Cypr Północny - granica, waluta i informacje praktyczne (aktualizacja styczeń 2018)

Samozwańcza Turecka Republika Cypru Północnego, która nazywana jest Cyprem Północnym, zajmuje obszar obejmujący blisko 40% wyspy. Państwo to uznawane jest dziś jedynie przez Turcję. Pozostała część świata uznaje Cypr za zarządce całej wyspy. Na cypryjskich mapach część północna oznaczona jest jako obszar okupowany.

W 2003 roku, rok przed dołączeniem Cypru do Unii Europejskiej, zliberalizowano sposób przemieszczania się pomiędzy obiema częściami wyspy. Dzięki tej zmianie turyści przybywający na Cypr mogą również zapoznać się z zabytkami znajdującymi się po stronie północnej.

Krótka historia konfliktu

Turecka Republika Cypru Północnego w dzisiejszym kształcie powstała w 1983 roku, chociaż tarcia pomiędzy różnymi kulturowo społecznościami wyspy zaczęły się już po II Wojnie Światowej, gdy większość greckich Cypryjczyków zdecydowała w referendum o dołączeniu wyspy do Grecji. Napięcia nasiliły się po zyskaniu przez Cypr niepodległości w 1960 roku i stworzeniu niepodległej Republiki Cypru. W 1964 roku na wyspie pojawiły się Siły Pokojowe Organizacji Narodów Zjednoczonych i to wtedy powstały zalążki dzisiejszej strefy buforowej.

15 lipca 1974 roku opozycja dążącą do wejścia w skład Grecji zdecydowała się na zamach stanu, na który pięć dni później Turcy zareagowali inwazją na północną część wyspy. Turcy zbombardowali m.in. Famagustę nie bacząc na to, że przebywało tam w momencie ataku wielu zagranicznych turystów. Greccy Cypryjczycy wygnani zostali ze swoich domów. Wielu z nich zostało porwanych i do dziś nie udało się ustalić ich losu.

Inwazja turecka odcisnęła piętno na zabytkach i historycznych miastach. Kościoły zostały zamienione na meczety, zdemolowane lub zamienione na bary czy magazyny. Wiele zabytków niszczeje i tylko dzięki wsparciu Unii Europejskiej nie znajduje się dziś w całkowitej ruinie.

Zielona linia

W 1974 roku po inwazji tureckiej jedna z największych wysp Morza Śródziemnego została podzielona na dwie części przez strefę buforową nazywaną zieloną linią (Green Line). Strefa rozciąga się przez praktycznie całą długość kraju i ma rozpiętość od kilkudziesięciu metrów do nawet kilku kilometrów. Strefa zarządzana jest dziś przez siły pokojowe Organizacji Narodów Zjednoczonych.

Cypr jest ostatnim europejskim państwem, którego stolica przedzielona jest zasiekami i patrolowana jest przez oddziały wojska. Linia przechodzi przez sam środek historycznej części stolicy otoczonej murami. W celu utworzenia strefy buforowej zniszczono wiele budynków. W kilku miejscach, w szczególności w okolicy historycznej bramy Pafos (europejska część Cypru), możemy zobaczyć wieżyczki strażnicze czy pozostałości po zasiekach.

Przejścia graniczne pomiędzy Cyprem a Cyprem Północnym

W tym momencie funkcjonuje kilka przejść granicznych. Najbardziej znanym z perspektywy turystów jest przejście piesze na końcu słynnej ulicy handlowej Ledra w Nikozji. Przejście znajduje się niemal w samym środku historycznej części miasta otoczonej murami.

Inne przejścia graniczne to:

  • Ayios Dometios (Nikozja) - przejście samochodowe i piesze
  • Pałac Ledra (Ledra Palace, Nikozja) - przejście piesze
  • Ayios Nikolaos - przejście samochodowe przy brytyjskiej bazie wojskowej
  • Limnitis (północ wyspy)
  • Astromeritis (północ wyspy) - przejście samochodowe
  • Pyla (południe wyspy) - przejście na terenie miasta zlokalizowanego w obrębie strefy buforowej

Paszport czy dowód osobisty?

Obywatele krajów Unii Europejskiej na Cypr Północny mogą wybrać się bez wizy jedynie z dowodem osobistym lub paszportem. Przekraczając granicę czekają nas dwie kontrole, jedna po stronie cypryjskiej i druga po stronie tureckiej. Przejścia graniczne działają całą dobę, a samo sprawdzenie trwa chwilę.

Waluta na Cyprze Północnym

Walutą obowiązująca na Cyprze Północnym jest Lira Turecka (TRY, TL, Turkish Lira). Jeśli planujemy wyjazd na Cypr Północny warto zakupić walutę w Polsce lub w kantorze już po wejściu na teren turecki.

Niemal wszędzie zapłacimy również w Euro, kursy jednak nie będą dla nas korzystne. W przypadku atrakcji czy komunikacji publicznej często kwota dzielona jest przez 4 i następnie zaokrąglana niekorzystnie dla nas. Czyli w przypadku ceny 7TL zapłacimy 2 EUR.

Gorzej sytuacja wygląda w taksówkach czy restauracjach, gdzie czasami taksówkarz może zażyczyć sobie nawet kursu 0,50, czyli za 30 TL może chcieć 15 EUR. Jeśli chcemy płacić w Euro a nie ma podanej ceny w tej walucie, zawsze powinniśmy uzgodnić cenę przed złożeniem zamówienia.

Ceny na Cyprze Północnym [aktualizacja styczeń 2018]

Chociaż niektórzy mogą zakładać, że ceny w okupowanej części Cypru powinny być niższe mogą się rozczarować. Ceny w sklepach i knajpach są zbliżone do tych w samym Cyprze, chociaż restauracje w porcie w Kyrenii czy w Famaguście mogą być nawet droższe od tych w turystycznych miastach Cypru. Tańsze są czasem wejściówki do atrakcji (które są jednak zaniedbane) oraz ceny komunikacji publicznej.

W niektórych miejscach ceny wypisane są w obu walutach (np. w kasie stanowiska archeologicznego w Salaminie czy w niektórych restauracjach), w innych natomiast w Euro podawane są dopiero gdy o nie dopytamy. Pamiętajmy, że w każdym miejscu stosowany jest inny "przelicznik" (np. w autobusach). Bywają sytuacje, w których np. taksówkarze od razu podają nam ceny w Euro.

Ceny atrakcji

Atrakcja Miasto / miejsce Cena biletu w TL (normalny / ulgowy) Ewentualna, przybliżona cena w EURO
Stanowisko archeologiczne Salamina (Salamis) 9 TL (ulgowe 7 TL / 5 TL) 2,50€ (2,00€ / 1,50€) - wypisane cenny w EURO
Othello Zamek Famagusta (tur. Gazimağusa lub Mağusa) 7 TL (ulgowy - 5 TL) około 2,50€ (około 2,00€)
Lapidarium Nikozja (tur. Lefkoşa) 7 TL (ulgowy - 5 TL) około 2,50€ (około 2,00€)
Meczet Selimiye w Nikozji (St. Sophia Katedrali) Nikozja (tur. Lefkoşa) bezpłatnie -
Büyük Han Nikozja (tur. Lefkoşa) bezpłatnie -
Zamek w Kirenii Kirenia (tur. Girne) 12 TL (ulgowe 7 TL / 5 TL) 3,00€ (2,00€ / 1,50€) - wypisane cenny w EURO
Halk Sanatları Müzesi (Museum of Folk Art) Kirenia (tur. Girne) 7 TL około 2,00€
Ancient Shipwreck Museum - w ramach Zamku w Kirenii Kirenia (tur. Girne) bez dodatkowych opłat -

Ceny komunikacji publicznej

Trasa / przejazd Cena w TL Ewentualna, przybliżona cena w EURO
Przejazd autobusem ASBESTOS z Nikozji (tur. Lefkoşa) do Famagusty (tur. Gazimağusa lub Mağusa) 10 TL około 2,50€
Przejazd autobusem MLS z Famagusty (tur. Gazimağusa lub Mağusa) do Nikozji (tur. Lefkoşa) 11 TL około 3,00€
Przejazd taksówką z Famagusty do wykopalisk w Salaminie (w jedną stronę / w dwie strony) - 10,00€ / 20,00€
Przejazd autobusem z Nikozji (tur. Lefkoşa) do Kierenii (tur. Girne) 6 TL około 2,00€

Ceny w knajpkach i restauracjach

Nikozja:

  • desery - około 7 - 15 TL
  • danie główne - około 28 - 40 TL
  • sałatki - około - 18 - 20 TL
  • piwo Efes - 330 ml - około 8 TL
  • piwo Efes - 500 ml - około 9 TL
  • piwo Efes - 700 ml - około 10 TL
  • napój typu Coca-Cola - około 5 TL

Famagusta:

  • napój typu Coca-Cola - od około 4 - 5 TL
  • kanapka z kurczakiem - około 12 TL
  • kanapka z serem - około 12 TL
  • hamburger - od około 7 TL
  • tosty - od około 10 TL
  • sałatki - od około 16 - 20 TL
    • sałatka z tuńczykiem - około 20 TL
  • frytki - około 7 TL
  • kieliszek wina - od około 12 TL
  • piwo Efes 500 ml - od około 8 TL
  • kawa po turecku - od około 4 TL
  • cappuccino - od około 7 TL
  • woda - od około 2 - 4 TL

Kirenia (port i okolice):

  • talerz cypryjskiego mezze - około 25 TL
  • mezze rybne (około 10 różnych przystawek) - około 50 TL (cena za osobę / mezze serwowane jest zazwyczaj co najmniej dla 2 osób)
  • piwo Efes - 500 ml - około 9 - 10 TL
  • steki - około 50 - 60 TL
  • sardynki - około 30 - 35 TL
  • grillowany ser Halloumi - około 18 - 25 TL
  • smażone kalmary - około 25 TL
  • zupy - około 15 TL
  • zupa rybna - około 18 TL
  • sałatka rybna - około 20 TL
  • dania główne z grilla - około 35 - 50 TL
  • dania z kurczaka - około 30 - 40 TL
  • grillowana ośmiornica - około 35 - 60 TL
  • kieliszek wina - od około 12 TL
  • zapiekane małże - około 25 TL
  • hummus - około 18 TL
  • zestawy obiadowe (różne kombinacje, w zależności od wybranego lokalu - z napojem lub bez / z deserem lub bez)- około 50 - 70 TL

Ceny paliwa (grudzień 2017)

K-Pet (Nikozja) / ALPET (Nikozja)

  • 98 - około 3,87 TL
  • 95 - około 3,67 TL
  • Diesel - około 3,63 TL
  • Gaz - około 3,40 TL

Zwiedzanie

Na terenie Cypru Północnego znalazło się wiele ważnych zabytków i historycznych miast - w tym otoczona murami Famagusta, ruiny miasta Salamis czy port w Kyrenii słynący z imponującego zamku. Niestety, atrakcje zarządzane są fatalnie. Wszystko wydaje się niezadbane. Kościoły albo zamienione zostały na meczety lub są w ruinie albo nie istnieją. Oprócz pojedynczych zabytków reszta nie jest dostępna dla turystów.

Niektóre z atrakcji, takie jak miasteczko Bellapais, wspomiane wcześniej ruiny Salamis czy zamek św. Hilariona, dostępne są jedynie samochodem, więc jedynym rozwiązaniem jest wynajęcie pojazdu lub skorzystanie z drogiej taksówki.

W turystycznych miastach funkcjonują punkty informacji turystycznej. W każdym z nich otrzymamy mapkę lub krótki przewodnik po regionie. Przewodniki czasem dostępne są również w języku polskim.

Warto pamiętać, że chcąc odwiedzić meczet przed wejściem zdejmujemy buty, a kobiety muszą założyć coś na głowę.

Na miejscu uważajmy na tereny wojskowe. Są one oznaczone czerwonym znakiem z żołnierzem na środku. Takim budynkom czy kompleksom nie można robić zdjęć i wchodzić na ich teren.

Poruszanie się po Cyprze Północnym

Najwygodniejszym sposobem na poruszanie się po tureckiej stronie jest wypożyczenie samochodu. Warto jednak pamiętać, że nie każde auto wypożyczone po europejskiej stronie ma odpowiednie ubezpieczenie, czasem też wypożyczalnia nie zgadza się na wyjazd na stronę turecką. Po przekroczeniu przejścia granicznego powinniśmy móc zakupić dodatkowe ubezpieczenie ważne po stronie północnej. Wygodnym rozwiązaniem może być również wypożyczenie auta już po stronie tureckiej.

Warto pamiętać, że na Cyprze Północnym jeździ się po lewej stronie. Drogi są oznaczone również w języku angielskim, jednak nazwy miast są zapisane po turecku. Np. Famagusta to Mağusa (lub Gazimağusa) a Kyrenia to Girne.

Na drogach umieszczonych jest stosunkowo dużo fotoradarów.

Komunikacja publiczna

Jeśli wypożyczenie samochodu nie wchodzi w grę, możemy skorzystać z komunikacji publicznej. Ta nie jest nowoczesna ani dobrze oznakowana, jednak pozwala na dostanie się z Nikozji do Kyrenii (Girne) czy Famagusty (Mağusa lub Gazimağusa). Niestety, chcąc odwiedzić oddalone atrakcje jak np stanowisko archeologiczne Salamis musimy część trasy przebyć pieszo lub skorzystać z taksówek.

Autobusy z Nikozji odjeżdżają z przystanków obok historycznej Bramy Kyrenii, w której dziś działa punkt informacji turystycznej (otrzymamy tam rozkłady niektórych linii). Pamiętajmy, że nazwy miast zapisane są w języku tureckim i różnią się od tych używanych na Cyprze.

Autobusy w większości wyglądają i działają jak znane u naszych wschodnich sąsiadów marszrutki. Za bilet płaci się przy wyjściu u kierowcy lub kupuje od pracownika, który wsiada mniej więcej w połowie trasy lub po wyjechaniu z dużego miasta. Autobusy kursują dość regularnie, jednak próżno w nich szukać np. działających pasów bezpieczeństwa.

Stosunki pomiędzy mieszkańcami Cypru i Cypru Północnego

Nie będzie zaskoczeniem, że stosunki pomiędzy mieszkańcami obu rejonów są wciąż mocno napięte. Oprócz wymieszanej historycznej części Nikozji w pozostałych miastach raczej nie spotkamy żyjących obok siebie obu społeczności.

W punktach informacji turystycznej na Cyprze nie otrzymamy żadnej informacji o Cyprze Północnym, a wielu mieszkańców z wyjątkiem sporadycznych i grupowych wycieczek do historycznych miejsc religijnych nigdy nie odwiedziło strony tureckiej.

Nie powinniśmy się jednak temu dziwić. Od inwazji tureckiej minęło zaledwie trochę ponad 40 lat i sytuacja jest wciąż nieuregulowana. Najlepiej omijać te tematy rozmawiając z miejscowymi i nie wypowiadać własnych kategorycznych sądów.

Na co uważać na Cyprze Północnym?

Bezpańskie psy

Tak jak Cypr to kraina kotów, tak Cypr Północny można nazwać krainą psów, których na ulicach jest zatrzęsienie. Niestety, bezpańskie psy nie zawsze są przyjazne i potrafią być bardzo namolne po tym, jak się do nas przyczepią. Najlepiej je ignorować lub w sposób delikatny spróbować odgonić.

Płatności w Euro

Z wyjątkiem komunikacji publicznej i oficjalnych atrakcji chcąc płacić w Euro zawsze powinniśmy wcześniej upewnić się względem ceny. Pamiętajmy, że jesteśmy w "nieistniejącym" państwie i w przypadku dyskusji np. z taksówkarzem po wykonaniu kursu jesteśmy na straconej pozycji.

Czas zimowy

Władze Cypru Północnego zdecydowały, że podobnie jak Turcja rezygnują z przechodzenia na czas zimowy. Z tego względu przez cały rok na terenie samozwańczej republiki obowiązuje czas letni.


Reklama


Zobacz nasze inne artykuły z Cypru