Muzeum Akropolu w Atenach: kolekcja, zwiedzanie, bilety

Muzeum Akropolu (gr. Μουσείο Ακρόπολης) w Atenach to muzeum archeologiczne, w którym wystawiane są znaleziska oraz artefakty odnalezione na terenie Akropolu oraz jego zboczy.

Placówka położona jest niecałe 300 metrów na południowy wschód od Świętej Skały. Muzeum nie jest powiązane ze stanowiskiem archeologicznym Akropolu i obowiązują w nim oddzielnie bilety.

!Płaskorzeźby z Partenonu - Nowe Muzeum Akropolu w Atenach
Płaskorzeźby z Partenonu - Nowe Muzeum Akropolu w Atenach

Historia

Po zwycięskim antytureckim powstaniu i późniejszym utworzeniu królestwa Grecji w 1832 roku rozgorzała dyskusja na temat odpowiedniego zabezpieczenia starożytnego dziedzictwa kraju. Ateński Akropol w tym czasie wciąż pełnił funkcję tureckiej twierdzy wojskowej. W 1833 roku wojska tureckie opuściły miasto i dopiero wtedy Grecy mogli rozpocząć szacowanie strat.

Wielu turystów spacerujących dziś po Świętej Skale nie zdaje sobie sprawy, że na początku XIX wieku słynne wzgórze było w opłakanym stanie. Największe zniszczenia dosięgnęły legendarnego Partenonu, który Turcy zamienili na magazyn broni. W 1687 roku w świątynię trafiła wenecka kula armatnia i niemal doszczętnie pogrzebała dwutysiącletnie dziedzictwo.

Na początku XIX wieku niemal połowę z zachowanych dekoracji Partenonu siłowo rozebrano i przewieziono do Wielkiej Brytanii. Była to inicjatywa lorda Elgina, ambasadora brytyjskiego w Konstantynopolu, który zgodę otrzymał od okupujących Grecję Turków. Od 1817 roku rzeźby te (nazywane marmurami Elgina) wystawione są w Muzeum Brytyjskim w Londynie i od wielu dekad toczy się spór o sprowadzenie ich z powrotem do Grecji.

Więcej o historii wzgórza oraz jego zabytków przeczytacie w naszym artykule: Akropol ateński: zwiedzanie, bilety, ciekawostki.

Po odzyskaniu dostępu do Akropolu rozpoczęto prace mające na celu zabezpieczenie stanowiska archeologicznego. W 1863 roku zdecydowano o wzniesieniu niedaleko Partenonu niewielkiego muzeum (tzw. Starego Muzeum o powierzchni 800 m²), które do użytku oddano w 1874 roku. Za projekt budynku odpowiadał neoklasyczny architekt Panagis Kalkos.

Nowe Muzeum Akropolu w Atenach
Nowe Muzeum Akropolu w Atenach


W 1886 roku rozpoczęto zaawansowane prace wykopaliskowe i dość szybko okazało się, że rzeźb i innych odkrywanych obiektów jest na tyle dużo, że stara placówka nie jest w stanie ich pomieścić; wzniesiono więc kolejny gmach, który nazwano Nowym Muzeum.

Stan z dwoma niezależnymi budynkami trwał aż do zakończona II wojny światowej. W latach 1946-1947 zburzono Małe Muzeum i rozbudowano Stare Muzeum. Za projekt przebudowy odpowiedzialny był Patroklos Karantinos, jeden z najważniejszych greckich architektów modernistycznych.

W latach 70. poprzedniego stulecia ilość odwiedzających wzrosła na tyle, że rozpoczęto przygotowania do budowy nowego muzeum, już poza Akropolem, które mogłoby pomieścić wszystkie najważniejsze znaleziska. Decyzją prezydenta Grecji Konstandinosa Karamanlisa ogłoszono w 1976 roku pierwszy konkurs architektoniczny, który nie został ostatecznie rozstrzygnięty. Podobnie zakończyła się kolejna próba w 1979 roku.

Nowe Muzeum Akropolu w Atenach

Na kolejny z konkursów trzeba było poczekać aż do 1989 roku. Tym razem projekt był bardziej ambitny - władze Grecji chciały pokazać światu, że będą gotowe na ewentualny odbiór rzeźb znajdujących się w Muzeum Brytyjskim. Do konkursu zgłosiło się wiele znanych biur, a zwycięstwo przypadło dwóm architektom pochodzącym z Włoch: Manfrediemu Nicolettiemu and Lucio Passarelliemu. Niedługo po rozpoczęciu prac natrafiono jednak na pozostałości archeologiczne i projekt przerwano na ponad dekadę.

!Stanowisko archeologiczne - Nowe Muzeum Akropolu w Atenach
Stanowisko archeologiczne - Nowe Muzeum Akropolu w Atenach

W 2002 roku zakończyły się prace archeologów i z pomocą środków otrzymanych od Unii Europejskiej powrócono do projektu muzeum. Rozpisano nowy konkurs, który wygrali szwajcarski architekt Bernard Tschumi oraz pochodzący z Grecji Michael Photiadis. Rozpoczęte w 2003 roku prace budowlane trwały cztery lata. Kolejne dwa lata poświęcono na transport zabytków ze wzgórza oraz na stworzenie potrzebnej infrastruktury. Muzeum dla odwiedzających otworzono 20 czerwca 2009 roku.

Stare Muzeum wciąż istnieje i możemy zobaczyć je zwiedzając Akropol, lecz nie jest dostępne dla odwiedzających. Obecne Muzeum Akropolu nazywane jest czasami Nowym Muzeum Akropolu.

Nowe Muzeum Akropolu w Atenach

Architektura

Nowoczesny budynek Muzeum Akropolu jest dziś chlubą Aten. Budowla powstała bezpośrednio nad stanowiskiem archeologicznym i jest wspierana przez ponad 100 masywnych filarów. Całkowita powierzchnia kompleksu to 25 tys. m², z czego 14 tys. m² zajmują wystawy.

Muzeum składa się z parteru oraz trzech pięter. Budynek zaprojektowano w sposób prosty, korzystając ze wzorców starożytnej architektury.

Fasada budowli powstała ze stali oraz szkła, umożliwiając spoglądanie w stronę górującego nad miastem Akropolu. Rozwiązanie to pozwoliło na zachowanie wizualnego połączenia pomiędzy wystawianymi na trzecim piętrze rzeźbami a Partenonem, który dawniej ozdabiały. Rdzeń budowli jest połączeniem betonu oraz marmuru.

marmurowy tron z Partenonu - Nowe Muzeum Akropolu w Atenach
Nowe Muzeum Akropolu w Atenach


Zwiedzanie Muzeum Akropolu

Wejście do muzeum znajduje się od ulicy Dionysios Areopagitou. Zanim wejdziemy do środka musimy poddać się kontroli zbliżonej do tej na lotnisku.

Na wizytę w muzeum najlepiej zarezerwować około 120 minut. Przy najważniejszych znaleziskach umieszczono opisy po angielsku, a na całej trasie zwiedzania zainstalowano tablice przybliżające historię Aten.

Wystawa zajmuje 3 z 4 pięter. Na 2 piętrze działa restauracja z tarasem wychodzącym bezpośrednio w stronę Akropolu.

Nowe Muzeum Akropolu w Atenach

Zanim rozpoczniemy wizytę w muzeum warto pobrać mapę (po angielsku). Sugerowana trasa zwiedzania prowadzi w większości chronologicznie, ale nie piętro po piętrze. Zgodnie z nią po wejściu na pierwsze piętro powinnismy zacząć od okresu archaicznego, a następnie wjechać na trzecie piętro z Galerią Partenonu. Kolejnym krokiem jest powrót na piętro pierwsze, gdzie zobaczymy wystawy poświęcone innym budowlom wzniesionym podczas przebudowy Peryklesa. Na koniec zwiedzamy wystawę ze znaleziskami od V wieku p.n.e. do czasów wczesnochrześcijańskich.

Według oficjalnych instrukcji zdjęcia możemy wykonywać w całym muzeum, z wyjątkiem wystawy poświęconej okresowi archaicznemu (I piętro) oraz zboczom (parter), choć w drugim przypadku nie zauważyliśmy, żeby pracownicy tego zabraniali.

Nowe Muzeum Akropolu w Atenach
Nowe Muzeum Akropolu w Atenach


Kolekcja oraz najważniejsze eksponaty

W Muzeum Akropolu wystawiono ponad 4 tysiące eksponatów datowanych od okresu mykeńskiego aż po czasy wczesnochrześcijańskie.

Kolekcję podzielono na kilka wystaw: zbocza Akropolu (parter), okres archaiczny (I piętro), Partenon (III piętro), Propyleje (I piętro), Świątynia Ateny Nike (I piętro), Erechtejon (I piętro) oraz okres od V wieku p.n.e. do V wieku n.e.

Poniżej opisaliśmy wybrane eksponaty, które uznaliśmy za warte wyszczególnienia.

Tryglif - Nowe Muzeum Akropolu w Atenach
Nowe Muzeum Akropolu w Atenach


Parter: znaleziska ze zboczy Akropolu

Początkowa część muzeum skupia się na obiektach odnalezionych na zboczach Akropolu. Podczas prac archeologicznych na światło dzienne wydobyto tysiące obiektów codziennego użytku, które Ateńczycy pozostawili po sobie na przestrzeni wieków. Większość przedmiotów wytworzono z gliny. Był to na tyle mało wartościowy materiał, że ostał się przed nowożytnymi grabieżcami. Znaleziska te pozwalają w lepszy sposób poznać życie starożytnych mieszkańców miasta.

Nowe Muzeum Akropolu w Atenach

Unikalnymi eksponatami są artefakty odnalezione przy Asklepiejonie (świątyni dedykowanej Asklepiosowi, która pełniła w świecie starożytnym funkcję szpitala). Jednym z eksponatów jest fragment marmurowej maski, którą umieszczono wewnątrz niszy w kolumnie dziękczynnej.

Wśród pozostałych eksponatów zobaczymy m.in. dwie statuy z terakoty, które ozdabiały prawdopodobnie jeden z dachów, oraz fragmenty waz, figurek i naczyń odnalezione przy dawnych sanktuariach (m.in. w miejscu sanktuarium Dionizosa oraz Nimf).

Główna cześć kolumny jońskiej - Nowe Muzeum Akropolu w Atenach
Nowe Muzeum Akropolu w Atenach


Pierwsze piętro: okres archaiczny, Erechtejon oraz czasy wczesnochrześcijańskie

Najwięcej eksponatów zobaczymy na pierwszym piętrze. Są to przede wszystkim rzeźby oraz rozmaite wota. Na wystawach znajdują się też makiety całego Akropolu oraz konkretnych budowli z różnych okresów.

Za jedno z najważniejszych dzieł uchodzi wykonana na steli (kamiennej, pionowej płycie) płaskorzeźba Ateny zadumanej, która przedstawia opartą o włócznie i zadumaną opiekunkę miasta. Rzeźba powstała około 460 roku p.n.e. i ukazuje boginię umartwiająca się losem mieszkańców. Atena na głowie ma koryncki hełm, czym może nawiązywać do ateńskich wojowników poległych w wojnach perskich.

!Stanowisko archeologiczne - Nowe Muzeum Akropolu w Atenach
Stanowisko archeologiczne - Nowe Muzeum Akropolu w Atenach

Galeria Archaiczna

Południowe i zachodnie skrzydło I piętra zajmuje Galeria Archaiczna. Składa się na nią imponująca kolekcja rzeźb oraz fragmentów dekoracji od VII wieku p.n.e. aż do końca wojen perskich (480/479 r p.n.e.). Są to czasy sprzed wielkiej przebudowy Peryklesa, podczas której wzniesiono istniejące dziś budowle.

Wśród eksponatów w tej części muzeum warto wspomnieć o frontonach, które ozdabiały nieistniejące już świątynie: Starą Świątynię Ateny Polias (pol. Ateny Opiekunki Miasta) oraz Hekatompedon.

Pierwszy z nich przedstawiał gigantomachię, czyli mitologiczną walkę bogów olimpijskich z gigantami. Do naszych czasów przetrwały cztery postacie.

W przypadku świątyni nazywanej Hekatompedon zachowało się kilka różnorodnych fragmentów, które odnaleziono nieopodal Partenonu. Przedstawiają one m.in.: lwicę, demona o trzech ciałach oraz węże. Hekatompedon zburzono prawdopodobnie w 490 roku p.n.e.. Do naszych czasów po tym budynku nie pozostał nawet ślad.

Herakles i Triton - Nowe Muzeum Akropolu w Atenach
Nowe Muzeum Akropolu w Atenach


Oprócz frontonów zobaczymy też m.in.:

  • fragmenty rzeźb konnych przedstawiających ateńskich arystokratów (nazywanych Hippeis) z VI wieku p.n.e.,
  • posągi nazywane Korami, które przedstawiają młode kobiety w pozycji wyprostowanej, z nienaturalnym uśmiechem. Najbardziej znanym przykładem Kor są kariatydy, o których napisaliśmy więcej w kolejnym punkcie,
  • statuy przedstawiające opiekunkę miasta, boginię Atenę,
  • wota z gliny i brązu.

Erechtejon: kariatydy oraz inne znaleziska

Najbardziej obleganą wystawą na pierwszym piętrze jest ta poświęcona świątyni nazywanej Erechtejonem. Jej najbardziej znanym fragmentem jest Ganek Kor - niewielki portyk, którego dach wspiera się na sześciu kolumnach w formie wyprostowanych kobiet, które nazywane są kariatydami.

!Oryginalne kariatydy z Erechtejonu - Nowe Muzeum Akropolu w Atenach
Oryginalne kariatydy z Erechtejonu - Nowe Muzeum Akropolu w Atenach

Więcej o tych nietypowych kolumnach, w tym o prawdopodobnej etymologii ich nazwy, napisaliśmy w artykule poświęconym Akropolu. Znajdziecie go tutaj.

Nie każdy z turystów odwiedzających Akropol zdaje sobie sprawę, że widoczne na wzgórzu kolumny są jedynie kopiami, a oryginały zabrano chcąc chronić je przed warunkami atmosferycznymi.

!Oryginalne kariatydy z Erechtejonu - Nowe Muzeum Akropolu w Atenach
Oryginalne kariatydy z Erechtejonu - Nowe Muzeum Akropolu w Atenach

W Muzeum Akropolu przechowywanych jest pięć z sześciu oryginalnych kariatyd. Jeden z posągów pozbawiony jest głowy (po trafieniu przez turecką kulę), lecz pozostałe przetrwały w dobrym stanie. Szósta z oryginalnych kariatyd znajduje się w Muzeum Brytyjskim w Londynie.

Oprócz kariatyd na wystawie zobaczymy również fragment fryzu z celi (głównego pomieszczenia) świątyni oraz okno.

!Fragment fryzu z Erechtejonu - Nowe Muzeum Akropolu w Atenach
Fragment fryzu z Erechtejonu - Nowe Muzeum Akropolu w Atenach

Propyleje, Świątynia Ateny Nike oraz pozostałe eksponaty

Na pierwszym piętrze przygotowano też wystawę o dwóch innych budowlach wzniesionych podczas wielkiej przebudowy w V wieku p.n.e..

Na wystawie poświęconej Propylejom (monumentalnej bramie prowadzącej na Akropol) zobaczymy kapitał jednej z sześciu jońskich kolumn tworzących kolumnadę głównego wejścia oraz rzeźbę przedstawiającą głowę Hermesa, którą wykonano z marmuru pentelickiego.

Świątynia Ateny Nike była niewielką budowlą wzniesioną w miejsce bastionu w południowo-zachodnim krańcu wzgórza. Na wystawie jej poświęconej zobaczymy m.in.: blok z balustrady oraz fragment fryzu. Cztery bloki fryzu z tej świątyni znajdują się obecnie w Muzeum Brytyjskim w Londynie.

W północnym skrzydle muzeum wystawiono obiekty datowane od V wieku p.n.e. aż do pierwszych wieków po upadku Cesarstwa Zachodniorzymskiego. Są to m.in.: rzeźby z okresu klasycznego, ich rzymskie kopie, inskrypcje wyryte na kamiennych płytach oraz najróżniejsze wota.

Drugie piętro: restauracja z tarasem widokowym

Nawet jeśli nie planujemy korzystać z oferty gastronomicznej restauracji muzealnej warto podejść na otwarty taras, z którego rozpościera się przyjemny widok na wzgórze Akropolu. Taras jest otwarty, więc w podziwianiu okolicy nie będą przeszkadzać nam szyby.

!Widok na AKropol z tarasu widokowego w Nowym Muzeum Akropolu w Atenach
Widok na AKropol z tarasu widokowego w Nowym Muzeum Akropolu w Atenach

Trzecie piętro: Galeria Partenonu

Dla wielu odwiedzających najważniejszym punktem wizyty w Muzeum Akropolu jest Galeria Partenonu, która zajmuje całe ostatnie piętro. Wystawę zaprojektowano wokół wewnętrznego dziedzińca, dzięki czemu marmury ze świątyni Partenonu rozmieszczono dokładnie tak, jak znajdowały się na oryginalnej świątyni.

W Galerii Partenonu zobaczymy około 50-metrowy fragment fryzu dłuta słynnego Fidiasza oraz 92 metopy (zdobione płaskorzeźby).

!Jedna z metop Partenonu - Nowe Muzeum Akropolu w Atenach
Jedna z metop Partenonu - Nowe Muzeum Akropolu w Atenach

Długi na około 160 metrów fryz na całej długości przedstawiał procesję panatejską. Panatenaje były obchodzonym rokrocznie świętem, którym celebrowano dzień urodzin patronki miasta Ateny. Jednym z najważniejszych elementów obchodów był uroczysty pochód wszystkich mieszkańców na Akropol, na którym znajdowały się sanktuaria bogini. Fidiasz na swoim dziele uwiecznił boginię, pozostałych bogów olimpijskich oraz zwykłych Ateńczyków.

Metopy przedstawiają z kolei sceny z bitew oraz z greckiej mitologii. Wśród motywów są m.in.: zwycięstwo nad Persami, gigantomachia (walka bogów olimpijskich z gigantami) czy amazonomachia (walka Greków z Amazonkami).

W Muzeum Akropolu zobaczymy około połowy zachowanych partenońskich marmurów. Druga połowa znajduje się w Muzeum Brytyjskim w Londynie, a niektóre pojedyncze bloki powędrowały do innych muzeów świata - w tym do paryskiego Luwru. W ich miejsce w ateńskim muzeum umieszczono repliki.

Od wielu dekad trwa walka o powrót marmurów z Muzeum Brytyjskiego do Aten. Obie strony sporu mają swoje racje - Grecy, co oczywiste, chcą odzyskać swoje dziedzictwo, lecz niektóre z argumentów drugiej strony są również warte poznania:

  • od 1817 roku marmury dostępne są za darmo, i rokrocznie mogą zobaczyć je miliony odwiedzających,
  • władze muzeum dbają o ich konserwację,
  • marmury są częścią uniwersalnego światowego dziedzictwa kulturowego,
  • dzięki przewiezieniu ich do Wielkiej Brytanii wielu Brytyjczyków zostało zainspirowanych dziedzictwem starożytnej Grecji, co wzmocniło ruch nazywany filhellenizmem, który wspierał dążenia Greków do odzyskania niepodległości. Jednym z najbardziej gorliwych filhellenów był lord Byron, który w swojej twórczości bardzo krytycznie odnosił się do grabieży ateńskich marmurów.

[źródło: materiały Muzeum Brytyjskiego]

!Rzygacz (głowa lwa) z północno-wschodniego rogu Partenonu - Nowe Muzeum Akropolu w Atenach
Rzygacz (głowa lwa) z północno-wschodniego rogu Partenonu - Nowe Muzeum Akropolu w Atenach

Stanowisko archeologiczne

Bezpośrednio pod budynkiem muzeum znajduje się stanowisko archeologiczne z ruinami domów mieszkalnych oraz obiektów sanitarnych z czasów rzymskich. Część wykopalisk zobaczymy z góry - wprost z mostu przed głównym wejściem lub przez szyby już w samym budynku muzeum.

Nowe Muzeum Akropolu w Atenach

Posiadając bilet do muzeum możemy wejść na teren stanowiska archeologicznego, którego zwiedzenie zajmie nam około 15-20 minut. Dla odwiedzających przygotowano tablice informacyjne, z których dowiemy się więcej o oglądanych ruinach.

Pamiętajmy, żeby nie wyrzucić naszego biletu po wizycie w muzeum. Chcąc wejść na stanowisko archeologiczne musimy odbić go na bramce. Wejście na teren stanowiska archeologicznego jest niezależne od samego muzeum i znajduje się poniżej parteru.

Stanowisko archeologiczne - Nowe Muzeum Akropolu w Atenach
Stanowisko archeologiczne - Nowe Muzeum Akropolu w Atenach


Muzeum Akropolu: bilety

stan na marzec 2020

Ceny biletów do Muzeum Akropolu zależą od sezonu:

  • od 1 kwietnia do 31 października bilet normalny kosztuje 10€ (ulgowy: 5€),
  • od 1 listopada do 31 marca bilet normalny kosztuje 5€ (ulgowy: 3€).

Bilety ulgowe dostępne są dla osób powyżej 65. roku życia.

Osoby poniżej 18. roku życia oraz studenci z aktualną legitymacją studencką mogą zwiedzić muzeum za darmo.

Nowe Muzeum Akropolu w Atenach
Nowe Muzeum Akropolu w Atenach


Muzeum Akropolu: dojazd i godziny otwarcia

stan na marzec 2020

Muzeum Akropolu znajduje się tuż obok stacji metra Acropoli (gr. ΣΤ.ΑΚΡΟΠΟΛΗ, linia 2). Więcej o poruszaniu się po stolicy Grecji dowiecie się z naszego artykułu Metro i komunikacja miejska w Atenach.

Muzeum czynne jest od poniedziałku do niedzieli. Aktualne godziny otwarcia najlepiej sprawdzić na oficjalnej stronie pod tym adresem. Pamiętajmy, że godziny otwarcia zależą od sezonu, a stanowisko archeologiczne ma inne godziny wstępu niż samo muzeum.

Nowe Muzeum Akropolu w Atenach
Nowe Muzeum Akropolu w Atenach


Stanowisko archeologiczne - Nowe Muzeum Akropolu w Atenach
Stanowisko archeologiczne - Nowe Muzeum Akropolu w Atenach



Reklama