Bydgoszcz - zwiedzanie i informacje praktyczne

Położone na Kujawach miasto przez lata pozostawało w cieniu pobliskiego Torunia. Ostatnimi czasy Bydgoszcz pięknieje z sezonu na sezon - remontowane są kolejne zabytki, powstają nowe instytucje kultury, a festiwale i imprezy sezonowe ściągają do miasta kolejnych turystów.

Nazwa

Nazwa ma rodowód słowiański - wywodzi się ją od imienia Bydgost. Interesująca jest druga część imienia ("gost" lub "goszcz"), która w językach słowiańskich kojarzona była z gościną. Możemy ją znaleźć także w innych nazwach miejscowych jak chociażby Radogoszcz (dawny gród Słowian Połabskich lub wieś stanowiąca dziś łódzkie osiedle).

!Bydgoszcz - spichlerze nad Brdą
Bydgoszcz - spichlerze nad Brdą

Bydgoszcz - krótka historia miasta

Pierwsze odnalezione przez archeologów ślady osadnictwa sięgają 9000 lat przed naszą erą ale o ciągłości osadniczej możemy mówić dopiero od czasów słowiańskich. Istniejące tu grody włączone zostały do państwa Piastów i najprawdopodobniej przebudowane (być może działo się to za panowania Kazimierza Odnowiciela). Wyróżnia się dwa istotne założenia obronne - gród bydgoski (centrum współczesnego miasta) i gród w Wyszogrodzie (teren dzielnicy Fordon). Zajęte następnie przez Pomorzan i pozostawały w ich władaniu do czasów Bolesława Krzywoustego. Ośmiodniowe walki o Wyszogród zakończone poddaniem się Pomorzan opisał w swojej kronice Gall Anonim.

Rozbicie dzielnicowe przyniosło liczne starcia pomiędzy książętami kujawskimi i pomorskimi, dla których te graniczne grody były niezwykle istotne. Wraz z pojawieniem się na Pomorzu i ziemi chełmińskiej Krzyżaków znacznie Bydgoszczy wzrosło jeszcze bardziej. Kazimierz Wielki lokował tu miasto i wzniósł murowany zamek. Osada była atakowana przez rycerzy Zakonu, ale stanowiła też bazę operacyjną dla polskiej armii. Szybki rozwój nastąpił w XVI i XVII wieku - wiązało się to z handlem zbożem, dla którego główną arterią była Wisła. Upadek przyniósł potop szwedzki - zniszczono zamek, a liczba mieszkańców spadła o połowę.

!Katedra w Bydgoszczy
Katedra w Bydgoszczy

Okres rozwoju gospodarczego rozpoczął się w połowie XVIII wieku i był kontynuowany w czasach zaborów. Królowie Prus realizowali tu szereg inwestycji (m. in. budowę Kanału Bydgoskiego) - powstawały nowe kamienice, budynki użyteczności publicznej, mosty, linie kolejowe i drogi. Miasto nazywane było "małym Berlinem".

W wolnej Polsce włączone zostało do województwa pomorskiego i pełniło funkcję stolicy powiatu. We wrześniu 1939 roku doszło tu do tzw. "krwawej niedzieli" czyli wystąpienia niemieckiej dywersji przeciwko polskim mieszkańcom zakończonego krwawą klęską Niemców. Wydarzenia wykorzystywane przez nazistowską propagandę jako przykład polskiego bestialstwa, stały się pretekstem do czystek etnicznych i budzą do dziś wiele kontrowersji. W PRL-u postawiono na rozwój gospodarczy zupełnie zaniedbując bydgoskie zabytki. Dopiero dziś tutejsza Starówka odzyskuje swój dawny blask.

!Bydgoska Wenecja
Bydgoska Wenecja

Zwiedzanie Bydgoszczy

Najstarsza część miasta to Wyspa Młyńska i okolice Brdy. Niestety do naszych czasów nie przetrwał bydgoski zamek (przy ulicy Grodzkiej 25 znajduje się makieta tej budowli), ale zachowało wiele innych interesujących obiektów.

Wyspa Młyńska

Przez wielu uznawana za największa atrakcję miasta. Była ona własnością królewską, tutaj też zlokalizowano mennicę, która działała od końca XVI do XVII wieku. Ze względu na położenie wyspy od dawna budowano tu młyny i spichrze. Te obecne pochodzą z XIX wieku. Współcześnie część z budynków poddawana jest renowacji, inne mieszczą ciekawe muzea i obiekty kulturalne.

!Wyspa Młyńska w Bydgoszczy
Wyspa Młyńska w Bydgoszczy

Na Wyspie Młyńskiej zwiedzimy: Europejskie Centrum Pieniądza (Mennica 4, zbiory związane z historią numizmatyki i bydgoskiej mennicy), Dom Leona Wyczółkowskiego (Mennica 7, kolekcja dzieła malarza, który przez jakiś czas mieszkał w Bydgoszczy i ofiarował Muzeum Okręgowemu swoją spuściznę), Galerię Sztuki Nowoczesnej (Mennica 8) czy Zbiory Archeologiczne (Mennica 2, ulokowane w zabytkowym Białym Spichrzu). Bilet zbiorczy na wszystkie te placówki kosztuje: 12 złotych - normalny, 8 złotych ulgowy i 30 złotych rodzinny. Bilety wstępu do poszczególnych obiektów: 5 złotych normalny, 3 złote ulgowy, 12 złotych rodzinny. Godziny otwarcia uzależnione są od sezonu i dnia tygodnia. Można je sprawdzić na oficjalnej stronie placówki: LINK.

Wenecja Bydgoska

Zbudowany w XIX wieku zespół kamienic oddzielonych korytem Brdy od Wyspy Młyńskiej. Bliskość rzeki sprawiała, że chętnie lokowano tu warsztaty oraz domy mieszkalne. Dziś stan zachowania budynków jest zróżnicowany, choć z roku na rok kolejne z nich poddawane są rewitalizacji. Mieszczą się tu m.in. restauracje, sklepy czy kawiarnie.

!Bydgoska Wenecja
Bydgoska Wenecja

Kanał Bydgoski

Plany połączenia Wisły i Odry spławną droga wodną pojawiły się już w rzeczpospolitej szlacheckiej, ale do ich realizacji nigdy nie doszło. Koncepcję wprowadzili w życie Prusacy po pierwszym rozbiorze Polski. Kanał połączył Brdę z Notecią, a tym samym zlewiska Wisły i Odry. Nowe koryto przeprowadzono na początku XX wieku, tym samym stara część została wyłączona z ruchu. Jej brzegi już wtedy porastał park nazywany Plantami nad Kanałem - stanowiący do dziś jedno z ulubionych miejsc wypoczynku bydgoszczan. Część Starego Kanału zasypano w czasach PRLu. Dziś przy Zespole Szkół Ogólnokształcących nr 3 w Bydgoszczy (ul. Nowogrodzka 3) działa niewielkie Muzeum Kanału (zwiedzanie możliwe po uprzedniej rezerwacji). Warto też wybrać się na wycieczkę brzegiem tej drogi wodnej piechotą lub po jednej z tras rowerowych.

Brda

Kilka ciekawych obiektów znajduje się na obu brzegach Brdy. Duży gmach naprzeciw Wyspy Młyńskiej przy ulicy Marszałka Focha 5 to Opera Nova (teatr muzyczny i scena operowa). Obok ulicy Mostowej zachował się zespół zabytkowych Spichrzów, które mieszczą również oddział Muzeum Okręgowego. W powietrzu zawieszono rzeźbę "Przechodzący przez Rzekę", która nawiązuje do jednego z symboli Bydgoszczy - posągu "Łuczniczki" (Przechodzący trzyma w dłoni wystrzeloną przez kobietę strzałę). Na rzece cumuje zabytkowa Barka Lemara. Po Brdzie można również popłynąć Tramwajem Wodnym. Godziny rejsów oraz ceny biletów możemy sprawdzić na poniższej stronie: LINK.

!Barka na Brdzie - Bydgoszcz
Barka na Brdzie - Bydgoszcz

Katedra św. Marcina i Mikołaja (Farna 2)

Trudno powiedzieć kiedy w Bydgoszczy wybudowano pierwszy kościół. Z całą pewnością istniała zamkowa kaplica, ale tradycja lokalna mówi o kaplicy św. Idziego jaka miał ponoć znajdować się na terenie grodu. Murowaną świątynię wystawiono w XIV wieku i rozbudowano po pożarze w 1425 roku. Została ona zdewastowana przez wojna francuskie i rosyjskie podczas wojen napoleońskich. W czasach zaborów była ośrodkiem polskości - tutaj wygłaszano kazania w języku polskim.

Swój dawny blask odzyskała w okresie międzywojennym - wnętrze pokryto przepięknymi historyzującymi polichromiami (zachowane do dziś). Mimo zniszczeń z czasów II wojny światowej przetrwało kilka zabytkowych ołtarzy, kaplica św. Krzyża oraz dwa otoczone czcią wizerunki Maryi (w tym najsłynniejsza, gotycka Madonna z Różą nazywana Matką Dobrej Miłości). Pod posadzką katedry w 2018 roku odnaleziono skarb złożony z monet oraz biżuterii (ukryty prawdopodobnie w czasach potopu szwedzkiego).

!Bydgoszcz - wnętrze Katedry
Bydgoszcz - wnętrze Katedry

Stary Rynek

Dawny targowy plac miasta powstał w czasie wytyczania ulic w okresie średniowiecza. Pierwotną zabudowę drewnianą stopniowo zastępowały murowane kamienice. Wybudowano tu m. in. kolegium jezuickie (zachowano do dziś, po przebudowie z XIX wieku pełni rolę Urzędu Miasta) i kościół św. Ignacego Loyoli (zburzony przez Niemców w 1940 roku).

!Bydgoszcz - Urząd Miasta na Starym Rynku
Bydgoszcz - Urząd Miasta na Starym Rynku

Podczas okupacji hitlerowskiej Rynek był miejscem egzekucji polskich mieszkańcach miasta. Ich ofiarę upamiętnia Pomnik Walki i Męczeństwa Ziemi Bydgoskiej. W okolicach Rynku (ul. Długa 13-17) działa nowoczesne Muzeum Mydła i Historii Brudu (zwiedzający poznają historię mydła oraz mogą wziąć udział w jego produkcji).

Bydgoskie kamienice

Wiele domów mieszkalnych zbudowanych przez Prusaków w XIX wieku przetrwało do dziś. Reprezentują one różne style architektoniczne głównie z nurtu historyzującego. Na szczególną uwagę zasługują kamienice secesyjne (np. Dworcowa 45, Cieszkowskiego 1, Stary Rynek 20, Focha 2).

!Secesyjna kamienica w Bydgoszczy
Secesyjna kamienica w Bydgoszczy

Bazylika św. Wincentego à Paulo (Aleja Ossolińskich 2)

Wybudowana w okresie międzywojennym przez Zgromadzenie Księży Misjonarzy miała być wotum dziękczynnym za powrót Pomorza do Polski. Na monumentalnej świątyni swoją wściekłość wyładowali niemieccy żołnierzy - najpierw profanując, a pod koniec okupacji podpalając kościół. Odbudową kompleksu kierował między innymi profesor Wiktor Zin.

Kościół Najświętszego Serca Jezusowego (plac Piastowski 5)

Świątynia wybudowana została na początku XX wieku jako kościół przeznaczony dla niemieckich katolików. Tę rolę pełniła aż do czasu drugiej wojny światowej. Budowlę wzniesiono w stylu neobarokowym. Wierni i księża utrzymują, że jest to jeden z najpiękniejszych niemieckich kościołów okresu historyzmu i nie ma w tym dużej przesady. Urzekają przepiękne detale i pokryta malowidłami kopuła świątyni. Odprawiane są tu tzw. "msze trydenckie".

Leśny Park Kultury i Wypoczynku (Myślęcinek)

Położony na północy Bydgoszczy obszar rekreacyjno-wypoczynkowy uznawany jest za jeden z największych parków miejskich w kraju. Obok wielu ścieżek spacerowych, obiektów gastronomicznych i sportowych zlokalizowano tu kilka instytucji odwiedzanych chętnie przez mieszkańców.

Dojechać tu możemy tramwajem linii 1 lub 2 (przystanek Las Gdański) lub autobusami 52, 93, 94 (przystanek Myślęcinek 2). [aktualizacja czerwiec 2018]

Popularnością wśród zwiedzających cieszą się: Ogród Botaniczny (Gdańska 173, otwarty w sezonie od 9 do 22, wstęp bezpłatny), Ogród Botaniczny IHAR (ul. Jeździecka 5), Ogród Zoologiczny (w sezonie czynny codziennie godz. 10-19, bilety wstępu: 15 złotych normalny, 10 złotych ulgowy), Zaginiony Świat i Park Rozrywki (godz. od 11 do 19, biletu wstępu: 10 złotych normalny, 8 złotych ulgowy), Park Linowy, Ośrodek Rekreacji Konnej "Pod Aniołami" (ul. Konna 10). [aktualizacja czerwiec 2018]

Exploseum (ul. Alfreda Nobla)

Podczas drugiej wojny światowej na tym obszarze znajdowała się niemiecka fabryka zbrojeniowa DAG Fabrik Bromberg - jeden z największych tego typu obiektów w Europie. Zbudowana została przez robotników przymusowych (głównie Polaków), składała się z dwóch linii produkcyjnych, z których jedna pracowała, a druga pełniła funkcję zapasową. Poszczególne obiekty połączone były korytarzami podziemnymi co miało zminimalizować straty przy ewentualnym wybuchu. Współcześnie, niszczejące budowle jednej z linii zostały odremontowane i zamienione w nowoczesne, multimedialne muzeum.

!Exploseum w Bydgoszczy - wystawa
Exploseum w Bydgoszczy - wystawa

Do obiektu najlepiej dojechać komunikacją miejską - w dni powszednie autobusem nr 68, w weekendy i święta turystyczną linią "ogórkową" 102 (kursy realizowane są autobusami marki Jelcz). Exploseum otwarte jest w następujących dniach: wtorek, środa, piątek, sobota, niedziela od 9 do 17 w czwartek od 9 do 19. Ceny biletów: normalny 12 zł, ulgowy 10 zł, rodzinny 30 zł. Zwiedzanie z przewodnikiem dodatkowo 5 złotych za osobę. [aktualizacja czerwiec 2018]

!Tunel w Exploseum - Bydgoszcz
Tunel w Exploseum - Bydgoszcz

Inne

Warto zobaczyć również słynną rzeźbę "Łuczniczka" (park im. Jana Kochanowskiego), pochodzącą z początku XX wieku, będącą symbolem miasta. Zwiedzić warto również Muzeum Wojsk Lądowych (Czerkaska 2, koszt biletów: 8 złotych i 5 złotych, od wtorku do piątku: 08:30-15:30, w niedzielę od 10 do 14), Muzeum Wodociągów (Gdańska 242, otwarte od soboty do wtorku), Muzeum Historii Komputerów i Informatyki (Plac Sejmu Śląskiego 2, bilet wstępu: 18 złotych). [aktualizacja czerwiec 2018]

Ciekawostki

  • W Bydgoszczy podpisano traktaty welawsko-bydgoskie, które zwalniały z zależności lennej Prusy Książęce.
  • Podczas powstania kościuszkowskiego pod miastem stoczono zwycięską bitwę z wojskami pruskimi. Polacy zdobyli miasto, a od ran zmarł dowodzący Prusakami Johann Friedrich Székely.
  • Na terenie bydgoskiego Fordonu rozgrywa się akcja powieści Łukasza Orbitowskiego pt. "Inna dusza" inspirowana sprawą podwójnego morderstwa z lat 90.
  • W mieście kręcono kilka filmów m. in. mroczny kryminał retro pod tytułem "Wśród nocnej ciszy".

Reklama


Zobacz nasze inne artykuły z Polski