Instytut Polski i Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie

W centrum Londynu mieści się niezwykła choć często pomijana przez polskich turystów placówka. To niewielkie muzeum jest prawdziwą skarbnicą naszego dziedzictwa, ze szczególnym uwzględnieniem pamiątek polskiego czynu zbrojnego (zwłaszcza z czasów II wojny światowej).

!Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie
Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie

Historia

Niekorzystne dla Polski rozstrzygnięcia konferencji w Teheranie i w Jałcie oraz utrata międzynarodowego uznania przez rząd londyński postawiły Polaków na emigracji w wyjątkowo trudnym położeniu. Istniały uzasadnione obawy, że władze brytyjskie mogą przejąć i przekazać archiwa polskich jednostek wojskowych ZSRR.

Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie

Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie
Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie

Lękano się, że dane osobowe posłużą do szykanowania pozostających w kraju członków rodzin emigrantów. Należało więc dołożyć wszelkich starań aby archiwa mogły pozostać bezpieczne. Dlatego właśnie Instytut powołany został oddolnie bez udziału rządu londyńskiego i do dziś jest organizacją niezależną o statusie charytatywnym.

Instytut Polski i Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie
Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie

2 maja 1945 uformowany Komitet Organizacyjny przyszłej placówki otrzymał od Heleny Sikorskiej (żony gen. Władysława Sikorskiego) pamiątki po mężu, które stanowiły zaczątek obecnej kolekcji. W 1946 roku zakupiono obecny gmach przy ulicy 20 Princes Gate (wbrew niektórym plotkom w budynku tym w czasie wojny nie stacjonowało żadne polskie dowództwo). W roku 1965 placówka połączyła się z Polskim Ośrodkiem Naukowym przyjmując używaną do dziś nazwę Instytut Polski i Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie.

Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie
Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie

Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie

Przez cały czas pozyskiwano zbiory i archiwalia związane z działalnością polskich sił zbrojnych na frontach całego świata. Przy Princes Gate pojawiały się też prawdziwe sławy, był tu: Winston Churchill, książę Karol czy prezydent Lech Wałęsa. Dziś placówka sprawuje pieczę nad cennymi archiwaliami, prowadzi działalność naukową oraz umożliwia zwiedzającym obejrzenie wystaw stałych i czasowych.

Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie
Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie
Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie

Zwiedzanie Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie

[stan na sierpień 2019]

Zwiedzanie Muzeum odbywa się pod opieką przewodnika. Turyści oprowadzani są po kilkunastu salach budynku i mogą wysłuchać opowieści o zgromadzonych eksponatach. Do najcenniejszych i najciekawszych należą:

Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie
Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie

  • Broń i umundurowanie - Trzeba przyznać, że kolekcja Muzeum to jeden z największych zbiorów polskiego oręża poza granicami kraju. Eksponaty nie są związane tylko z II wojną światową, znajdziemy tu zbroje husarskie, szable czy fragmenty umundurowania z czasów napoleońskich. Do szczególnie cennych należy depozyt rodziny Krasińskich (np. rząd koński generała Wincentego Krasińskiego oraz czapka jego syna ("trzeciego wieszcza") Zygmunta Krasińskiego). Warto zwrócić też uwagę na zrekonstruowany buńczuk szwadronu tatarskiego. Wprawne oko wypatrzy również czapkę Stanisława Maczka. Przechowuje się tu także wiele modeli czołgów, pojazdów opancerzonych czy okrętów pełniących służbę w polskich siłach zbrojnych.

Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie
Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie

  • Pamiątki po generale Władysławie Sikorskim - Pośród pamiątek przekazanych Instytutowi przez żonę generała Władysława Sikorskiego bodaj najbardziej poruszający jest mundur wydobyty z wraku samolotu, w którym podróżował Naczelny Wódz Polskich Sił Zbrojnych. Według oficjalnej wersji dowódca zginął podczas katastrofy lotniczej na Gibraltarze, wracając z inspekcji wojskowej. Wokół wypadku narosło jednak wiele niedomówień i kontrowersji. Pojawiły się też teorie mówiące, że Sikorski został zamordowany już wcześniej, a zatopienie samolotu było tylko próbą ukrycia zbrodni. Nigdy nie odnaleziono też ciała córki generała Zofii Leśniowskiej (część badaczy twierdzi, że nie weszła ona na pokład samolotu). W Muzeum możemy zobaczyć biurko przy którym pracował dowódca.

Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie
Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie

  • Sztandary i flagi - Dzięki poleceniu generała Władysława Andersa, który w tym celu apelował do podległych mu jednostek, Muzeum weszło w posiadanie wielu sztandarów i flag. Zwróćcie uwagę na cały szereg zabytkowych chorągwi wiszących w jednej z sal. Poza tym będzie można zobaczyć biało-czerwoną flagę, która zawisłą na ruinach klasztoru Monte Cassino. W gablotach dostrzeżemy proporce wielu polskich oddziałów walczących na zachodzie.

Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie
Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie

  • Zbiory sztuki - Choć może to wydawać się zaskakujące to wśród prezentowanych tu przedmiotów znajdziemy również całkiem sporo eksponatów z dziedziny sztuk pięknych i użytkowych. Poza biżuterią i porcelaną, uwagę zwracają obrazy i rysunki kilku znanych twórców. Wyróżniają się szkice Jana Matejki (do niezidentyfikowanego jak do tej pory obrazu) oraz utrzymany w neoklasycznym nurcie obraz XVIII-wiecznej malarki Angeliki Kaufmann. Poza tym zobaczymy tu wiele portretów polskich dowódców i wojskowych oraz obrazy mniej znanych autorów przedstawiające sceny batalistyczne.

Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie
Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie

  • Eksponaty związane z niedźwiedziem Wojtkiem - Zaraz po wejściu turystów wita niewielki pomnik niedźwiedzia Wojtka. Upamiętnia on syryjskiego niedźwiedzia brunatnego odkupionego przez żołnierzy 2 Korpusu Polskiego Polskich Sił Zbrojnych (a dokładniej 22 Kompanii Zaopatrywania Artylerii) od perskiego chłopa. Zwierzę przeszło cały szlak bojowy i wzięło udział w bitwie pod Monte Cassino (ponoć przenosiło wtedy skrzynie z amunicją). Nadano mu również stopień kaprala. Wojtek przyzwyczaił się do żołnierzy i rozpoznawał ich nawet po długiej rozłące, gdy po zakończeniu wojny trafił do ZOO w Edynburgu. Żył 22 lata i został przez swoich "towarzyszy broni" upamiętniony niewielką rzeźbą. Kiedy ogród zoologiczny podjął decyzję o usunięciu pomnika, monument trafił do tutejszych zbiorów (dziś na terenie ZOO znajduje się inna rzeźba). Muzeum im. gen. Sikorskiego posiada również nagrania filmowe pokazujące zabawę misia z żołnierzami 2 Korpusu.

Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie
Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie

  • Inne - Nie sposób wymienić wszystkich eksponatów, które będziemy mogli zobaczyć w Muzeum. Część z nich to prawdziwe unikaty (jak np. mapa trasy jaką przebył ORP "Orzeł" wykonana przez jego marynarzy), inne stanowią świetną dokumentację codziennego życia żołnierzy (zdjęcia, rozkazy, świadectwa działalności artystycznej czy kulturalnej). Nie mogło również zabraknąć orderów, odznaczeń, biżuterii patriotycznej, dokumentów, rozkazów czy odezw. Zgromadzono też przedmioty związane z postacią generała Władysława Andersa (m.in. biurko, odznaczenia, zdjęcia i portret).

Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie

Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie
Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie

Informacje praktyczne

[stan na sierpień 2019]

  • Muzeum otwarte jest dla zwiedzających od wtorku do piątku w godzinach od 14 do 16. Zwiedzanie odbywa się z przewodnikiem dlatego może się zdarzyć, że będziemy poproszeni o zaczekanie kilku minut na zebranie grupy lub zakończenie trwającego oprowadzania. Wstęp do placówki jest bezpłatny.
  • Muzeum działa pod adresem 20 Princes Gate tuż obok Kensington Gardens. Najbliższa stacja metra to Knightsbridge, niedaleko jest również South Kensington.
  • Czas zwiedzania całej ekspozycji to około dwie godziny (wiele zależy od liczby pytań jakie będą zadawać turyści).
  • Więcej informacji dotyczących godzin otwarcia Muzeum i Archiwum, aktualności oraz wiadomości na temat historii placówki znajdziecie na oficjalnej stronie www.

Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie
Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie


Reklama