Darmowe atrakcje w Rzymie - 20 miejsc, które można zobaczyć bezpłatnie

Zwiedzanie Rzymu za darmo? To całkiem możliwe - w naszym artykule przygotowaliśmy dla Was wiele miejsc, które zobaczycie bezpłatnie. Antyczne zabytki, piękne kościoły, dzieła sztuki autorstwa największych artystów - wszystko to można zobaczyć za darmo.

Pamiętajcie, że w pierwszą niedzielę miesiąca bezpłatnie zwiedzicie wszystkie publiczne muzea i stanowiska archeologiczne. W przypadku Muzeów Watykańskich darmowy dzień przypadna natomiast na ostatnią niedzielę. W naszym artykule skupiamy się jednak na odpowiedzi na pytanie co warto zobaczyć w Rzymie za darmo codziennie, a nie tylko raz w miesiącu!

Artykuł jest częścią naszego przewodnika po największych atrakcjach Rzymu.

Bazylika św. Piotra z dziełami Berniniego, Michała Anioła i Canovy

Najsłynniejszy kościół w Rzymie powstał w XVI wieku i jest dziełem wielu renesansowych mistrzów, choć widoczne są w nim też cechy barokowe. Zwiedzanie Bazyliki jest bezpłatne - wystarczy przejść przez kontrolę bezpieczeństwa (w prawej części kolumnady), by móc skierować się do świątyni.

Wnętrze Bazyliki skrywa sporo dzieł sztuki. Najbardziej znana jest "Pieta" Michała Anioła (odnajdziesz ją po prawej stronie od wejścia), ale na nas zawsze największe wrażenie sprawia baldachim Berniniego, który ma prawie 29 metrów wysokości! To zresztą nie jedyne dzieło tego artysty w tym miejscu. Jak dobrze się rozejrzycie, od razu rozpoznacie też monumenty nagrobne wykonane przez Antonio Canovę: grobowiec Stuartów oraz grobowiec Klemensa XIII.

Fontanna di Trevi

Choć ostatnimi czasy wprowadzono bilety umożliwiające podejście pod schody przed Fontanną di Trevi, to wciąż bezpłatnie możemy obejrzeć ten słynny wodotrysk z wyższej perspektywy. Największą niedogodnością są tłumy, dlatego my zawsze polecamy pojawić się rano - przed 9:00, lub późnym wieczorem - po 21:00.

Więcej informacji o biletach i samej fontannie przeczytasz w naszym artykule Fontanna di Trevi w Rzymie - zwiedzanie, bilety, historia

Schody Hiszpańskie

Najsłynniejsze zewnętrzne schody świata stanowią część architektury miejskiej i zawsze możemy zobaczyć je bezpłatnie. Łączą one Plac Hiszpański (wł. Piazza di Spagna, na dole) z XVI-wiecznym kościołem Trinità dei Monti na wzgórzu Pincio. To właśnie stąd wzięła się ich włoska nazwa - La Scalinata di Trinità dei Monti, co możemy przetłumaczyć jako schody do kościoła św. Trójcy na Wzgórzu. W Polsce, jak i w całej reszcie świata, przyjęła się nazwa Schody Hiszpańskie (ang. Spanish Steps).

Bezpośrednio przy schodach możemy podziwiać wczesnobarokową fontannę w kształcie łodzi (wł. Fontana della Barcaccia). Za jej projekt odpowiedzialny był Pietro Bernini, któremu prawdopodobnie pomagał syn - słynny Gian Lorenzo. Kształtem wodotrysku nawiązano do popularnej legendy opowiadającej historię samotnej łódki, która w trakcie powodzi w 1598 roku dotarła z Tybru aż do Placu Hiszpańskiego, gdzie po odejściu wód osiadła.

Więcej ciekawostek znajdziesz w naszym artykule Schody Hiszpańskie w Rzymie

Kolumna Trajana i Kolumna Marka Aureliusza

Kolumna Trajana, którą wzniesiono w 113 roku, to jedno z najbardziej znanych przykładów rzymskiej rzeźby monumentalnej. Kolumnę otacza długa na około 200 metrów spiralna płaskorzeźba, która przedstawia sceny z dwóch kampanii wojen dackich (z lat 102-103 oraz 105-106). Na płaskorzeźbie w 155 scenach przedstawiono całą historię konfliktu - od rozpoczęcia przygotowań aż po zakończenie działań wojennych. Dziś można podziwiać ją z poziomu ulicy - warto mieć jednak dobry zoom w telefonie (lub lornetkę).

Kolumnę Trajana ma okazję zobaczyć wiele osób, ponieważ stoi ona nieopodal Placu Weneckiego. Niewielu turystów zdaje sobie jednak sprawę, że istnieje jeszcze jedna podobna struktura: Kolumna Marka Aureliusza na placu Colonna.

Widok na Forum Romanum z Kapitolu

Na Wzgórzu Kapitolińskim, na tyłach Pałacu Senatorskiego - i to po obu jego stronach - odnajdziecie świetne punkty widokowe na Forum Romanum.

Pierwszy z nich znajduje się przy Via di San Pietro in Carcere, a drugi przy Via Monte Tarpeo (Belvedere di Via Monte Tarpeo). Przy każdym czekać na nas będzie inny widok, warto więc udać się na oba. Przyjemnie jest też zajrzeć tam po zmroku, kiedy zabytki są lekko i klimatycznie podświetlone. Wieczorami praktycznie obie uliczki są puste, co najwyżej od czasu do czasu przechodzą tamtędy jacyś turyści lub miejscowi.

Giardino degli Aranci (Ogród Pomarańczowy), "dziurka od klucza" i inne atrakcje Awentynu

Dobrym pomysłem na spędzenie kilku godzin w Rzymie bez wydawania pieniędzy jest wycieczka na Awentyn. Możemy rozpocząć ją od rzucenia okiem na Circus Maximus - wprawdzie możemy kupić bilet i z okularami wirtualnej rzeczywistości zwiedzić, ale same ruiny spokojnie zobaczy z zewnątrz. Następnie możemy udać się do popularnego "Ogrodu pomarańczowego" (Giardino degli Aranci) ze wspaniałym widokiem na panoramę Wiecznego Miasta. Sąsiaduje on z bazyliką św. Sabiny na Awentynie z połowy V wieku, czyli jedną z najlepiej zachowanych wczesnochrześcijańskich świątyń w Rzymie. Wewnątrz świątyni przetrwały oryginalne drzwi cedrowe z V wieku, będące jednymi z najstarszych na świecie. Do naszych czasów przetrwała ponad połowa ich oryginalnych paneli, które przedstawiają sceny biblijne.

Kawałek dalej, na placu Kawalerów Maltańskich (Piazza dei Cavalieri di Malta), odnajdziecie słynną "dziurkę od klucza", która oferuje niesamowitą perspektywę z kopułą Bazyliki św. Piotra.

Więcej: Dziurka od klucza w Rzymie - poznaj jeden z sekretów Awentynu

Michał Anioł za darmo w Rzymie - bazylika św. Piotra w Okowach

Całkiem niedaleko Koloseum bezpłatnie podziwiać można monumentalną rzeźbę "Mojżesza" dłuta Michała Anioła. Artysta przedstawił Mojżesza w pozycji siedzącej, z długą brodą i... rogami.

Rzeźba stanowi część monumentu nagrobnego papieża Juliusza II. Zgodnie z pierwotnymi planami grobowiec miał być znacznie większy (docelowo monument miało otaczać ponad 40 posągów!), ale ostatecznie papież skierował wysiłki Michała Anioła do Kaplicy Sykstyńskiej.

Nazwa świątyni odnosi się do relikwiarza umieszczonego pod głównym ołtarzem, w którym według tradycji przechowywane są łańcuchy, którymi więziono św. Piotra w Jerozolimie.

Bernini za darmo w Rzymie

Nie trzeba wydawać majątku na bilety, by obejrzeć bezpłatnie dzieła Berniniego. O Bazylice św. Piotra już wspomnieliśmy, ale są jeszcze dwie świątynie szczególnie warte wspomnienia. Pierwszym jest kościół Matki Bożej Zwycięskiej (wł. Santa Maria della Vittoria), gdzie czeka na Ciebie "ekstaza św. Teresy".

Drugie polecane przez nas miejsce znajduje się na Zatybrzu - to kościół San Francesco a Ripa z monumentem nagrobnym Ludwiki Albertoni.

Małym sekretem Rzymu jest natomiast kościół Sant’Andrea delle Fratte, gdzie podziwiać można dwa oryginalne anioły wykonane przez Berniniego, które pierwotnie ozdabiały Most św. Anioła.

Za darmo zobaczyć można też schody projektu Berniniego w Pałac Barberinich, gdzie dziś mieści się Galleria Nazionale d'Arte Antica. W północnej części zobaczycie kwadratowe schody jego autorstwa, a po stronie południowej nie przegapcie schodów w kształcie elipsy, które zaprojektował Borromini - największy rywal Gian Lorenza.

Odwiedzając Pałac Barberinich aż prosi się, by zobaczyć Plac Barberinich z Fontanną Trytona - również projektu Berniniego. Artysta stworzył również mniejszą Fontannę delle Api (wł. Fontana delle Api), położoną w rogu placu.

A skoro o placach mowa - na Piazza Navona czekają na Ciebie kolejne arcydzieła Berniniego: zaprojektowana przez niego Fontanna Czterech Rzek oraz Fontanna Maura, nie będąca wprawdzie jego autorstwa, ale artysta sam dołożył do niej postać Maura.

Caravaggio za darmo w Rzymie

Liczba prac Caravaggia w rzymskich kościołach również powinna zadowolić miłośników jego twórczości.

• W bazylice św. Augustyna (wł. Basilica di Sant’Agostino in Campo Marzio) zobaczysz "Madonnę dei Pellegrini", która w momencie odsłonięcia budziła nie lada kontrowersje. Na trzecim filarze w nawie głównej (po lewej stronie, patrząc od wejścia) znajduje się z kolei fresk przedstawiający Proroka Izajasza autorstwa Rafaela.
• W jednej z kaplic kościoła św. Ludwika Króla Francji (wł. San Luigi dei Francesi) wiszą trzy obrazy artysty poświęcone świętemu Mateuszowi: Powołanie świętego Mateusza, Święty Mateusz i anioł oraz Męczeństwo św. Mateusza.
• W bazylice Santa Maria del Popolo wiszą dwie wielkoformatowe obrazy Caravaggia: Nawrócenie św. Pawła i Ukrzyżowanie św. Piotra.

Miłośnicy sztuki barokowego mistrza gry świateł powinni zajrzeć także do kościoła Nuova di Santa Maria in Vallicella, gdzie zobaczyć można "Złożenie do grobu". Jest to kopia, bowiem oryginał wisi obecnie w Muzeach Watykańskich. W tym samym kościele - w prezbiterium i w ołtarzu głównym - obejrzeć można jedynie dzieła Rubensa w rzymskich kościołach.

Biblioteka Angelica

Po zobaczeniu malowidła Caravaggia "Madonna dei Pellegrini" warto odwiedzić sąsiedni budynek, w którym mieści się druga najstarsza biblioteka publiczna we Włoszech: Biblioteka Angelica (wł. Biblioteca Angelica). W godzinach pracy można zajrzeć do czytelni - wystarczy zachowywać się cicho i stanąć przy drzwiach.

Bazylika Matki Bożej Anielskiej i Męczenników w dawnych Termach Dioklecjana

Dworzec Termini powstał nieopodal dawnych Term Dioklecjana - jednego z największych kompleksów termalnych w cesarstwie, który powstał w IV wieku. W XVI wieku centralna część budynku łaźni była wciąż w dość dobrym stanie, a ściany budowli dochodziły aż do sklepienia. W 1560 roku papież Pius IV podjął decyzję o budowie kościoła wewnątrz zachowanych struktur i zaprosił wiekowego już Michała Anioła do przygotowania projektu.

Kościół składa się z dwóch części - owalnego przedsionka powstałego w miejscu tepidarium (ogrzewanego pomieszczenia służącego do odpoczynku) oraz samej bazyliki w miejscu frigidarium (krytego zimnego basenu).

Obecne główne drzwi do świątyni zaprojektował polski rzeźbiarz Igor Mitoraj, którego neoklasyczne prace zobaczymy w całej Europie (m.in. w Pompejach czy na obszarze stanowiska archeologicznego w Agrigento). Kolejną jego rzeźbę znajdziesz w środku. W jednym z bocznych pomieszczeń przygotowano wystawę poświęconą starożytnym termom oraz historii kościoła (tablice w języku angielskim).

Małym sekretem Rzymu jest Chiesa di San Bernardo alle Terme, czyli kościół św. Bernarda przy Termach. Wzniesiono go wewnątrz antycznego budynku należącego niegdyś do kompleksu termalnego, który swoim cylindrycznym kształtem przypomina Panteon.

Janikulum i Zatybrze

Zatybrze i górujące nad nim wzgórze Janikulum to kolejne świetne obszary dla każdego, kto chciałby zwiedzić Rzym za darmo. Do najważniejszych bezpłatnych atrakcji należą tam:

• Bazylika Św. Marii na Zatybrzu ze wspaniałymi mozaikami.
• Bazylika św. Cecylii na Zatybrzu z poruszającą rzeźbą świętej pod ołtarzem.
• Taras widokowy na wzgórzu Janikulum, oferujący jeden z najwspanialszych widoków w mieście.
• Tempietto Bramantego - arcydzieło architektury stojące na dziedzińcu kościoła św. Piotra in Montorio.
• Fontana dell'Acqua Paola - jedna z najpiękniejszych w Rzymie, i wciąż mniej znana.

Na spokojny spacer warto zarezerwować sobie nawet pół dnia - po drodze można trafić jeszcze sporo ciekawych miejsc.

Forum Boarium i Usta Prawdy

To Forum Boarium, a nie Forum Romanum, dzierży palmę pierwszeństwa wśród najstarszych placów targowych w Rzymie. Leżało ono przy najstarszym porcie rzecznym w mieście i stanowiło centrum handlu oraz aktywności publicznych - właśnie tutaj, w 264 roku p.n.e., zorganizowano pierwsze walki gladiatorów.

Forum Boarium nie przetrwało w tak dobrym stanie jak Forum Romanum, ale bardzo dobrze zachowało się kilka obiektów, które możemy bezpłatnie obejrzeć od zewnątrz. Są to:

• Wzniesiona na planie okręgu Świątynia Herkulesa.
• Świątynia Portunusa, poświęcona opiekunowi portów i żeglarzy.
• Łuk Janusa - jedyny zachowany łuk czteroarkadowy w Rzymie. Nie ma pewności jakie było jego oryginalne przeznaczenie, ale na pewno w czasach późniejszych służył jako schronienie przed deszczem. Nic nie wskazuje tez na to, żeby miał to być łuk triumfalny.

Więcej przeczytasz o nich w naszym artykule poświęconym Forum Boarium.

Wiele osób trafia na Forum Boarium przypadkowo, bowiem właśnie tu znajduje się bazylika Santa Maria in Cosmedin, w przedsionku której wystawiane są słynne "Usta Prawdy". Ten starożytny medalion również można obejrzeć za darmo, choć trzeba się liczyć z długimi kolejkami! Więcej informacji w artykule Usta Prawdy.

Ogrody Borghese i punkt widokowy Pincio

Ogrody Borghese to jedyne miejsce w ścisłym historycznym centrum, gdzie można uciec z dziećmi od zgiełku miasta i spędzić czas wśród zieleni. Wstęp do parku jest bezpłatny - najlepiej wybrać się do niego od strony Piazza del Popolo i przy okazji popodziwiać miasto z punktu widokowego Pincio.

Na terenie ogrodów znajdują się płatne muzea, ale oprócz nich można zobaczyć kilka budynków i odnaleźć liczne rzeźby oraz popiersia, a także zwyczajnie pospacerować. Polecamy Wam zobaczyć Świątynie Eskulapa (Tempio di Esculapio) oraz odnaleźć unikatowy zegar wodny (na mapie znajdziecie go wpisując "Orologio ad acqua del Pincio").

Largo di Torre Argentina - pozostałości antycznych świątyń i kocie sanktuarium

Largo di Torre Argentina to jedno z tych stanowisk archeologicznych, które można dokładnie obejrzeć zarówno kupując bilet, jak i oglądając je za darmo z poziomu ulicy. Na światło dzienne udało się wydobyć cztery stojące obok siebie budowle, pełniące dawniej funkcję świątynne. Turystów często przyprowadzają tu przewodnicy, aby opowiedzieć im ciekawostkę, że tuż obok zamordowano Juliusza Cezara.

Ciekawostką jest, że na terenie stanowiska archeologicznego utworzono tzw. sanktuarium kotów, gdzie kontuzjowane zwierzęta mogą liczyć na pomoc.

Bazyliki papieskie

Oprócz Bazyliki św. Piotra w Rzymie istnieją jeszcze cztery bazyliki papieskie o specjalnym statusie - co ciekawe odwiedzając je, de facto znajdujemy się na terenie eksterytorialnym państwa watykańskiego.

Zwiedzanie każdej z bazylik jest bezpłatne. Objęte dodatkowymi opłatami są wyłącznie bilety wstępu do muzeów, skarbców, na punkty widokowe bądź na zwiedzanie z przewodnikiem.

Bazyliki papieskie:

• Arcybazylika świętego Jana na Lateranie, która jest najważniejszym kościołem w Rzymie (to katedra biskupa Rzymu - Lateran był niegdyś siedzibą papieży). Wnętrze świątyni pełne jest dekoracji rzeźbiarskich, ale unikatowym skarbem są drzwi z brązu zabrane z Curia Iulia z Forum Romanum (było to miejsce posiedzeń senatu).
• Bazylika Matki Bożej Większej z grobem Berniniego i niezliczonymi dekoracjami.
• Bazylika świętego Pawła za Murami - jedna z najbardziej nietypowych świątyń katolickich w Rzymie, wyróżniająca się swoim nieco "egzotycznym" wyglądem, przypominającym świątynie normańskie na Sycylii.
• Bazylika świętego Wawrzyńca za Murami - jedyna z bazylik o randze "zaledwie" bazyliki mniejszej. Została ona mocno zniszczona podczas II wojny światowej - udało się jednak zachować piękne średniowieczne zdobienia wykonane przez warsztat Cosmatich.