Antibes (Lazurowe Wybrzeże): atrakcje, zwiedzanie, ciekawe miejsca

Antibes to położone pomiędzy Cannes a Niceą miasto portowe mogące poszczycić się bogatą historią, które należy dziś do najpopularniejszych destynacji turystycznych na Lazurowym Wybrzeżu.

Współczesne Antibes kojarzone jest z: otoczonym murami starym miastem, licznymi plażami, jedynym portem Francuskiej Riwiery mogącym pomieścić największe z jachtów oraz postacią Pabla Picassa. Hiszpański artysta spędził w tutejszym średniowiecznym zamku pół roku, a pozostawione przez niego dzieła umożliwiły założenie pierwszego poświęconego mu muzeum. Antibes leży u stóp przylądka o tej samej nazwie (Cap d’Antibes), który, podobnie jak półwysep Cap-Ferrat koło Nicei, kojarzony jest jako enklawa luksusu i niemal w całości wypełniają go luksusowe wille oraz hotele.

!Antibes - widok z plaży
Antibes - widok z plaży

W naszym przewodniku przygotowaliśmy zestawienie wybranych atrakcji Antibes. Nasz artykuł rozpoczniemy jednak od nieco dłuższego wprowadzenia historycznego.

Historia

Starożytne Antipolis

Antibes zostało założone w V lub na początku IV wieku p.n.e. przez osadników z greckiej kolonii Massalia (dzisiejsza Marsylia), którym zależało na wzmocnieniu szlaków handlowych wzdłuż wybrzeża.

!Antibes - spacer po mieście
Antibes - spacer po mieście

Pierwotna osada miała formę typowej faktorii (placówki handlowej). Nazwano ją Antipolis, co w wolnym tłumaczeniu oznacza po prostu miasto-naprzeciwko. Czasami można spotkać się z twierdzeniem, że chciano w ten sposób odróżnić Antipolis od sąsiedniego miasta Níkai (obecna Nicea). Trudno jednak definitywnie określić prawdziwość tej tezy, gdyż grecka Nicea powstała nieco później (około 350 roku p.n.e.).

W II wieku p.n.e. miasto zaczęło zacieśniać współpracę z Rzymianami, którzy wspierali greckie kolonie w sporach z sąsiednimi plemionami, a w 43 roku p.n.e. Antipolis zostało oficjalnie włączone do prowincji Gallia Narbonensis (Galia Narbońska). Przez kolejne stulecia osada portowa została przekształcona w jedno z najbardziej prężnych miast w regionie, w pełni ufortyfikowane, z własnym amfiteatrem, termami, do którego wodę dostarczały dwa akwedukty.

Niestety, spacerując po Antibes nie natrafimy dziś na żadne widoczne antyczne pozostałości. W mieście działa za to muzeum archeologiczne z eksponatami odnalezionymi w okolicy, a w lesie nieopodal miasta Valbonne możemy odnaleźć fragmenty akweduktu La Bouillide.

Trudy średniowiecza

Mniej więcej w połowie V wieku w Antipolis, przemianowanym po upadku cesarstwa zachodniorzymskiego na Antiboul, utworzono biskupstwo. Okres średniowiecza nie należał jednak do najspokojniejszych. Dawniej prężnie działające rzymskie miasto portowe musiało raz za razem zmagać się z najazdami Saracenów. Jedna z najtragiczniejszych w skutkach napaści miała miejsce w 1124 roku, kiedy arabscy piraci spalili tutejszą katedrę. Funkcjonowanie ówczesnego Antibes było na tyle niepewne, że w 1243 roku papież Innocenty IV zdecydował o przeniesieniu siedziby biskupstwa do położonego dalej od morza miasta Grasse.

W 1383 roku miasto stało się polem rozgrywek pomiędzy hierarchami kościoła w trakcie niespokojnym czasów wielkiej schizmy zachodniej. W jej efekcie Antibes zostało przekazane w lenno dwóm braciom Grimaldi, którzy w samym jego centrum wznieśli ufortyfikowaną rezydencję mieszkalną (Château Grimaldi), stanowiącą dziś najważniejszy zabytek starego miasta.

Ostatni bastion Królestwa Francji

W 1481 roku Prowansją została włączona do Królestwa Francji, a Antibes aż do połowy XIX wieku pozostawało portem granicznym francuskiej Korony (sąsiednia Nicea przynależała do Księstwa Saubadii-Piemontu).

Już kilkadziesiąt lat później mieszkańcy miasta przekonali się jak wielkie jest to brzemię. W 1536 roku, w trakcie tzw. wojen włoskich, Antibes zostało zdobyte i splądrowane przez dziesiątki tysięcy zbrojnych, których z morza wspierała flota genueńska (siłami morskimi dowodził admirał Andrea Doria).

Doświadczenie to popchnęło przyszłego króla Francji Henryka II do wzniesienia w 1553 roku wieży obronnej na wzgórzu naprzeciwko miasta. W 1565 roku, za panowania Henryka III, istniejące założenie rozbudowano dodając do wieży cztery bastiony, tworząc istniejący do dziś Fort Carré (co moglibyśmy przetłumaczyć jako kwadratowy fort).

W XVII wieku do Antibes przysłany został wybitny inżynier wojskowy Sébastien Le Prestre de Vauban (późniejszy markiz de Vauban) z zadaniem wzmocnienia obrony miasta. Misję tę powierzył mu sam król Ludwik XIV, znany również jako Król Słońce, pomysłodawca Wersalu.

Vauban, który zapisał się w historii jako jeden z największych reformatorów systemów fortyfikacyjnych, wzmocnił fort, dobudował cztery bastiony w formie strzał do murów obronnych samego miasta oraz wzniósł nowe obwarowania w części portowej. Współcześnie zaprojektowane przez niego fortyfikacje należą do najważniejszych atrakcji Antibes.

Napoleon i Antibes

Trudno poruszać historię Antibes bez wzmianki o Napoleonie Bonaparte, którego losy kilkukrotnie splotły się z tym miastem, choć nie zawsze w sposób, w jaki słynny dowódca mógł sobie wymarzyć. W trakcie rewolucji francuskiej zamieszkała tu jego rodzina, i to jeszcze zanim młody Bonaparte odniósł swoją pierwszą wiktorię podczas oblężenia Tulonu w 1793 roku. Co ciekawe, zaledwie później aresztowano go i osadzono w Forcie Carré, ale dzięki wstawiennictwu jednego z wysoko postawionych przyjaciół spędził w niewoli zaledwie dziesięć dni.

Po raz ostatni Napoleon stanął pod murami miasta 1 marca 1815 roku, gdy powracając z wygnania na włoskiej wyspie Elba wylądował na oddalonej o 5 km plaży przy mieście Golfe-Juan, skąd od razu udał się do Antibes, licząc na przychylność jego mieszkańców, lecz ci zatrzasnęli przed nim bramy. Zawiedzionemu Napoleonowi pozostało ruszyć bez zwłoki na północ - rozpoczął tym swoje końcowe 100 dni u władzy, zakończone klęska pod Waterloo.

Czasy współczesne

Antibes zaczęło zmieniać swój charakter po 1860 roku, kiedy Nicea znalazła się w granicach Francji, a dawne Antipolis przestało pełnić funkcję twierdzy przygranicznej. Z czasem rozebrano okazałe fragmenty fortyfikacji, umożliwiając tym rozbudowę miasta, które zaczęło zyskiwać status kurortu wakacyjnego.

Okolicę tę upodobali sobie lokalni i zagraniczni krezusi, którzy zabudowali sąsiedni przylądek Cap d’Antibes luksusowymi willami. Jeden z kompleksów pałacowo-ogrodowych, znany pod nazwą Villa Eilenroc, został zaprojektowany przez słynnego architekta okresu Belle Époque Charlesa Garniera, twórcy Opery w Paryżu oraz kasyna Monte-Carlo w Monako.

W dodatku Antibes swoim urokiem oraz malowniczym położeniem przyciągało wielu artystów, którzy uwieczniali je w swojej twórczości, oraz przybywali do miasta w poszukiwaniu weny. Jednym z nich był Pablo Picasso, dla którego zabytkowy średniowieczny zamek przekształcono w pracownię artystyczną.

Jak zwiedzać Antibes?

Większość atrakcji Antibes znajduje się na terenie stosunkowo niewielkiego starego miasta (Vieil Antibes) oraz jego najbliższej okolicy. Na spokojnie zwiedzenie wszystkich najważniejszych miejsc w tej okolicy wystarczy nam od kilku godzin do maksymalnie całego dnia (jeśli chcielibyśmy odwiedzać wszystkie muzea i się zbytnio nie śpieszyć).

Dodatkowy czas możemy zarezerwować na zwiedzenie przylądka Cap d’Antibes. Tutaj jednak wiele zależy od naszych planów, gdyż ten podłużny półwysep może pochwalić się różnorodnymi atrakcjami, takimi jak trasy spacerowe, muzeum Napoleona oraz ogrody willowe.

!Muzeum Picassa w Antibes - średniowieczny zamek Château Grimaldi
Muzeum Picassa w Antibes - średniowieczny zamek Château Grimaldi

Antibes: atrakcje, zabytki, ciekawe miejsca. Co warto zobaczyć?

Muzeum Picassa w średniowiecznym zamku

Wnętrza wzniesionego przez ród Grimaldich średniowiecznego zamku (Château Grimaldi) niczym nie przypominają już dawnej warowni. Dziś w surowych murach mieści się pierwsze w historii, utworzone jeszcze za życia artysty, muzeum Pabla Picassa.

Związek urodzonego w Maladze twórcy i Antibes trwał przez około pół roku. Władze nadmorskiej miejscowości w 1946 roku zaoferowały mu udostępnienie średniowiecznej rezydencji, w której mógłby w spokoju żyć i tworzyć. Picasso przystał na tę propozycję - i tak bardzo doceniał spędzony tu czas, że postanowił pozostawić w Antibes większość wykonanych na miejscu prac, które miały stanowić podstawę nowego muzeum. Na silny związek artysty z miastem wskazuje też fakt, że również w kolejnych latach swoimi donacjami powiększał on kolekcję muzeum. W 1991 roku Jacqueline Picasso, druga żona malarza, podarowała placówce kolejne dwadzieścia dwie prace.

!Muzeum Picassa w Antibes
Muzeum Picassa w Antibes

Obecnie w muzeum w Antibes znajduje się około 250 prac Picassa. Pamiętajmy jednak, że lwią część kolekcji stanowią ceramika oraz rzeźby. Nie odnajdziemy tu zbyt wielu obrazów, ani żadnego z jego najbardziej znanych dzieł. Fragment wystawy poświęcony jest zdjęciom fotografa Edwarda Quinna, długoletniego przyjaciela Picassa oraz autora jego biografii.

Muzeum posiada również kolekcję dzieł sztuki stworzonych przez innych współczesnych artystów. Należą do nich obrazy abstrakcjonisty Nicolasa de Staël, który swoje ostatnie lata spędził w Antibes. Nie zapomnijmy też zajrzeć na ozdobiony rzeźbami zamkowy taras.

!Muzeum Picassa - Antibes
Muzeum Picassa - Antibes

Fortyfikacje starego miasta

Antibes jako portowe miasto graniczne było silnie ufortyfikowane i w całości otoczone murami obronnymi. Po przemianach XIX wieku obwarowania te zostały w dużej mierze rozebrane, ale szczęśliwie do naszych czasów przetrwały ich okazałe fragmenty. Są to: długi fragment muru ciągnący się wzdłuż wybrzeża, jedna z bram prowadzących do miasta oraz bastiony wzniesione w trakcie przebudowy Vaubana: chroniący dostęp do portu bastion Saint-Jaume oraz położony w południowo-wschodnim krańcu starego miasta bastion Saint-André, we wnętrzu którego mieści się dziś muzeum archeologiczne.

Jeśli nie goni nas czas warto przespacerować się trasą prowadzącą wzdłuż murów i wybrzeża, która oferuje przyjemne widoki - i to nie tylko na najbliższą okolicę, ale również na znajdujące się w oddali góry.

Marché provençal (targ prowansalski)

To ciągnące się wzdłuż ulicy Cours Masséna kryte targowisko jest idealnym miejscem dla wszystkich tych, którzy pragną zasmakować w lokalnych przysmakach. Warzywa, oliwki, ryby i owoce morza, sery, słodycze, mięsa i wędliny, przyprawy - to tylko niektóre z produktów oferowanych przez tutejszych sprzedawców. Niestety, jak to jednak w miejscach odwiedzanych przez turystów bywa, ceny nie należą tu do najniższych - nie powinno nas to jednak zrażać, gdyż nawet jeśli nie planujemy żadnych zakupów, to warto wpaść tu choćby chwilę dla autentycznej atmosfery tego miejsca.

Jeśli nie mieliście wcześniej okazji skosztować jednego z najpopularniejszych szybkich dań Lazurowego Wybrzeża, czyli naleśników wyrabianych z mąki z cieciorki znanych pod nazwą socca, to będziecie mieć szansę to nadrobić.

Katedra w Antibes

Położona nieopodal zamku Grimaldich katedra Notre-Dame (fr. Cathédrale Notre-Dame-de-la-Platea) charakteryzuje się surowym wnętrzem oraz bogatą historią. Pierwsza wczesnochrześcijańska świątynia w tym miejscu istniała już w V wieku. Około pięć stuleci później wzniesiono bardziej okazały gmach, który został zniszczony w trakcie najazdu Saracenów w 1124 roku. Zaledwie rok później katedrę odbudowano w stylu romańskim - z tego okresu zachowały się m.in. transept oraz chór. Mimo że już w 1244 roku biskupstwo przeniesione zostało do miasta Grasse, to najważniejszy kościół w Antibes wciąż określany jest mianem katedry.

!Katedra w Antibes
Katedra w Antibes

W połowie XVIII wieku, w trakcie wojny o sukcesję austriacką, fasada świątyni została trafiona kulą armatnią, a jej obecny barokowy wygląd jest efektem przeprowadzonej jakiś czas później odbudowy.

Surowe wnętrze kościoła skrywa w sobie kilka zabytkowych elementów wyposażenia. Wśród nich wyróżnia się przede wszystkim pochodzący z początków XVI wieku ołtarz z malowidłem, które namalował renesansowy artysta Ludovico Brea, a także Chrystus wyrzeźbiony w drewnie z XV stulecia.

Tuż obok katedry zobaczymy dwa inne zabytkowe obiekty. Naprzeciwko stoi wysoka, kamienna wieża Grimaldich z okresu średniowiecza, a tuż obok kaplica Świętego Ducha (fr. Chapelle Saint-Esprit).

Kaplica św. Bernardyna

W poszukiwaniu mniej surowej architektury sakralnej warto udać się do XVI-wiecznej kaplicy św. Bernardyna (fr. Chapelle Saint-Bernardin), dedykowanej franciszkańskiemu zakonnikowi Bernardynowi z Sienny.

Fasada świątyni, choć powstała w epoce Renesansu, charakteryzuje się stylem neo-gotyckim. Zanim przekroczymy progi świątyni warto unieść głowę i spojrzeć na górną część portalu, gdzie umieszczono diabła w postaci... uskrzydlonego smoka. Nie przegapmy też bocznych drzwi wykonanych z drzewa orzechowego - wyryta na nich data wskazuje, że pochodzą one z 1581 roku!

Wnętrze kaplicy urządzone zostało z wręcz barokowym przepychem. Jej ściany pokryto geometrycznymi freskami, a na sklepieniu (wypełnionym kwadratami w kolorze niebieskiej ultramaryny z gwiazdami pośrodku) znalazło się miejsce dla czterech ewangelistów, Chrystusa, Matki Bożej oraz samego patrona świątyni (przedstawionego w samym środku). Ołtarz główny ozdobiono czterema kręconymi kolumnami w porządku korynckim.

Safranier: wolna komuna wewnątrz starego miasta

Spacerując po najstarszej części Antibes możemy trafić do leżącej nieco na uboczu, wypełnionej wąskimi, brukowanymi uliczkami oraz bujną roślinnością wolnej komuny Safranier. Ten usankcjonowany w 1966 roku obszar jest swoistym miasteczkiem w mieście - posiada własne władze i może sam o sobie stanowić (w całej Francji znajduje ponad 100 miejsc o takim statusie).

Do najpopularniejszych (i najczęściej fotografowanych) miejsc w Safranier należy ulica Rue de bas Castelet, a serce komuny stanowi niewielki plac Place du Safranier, gdzie podobno weny poszukiwał mieszkający w Antibes pisarz Nikos Kazantzakis podczas pracy nad Grekiem Zorbą.

Fort Carré

Od XVI wieku wejścia do portu w Antibes strzeże wzniesiony na szczycie sąsiedniego przylądka św. Rocha Fort Carré (dosłownie Fort Kwadratowy). W pierwszym etapie jego budowy powstała centralna wieża, a niedługo później, w czasach rządów króla Henryka III, dobudowano do niej cztery bastiony w kształcie grotu od strzały. Swoją obecną formę twierdza otrzymała w XVII wieku, już po przybyciu do miasta Vaubana, który umocnił zastane założenie oraz zdecydował o dobudowaniu zewnętrznego pierścienia obwarowań.

Aż do drugiej połowy XIX stulecia i anektowania przez Francję terenów położonych dalej na wschód fort w Antibes miał strategiczne znaczenie dla obronności tego kraju, ale od tego czasu stracił na znaczeniu. Dziś twierdza kojarzona jest jako atrakcja turystyczna oraz miejsce, gdzie przez dziesięć dni więziono Napoleona. Fanów serii o agencie 007 może zaciekawić fakt, że fort wykorzystano jako siedzibę głównego złoczyńcy w filmie Nigdy nie mów nigdy.

Fort Carré jest obecnie możliwy do odwiedzenia. Dni i godziny otwarcia oraz ceny biletów można sprawdzić tutaj (korzystając z translatora). Na miejscu oprócz historycznych pomieszczeń czekać na nas będzie także przyjemny widok na okolicę.

Planując spacer ze starego miasta do fortu warto zdawać sobie sprawę, że do przejścia jest dłuższy kawałek.

Bastion Saint Jaume oraz rzeźba Le Nomade

Jednym z efektów XVII-wiecznej przebudowy miasta przeprowadzonej przez Vaubana było lepsze zabezpieczenie części portowej. Powstał wtedy bastion Saint Jaume, wewnątrz którego w późniejszym czasie, aż do 1985 roku, funkcjonowała stocznia. To właśnie w niej francuski badacz i podróżnik Jacques-Yves Cousteau przekształcił zakupiony na Malcie statek brytyjskiej marynarki w pływającą jednostkę badawczą i studio telewizyjne o nazwie Calypso.

Dziś bastion znany jest z ustawionej na jego szczycie okazałej rzeźby Le Nomade (pol. Nomad), przedstawiającej skulonego człowieka złożonego z połączonych liter. Wykonał ją ceniony kataloński artysta Jaume Plensa.

Port Vauban

Położony w naturalnej zatoce port w Antibes, który ciągnie się od murów obronnych starego miasta aż do fortu Carré, może pochwalić się statusem największej mariny na Lazurowym Wybrzeżu oraz jedynej mogącej pomieścić największe z jachtów. Utworzone za bastionem Saint Jaume nabrzeże Miliarderów (fr. Quai des Milliardaires) posiada około 20 miejsc dla statków o długości przekraczającej 100 m! W sumie w porcie znajduje się prawie 2000 muringów, czyli lin umożliwiających zacumowanie.

Nazwa portu nawiązuje do wspominanego już w naszym artykule markizą Vaubana, jednego z najbardziej cenionych inżynierów wojskowych w historii, który odpowiadał za jego ufortyfikowanie.

Muzeum Archeologiczne

W położonym na południowo-zachodnim krańcu starego miasta XVII-wiecznym bastionie Saint-André działa lokalne Muzeum Archeologiczne (fr. Musée d’archéologie), skupiające się na starożytnej historii miasta - wystawiane w nim obiekty pochodzą zarówno z czasów greckich, jak i rzymskich. W podłużnych salach nakrytych sklepieniem beczkowym zobaczymy makiety, okoliczne znaleziska archeologiczne oraz artefakty odnalezione w odkrytych na dnie morza wrakach. Wśród eksponatów są m.in.: amfory (naczynia do przewożenia płynów), fragmenty ceramiki i mozaik oraz inne obiekty codziennego użytku.

Cap d’Antibes

Osoby posiadające więcej czasu mogą zaplanować również zwiedzanie wypełnionego willami bogaczy przylądka Cap d’Antibes. Wiele z jego atrakcji znajduje się w części północnej, więc chcąc dostać się tam pieszo ze starego miasta Antibes musimy liczyć się z dłuższym spacerem (alternatywnie możemy skorzystać z komunikacji autobusowej lub podjechać własnym autem).

My niestety nie mieliśmy jeszcze okazji odwiedzić Cap d’Antibes, więc nie jesteśmy w stanie przedstawić żadnych praktycznych wskazówek. Możemy jedynie wypisać popularne atrakcje, wśród których są m.in.:

  • Naval and Napoleonic Museum - niewiele muzeum poświęcone Napoleonowi Bonaparte, które urządzono na szczycie przylądka, w dawnej baterii wyremontowanej z inicjatywy słynnego dowódcy.
  • Villa Eilenroc z otaczającymi ją ogrodami, za projekt której odpowiadał Charles Garnier. Jej nazwa brzmi nieco dziwnie do czasu, gdy uświadomimy sobie, że jest palindromem imienia Cornelia.
  • Le Sentier du Littoral - licząca mniej niż 4 km trasa piesza prowadząca wzdłuż południowego wybrzeża przylądka. Ścieżką rozpoczyna się przy plaży Plage de la Garoupe, obok której znajduje się parking. Na miejsce możemy też dojść pieszo lub podjechać autobusem.
  • ogród botaniczny przy willi Thureta (Villa Thuret),
  • położona na najwyższym punkcie Cap d’Antibes latarnia morska Phare de la Garoupe, z okolic której rozpościera się widok na całą okolicę. Tuż obok znajduje się historyczne sanktuarium Notre-Dame de Bon Port. Jego wnętrze wypełniają dary wotywne podarowane przez rodziny marynarzy, którzy wypływają na morze lub zostali przez nie pochłonięci.

Plaże Antibes

Antibes wraz z Cap d’Antibes oraz sąsiednim Juan-les-Pins mogą pochwalić się 48 plażami rozrzuconymi wzdłuż ponad dwudziestokilometrowego wybrzeża. Część z nich jest piaszczysta, co na Lazurowym Wybrzeżu wcale nie jest takie oczywiste. Co jednak typowe dla Riwiery Francuskiej, plaże posiadają obszary publiczne oraz prywatne.

Najbliżej starego miasta znajduje się plaża Plage de la Gravette (właściwie graniczy ona z murami miejskimi oraz historyczną bramą wjazdowa). Nie należy ona co prawda do największych i występuje na niej dość dużo kamyków, ale stanowi idealny punkt dla tych turystów, którym bardziej zależy na zwiedzaniu, ale chcieliby też na chwilę skorzystać z uroków Morza Śródziemnego. Tym bardziej, że znajdziemy na niej prysznic.

Nieco dalej odnajdziemy wiekszą plażę Plage du Ponteil, która jednak przez bliskość turystycznej części miasta bywa zatłoczona. Posiada ona wszystkie potrzebne udogodnienia jak prysznice czy toalety. Z plażą Ponteil sąsiaduje piaszczysta Plage de la Salis, która w sezonie wakacyjnym potrafi pękać w szwach.

Jeśli zależy nam na mniejszych tłumach (choć w szczycie sezonu prawdopodobnie na każdej z plaż będzie o to trudno), to możemy rozważyć wybranie się na zachodnią część przylądka Cap d’Antibes, gdzie odnajdziemy kilka klimatycznych miejscówek - w tym dwa wysoko oceniane kąpieliska: Plage des Ondes oraz Plage du Mallet.

Jak dojechać do Antibes?

stan na styczeń 2022

Najwygodniejszym sposobem na dojazd z Nicei do Antibes jest pociąg. Dworzec kolejowy znajduje się zaledwie kilka minut spacerem od serca starego miasta. Czas przejazdu to mniej niż 30 minut, a koszt biletu wynosi 4,80€.

Tańszą alternatywą jest autobus numer 200 jadący z Nicei do Cannes. Bilet na autobus kosztuje zaledwie 1,50€, ale sam przejazd trwa ponad dwa razy dłużej. W sezonie wakacyjnym (i godzinach szczytu) warto dodatkowo pojawić się na przystanku szybciej, gdyż zainteresowanych przejazdem może być znacznie więcej osób.


Reklama