskiej (Porta del Mare) - Famagusta
widok z Bramy Morskiej (Porta del Mare) - Famagusta

Tuż obok bramy stoi rzeźba lwa z czasów weneckich wykonana z piaskowca. Co ciekawe, miejscowi zamiast pozbyć się symbolu dawnych władców wyspy, to go "zaadoptowali". Podobno wśród mieszkańców przyjęło się nawet złośliwe powiedzenie, że "jeśli masz jakiś problem, to idź opowiedz go małemu lwu".

!Rzeźba lwa przy Bramie Morskiej - Porta del Mare w Famaguście
Rzeźba lwa przy Bramie Morskiej - Porta del Mare w Famaguście

Ruiny kościoła św. Antoniego

Kawałek na południe od Bramy Morskiej, bezpośrednio przy linii murów, zobaczymy pozostałości po XIV-wiecznym kościele św. Antoniego.

Wewnątrz świątyni tej mieścił się dawniej szpital. Do naszych czasów przetrwały zaledwie niewielkie pozostałości po tym kompleksie.

Współrzędne: 35.125032, 33.944717

Ruiny kościoła greckiego św. Jerzego oraz katedry św. Symeona

Cypr należy do najstarszych państw chrześcijańskich. W dniu nastania Lusignanów na wyspie dominował jednak kościół wschodni. Po przejęciu władzy przez francuskich katolików rozpoczął się okres rywalizacji pomiędzy dwiema stronami tej samej wiary.

!Ruiny kościoła greckiego św. Jerzego - Famagusta
Ruiny kościoła greckiego św. Jerzego - Famagusta

Na obszarze Famagusty powstała dzielnica grecka, a na jej terenie znajdowała się niewielka ortodoksyjna katedra św. Symeona. Była to skromna konstrukcja w stylu bizantyńskim zbudowana na planie krzyża greckiego, której ruiny przetrwały do naszych czasów.

Ruiny kościoła greckiego św. Jerzego - Famagusta
Ruiny kościoła greckiego św. Jerzego - Famagusta

Inauguracja budowy katolickiej katedry św. Mikołaja wyzwoliła u greckiej mniejszości chęć dorównania sąsiadom. Dzięki środkom lokalnych kupców bezzwłocznie (już pod koniec XIII stulecia) rozpoczęto wznoszenie nowej gotyckiej świątyni na nietypowym dla ówczesnych Greków planie krzyża łacińskiego. Bardzo możliwe zresztą, że oba monumentalne kościoły budowano z pomocą tych samych architektów. Nowy kościół św. Jerzego stanął w bezpośrednim sąsiedztwie starej katedry św. Symeona.

Ruiny kościoła greckiego św. Jerzego - Famagusta
Ruiny kościoła greckiego św. Jerzego - Famagusta

Budowla ucierpiała znacznie podczas tureckiego oblężenia w 1571 roku. Jeśli dobrze się przyjrzeć, to wypatrzymy ślady po tureckich kulach.

Ruiny kościoła greckiego św. Jerzego - Famagusta
Ruiny kościoła greckiego św. Jerzego - Famagusta

Obecnie kościół św. Jerzego ma formę stałej ruiny. W całości przetrwała tylna ściana, większość bocznej oraz fragment fasady. Nie zachował się niestety dach. Niemal doszczętnie zniszczone zostały freski ozdabiające apsydę, które bez większego problemu wypatrzycie po wejściu do wnętrza budowli. Szkoda, że nie zostały one w odpowiednim momencie zabezpieczone i dziedzictwo to przegrało z warunkami atmosferycznymi - słońcem, wiatrem i deszczem.

!Ruiny katedry św. Symeona - Famagusta
Ruiny katedry św. Symeona - Famagusta

Kościół św. Mikołaja

Zakłada się, że na terenie dzielnicy greckiej znajdowały się cztery ortodoksyjne świątynie, z czego trzy wzniesiono w stylu bizantyńskim. Jedną z nich był niewielki kościół św. Mikołaja, którego historia sięga XIV wieku.

!Kościół św. Mikołaja - Famagusta
Kościół św. Mikołaja - Famagusta

Obecnie znajduje się on w stanie trwałej ruiny. Zaglądając do środka zobaczymy typową dla architektury bizantyńskiej kopułę osadzoną na charakterystycznym "kołnierzyku" z wnękami okiennymi (nazywanym bębnem bądź tamburem).

!Kościół św. Mikołaja - Famagusta
Kościół św. Mikołaja - Famagusta

Dawniej wnętrze ozdabiały piękne freski, po których zostały jedynie ledwo widoczne ślady.

Współrzędne: 35.123149, 33.944423

Kościół św. Mikołaja - Famagusta
Kościół św. Mikołaja - Famagusta

Kościół Ayia Zoni

Kilka kroków dalej stoi ostatnia z bizantyńskich świątyń dzielnicy greckiej - kościół Ayia Zoni z XIV lub XV stulecia, który swoje wezwanie otrzymał na cześć świętego pasa Maryi, będącego jedną z najświętszych relikwii znajdujących się w posiadaniu kościoła prawosławnego.

!Kościół Ayia Zoni - Famagusta
Kościół Ayia Zoni - Famagusta

Biorąc pod uwagę znaczenie Famagusty dla świata chrześcijańskiego możemy domniemywać, że we wnętrzu tego niewielkiego kościoła (o rozmiarach zaledwie 6 na 4 m) przechowywano w przeszłości fragment słynnego materiału.

Kościół przetrwał w całości, ale nie mieliśmy niestety sposobności wejścia do środka.

Współrzędne: 35.122705, 33.944105


Reklama