Świątynia Zeusa Olimpijskiego i Łuk Hadriana w Atenach

Kilkaset metrów na południowy-wschód od Akropolu odnajdziemy dwa ważne monumenty starożytnych Aten: Świątynię Zeusa Olimpijskiego oraz Łuk Hadriana.

Pierwszy z obiektów jest biletowany i znajduje się na terenie stanowiska archeologicznego, a łuk wzniesiony w hołdzie cesarzowi Hadrianowi stoi tuż obok ulicy i dostępny jest dla wszystkich przez całą dobę.

W naszym artykule opisaliśmy oba te zabytki, razem z informacjami praktycznymi potrzebnymi do ich zwiedzenia.

!Świątynia Zeusa Olimpijskiego - Ateny
Świątynia Zeusa Olimpijskiego - Ateny

Świątynia Zeusa Olimpijskiego

Historia

Świątynia Zeusa Olimpijskiego (gr. Ναός του Ολυμπίου Διός), nazywana także Olimpiejonem, była jednym z najważniejszych sanktuariów starożytnych Aten.

Zgodnie z tradycją świątynia poświęcona najwyższemu z bogów powstała z inicjatywy mitologicznego Deukaliona, syna tytana Prometeusza, który po dotarciu do Aten chciał w ten sposób podziękować Zeusowi za ocalenie z potopu.

Początki obecnej budowli sięgają jednak końcówki VI wieku p.n.e.. Co warte odnotowania - budowa świątyni trwała (z przerwami) blisko siedem stuleci - aż do II wieku naszej ery!

Świątynia Zeusa Olimpijskiego - Ateny

Wznoszenie monumentu rozpoczął wnuk tyrana Pizystrata około 515 roku p.n.e., ale budowę na etapie fundamentów przerwało obalenie tyranii w 508 roku p.n.e.. Świątynia powstawała ze skały wapiennej w porządku doryckim. Niektóre z fragmentów tamtej budowli po jakimś czasie wykorzystano podczas wznoszenia murów Temistoklesa.

Kolejną budowę, tym razem marmurowej świątyni, rozpoczęto około IV wieku p.n.e., ale po raz kolejny dość szybko ją przerwano. Prace wznowiono w 175 roku p.n.e. dzięki wsparciu finansowemu króla Syrii Antiocha IV Epifanesa. Władca ten powierzył nadzór nad projektem rzymskiemu architektowi Kossutiuszowi, który podjął się stworzenia świątyni w porządku korynckim. I choć król niedługo później zmarł, a projekt po raz kolejny zarzucono, to udało się wznieść świątynię aż do wysokości kapitału.

Świątynia Zeusa Olimpijskiego - Ateny

Budowę ostatecznie ukończono w okresie rzymskim. Niewielkie prace prowadzono już w czasach Oktawiana Augusta, ale projekt udało się sfinalizować dopiero podczas panowania Hadriana.

Uroczysta inauguracja i poświęcenie świątyni odbyło się na przełomie 131/132 roku. Fundator świątyni, urodzony na terenie dzisiejszej Hiszpanii Hadrian, uznał się za bliskiego Zeusowi i pragnął być czczonym na równi z nim.

Świątynia przetrwała w dobrym stanie do okresu wczesnego średniowiecza, gdy zaczęto wykorzystywać ją najpierw jako źródła budulca, a następnie także do mniej oczywistych celów (w czasach tureckich mieścił się tu m.in. meczet pod gołym niebem). Do naszych czasów przetrwało jedynie kilkanaście monumentalnych kolumn.

Świątynia Zeusa Olimpijskiego - Ateny
Świątynia Zeusa Olimpijskiego - Ateny


Architektura

Świątynia Zeusa Olimpijskiego była jedną z największych budowli tego typu w całym antycznym świecie. Rozmiary monumentu to: 110,35 m długości i 43,68 m szerokości.

Monument ozdabiało 108 kolumn. Wzdłuż każdego z dłuższych boków ciągnęły się dwa rzędy po 20 kolumn, a front i tył otwierały trzy rzędy po 8 kolumn.

Świątynia powstała w porządku korynckim i prawdopodobnie nie miała dachu.

W środku stały dwa monumentalne posągi - jeden przedstawiał Zeusa, a drugi cesarza Hadriana.

Zwiedzanie Świątyni Zeusa Olimpijskiego

[stan na 4 marca 2020]

Ruiny sanktuarium Zeusa Olimpijskiego są głównym punktem stanowiska archeologicznego. Do naszych czasów z monumentalnej świątyni zachowało się jedynie 15 stojących kolumn (plus jedna leżącą, którą w 1852 roku przewrócił wiatr).

!Świątynia Zeusa Olimpijskiego w Atenach - przewrócona przez wiatr kolumna
Świątynia Zeusa Olimpijskiego w Atenach - przewrócona przez wiatr kolumna

Podczas zwiedzania możemy obejść świątynię na około i zapoznać się z podstawowymi informacjami w języku angielskim. Na terenie obszaru archeologicznego zachowały się też niewielkie ruiny okolicznych zabudowań (m.in. rzymskich łaźni), ale nie ma ich zbyt wiele i prawdopodobnie nie zainteresują wielu turystów.

!Stanowisko archeologiczne Świątyni Zeusa Olimpijskiego w Atenach
Stanowisko archeologiczne Świątyni Zeusa Olimpijskiego w Atenach

Najlepszy widok na Świątynie Zeusa Olimpijskiego znajdziemy na tarasie widokowym na Akropolu lub na tarasie restauracji należącej do hotelu The Athens Gate Hotel.

Więcej o punktach widokowych stolicy Grecji przeczytacie w naszym artykule: Punkty widokowe Aten.

!Widok z Akropolu na Świątynię Zeusa Olimpijskiego i Łuk Hadriana
Widok z Akropolu na Świątynię Zeusa Olimpijskiego i Łuk Hadriana

Brama wejściowa oraz kasa biletowa znajdują się na północno-wschodnim krańcu stanowiska archeologicznego (współrzędne: 37.969930, 23.734417).

Cena biletu do Świątyni Zeusa Olimpijskiego zależy od sezonu.

Bilety dla osób dorosłych kosztują:

  • od 1 kwietnia do 31 października: 8€,
  • od 1 listopada do 31 marca: 4€.

Osoby poniżej 25. roku życia wchodzą za darmo. Seniorzy powyżej 65. roku życia upoważnieni są do zniżki 50%.

Alternatywą do zakupu biletu pojedynczego jest zakup karnetu do siedmiu zabytków w cenie 30€. W jego skład wchodzą: Akropol, grecka Agora, rzymska Agora/Forum, biblioteka Hadriana, cmentarz Keramejkos, stanowisko archeologiczne Lykeion oraz świątynie Zeusa Olimpijskiego. Karnet ważny jest przez pięć dni. W tym czasie możemy wejść jeden raz do każdej z atrakcji. Uwaga! W przypadku karnetu nie obowiązuje zniżka zimowa.

A czy warto odwiedzać Świątynię Zeusa Olimpijskiego? Naszym zdaniem tak, o ile posiadamy karnet, lub ewentualnie w sezonie zimowym, gdy bilety są o połowę tańsze. W innym przypadku możemy żałować wydanych pieniędzy, ponieważ ruiny budowli zobaczymy z oddali i bez potrzeby wchodzenia na teren stanowiska archeologicznego.

Aktualne godziny otwarcia oraz dni darmowych wstępów można sprawdzić tutaj.

Świątynia Zeusa Olimpijskiego - Ateny

Łuk Hadriana w Atenach (gr. Πύλη του Αδριανού)

Nieopodal Świątyni Zeusa Olimpijskiego, przy ruchliwej ulicy Leoforos Vasilisis Amalias, stoi jeden z monumentów wzniesionych podczas rzymskiej rozbudowy miasta w II wieku.

Cesarz Hadrian był fundatorem wielu projektów budowlanych w Atenach. Dzięki niemu powstała chociażby Biblioteka Hadriana czy całkowicie nowa dzielnica na wschód od antycznego centrum, którą nazywano Hadrianopolis (miastem Hadriana).

W podzięce imperatorowi i z okazji jego przyjazdu do miasta wzniesiono w 132 roku p.n.e. Łuk (nazywany też Bramą) Hadriana (gr. Αψίδα του Αδριανού). Monument powstał pomiędzy greckim centrum miasta a Hadrianopolis, na trasie z Akropolu do sanktuariów Ilisos. Sanktuaria Ilisos związane były z przepływająca przez Ateny rzeką o tej samej nazwie, która obecnie przykryta jest miejską zabudową.

!Łuk Hadriana w Atenach
Łuk Hadriana w Atenach

Charakterystyczny dwupoziomowy łuk zbudowano z marmuru pentelickiego, który wydobyto z nieodległej góry Pentelejkon. Ten sam budulec wykorzystywano przy budowie najważniejszych monumentów na Akropolu, w tym Partenonu.

Całkowita wysokość monumentu to około 18 m, jego szerokość to 13,50 m, a głębokość ponad 2,30 m. W budowli wykorzystano dwa style: dolny nawiązuje do rzymskich łuków triumfalnych, a górny do tradycyjnego greckiego propylonu (monumentalnej bramy).

Dolna część składa się z szerokiej bramy, którą flankują pilastry w porządku korynckim. Górne piętro ozdobiono trzema edykułami, czyli kolumnami wspierającymi belkowanie. Nad środkową belką umieszczono trójkątny fronton.

Na bramie znajdują się dwie inskrypcje. Napis po stronie zachodniej głosi: "To są Ateny, starożytne miasto Tezeusza" (gr. ΑΙΔ' ΕΙΣΙΝ ΑΘΗΝΑΙ ΘΗΣΕΩΣ Η ΠΡΙΝ ΠΟΛΙΣ), a tekst po stronie wschodniej przypomina: "To jest miasto Hadriana, a nie Tezeusza" (gr. ΑΙΔ' ΕΙΣ' ΑΔΡΙΑΝΟΥ ΚΟΥΧΙ ΘΗΣΕΩΣ ΠΟΛΙΣ).

W czasach tureckich łuk włączono w poczet osmańskiej fortyfikacji i służył jako jedna z bram prowadzących do miasta.

Łuk Hadriana znajduje się około 320 metrów na wschód od Akropolu i jest ogólnodostępny. Jeśli jesteśmy akurat na Place i chcielibyśmy go zobaczyć, to wystarczy podejść do Pomnika Lizykratesa, a następnie ruszyć na wschód ulicą Lisikratous aż do końca, i przejść na druga stronę ulicy Leoforos Vasilisis Amalias.


Reklama