Arcybazylika świętego Jana na Lateranie - bazylika papieska w Rzymie

Na początek małe zaskoczenie - to właśnie ten kościół (a nie Bazylika św. Piotra) jest uznawany za najważniejszą katolicką świątynię na świecie. Nosi dumny tytuł Sacrosancta lateranensis ecclesia omnium urbis et orbis ecclesiarum mater et caput czyli Najświętszy kościół laterański, Matka i Głowa kościołów całego Miasta i Świata.

W tym artykule skupiamy się na Arcybazylice św. Jana na Lateranie. Jeśli chcesz poznać inne bazyliki papieskie sprawdź nasz artykuł: bazyliki papieskie w Rzymie.

Arcybazylika świętego Jana na Lateranie w Rzymie

Historia i ciekawostki

Jej historia związana jest z uznaniem chrześcijaństwa jako pełnoprawnej religii. Wtedy cesarz Konstantyn podarował Lateran papieżowi. Miał tu też powstać kościół, a samo wzgórze stało się siedzibą papieży na kolejne tysiąc lat. Tutaj zatrzymał się Karol Wielki kiedy przybył do Rzymu w 800 roku (może zainteresuje Cię również historia Katedry w Akwizgranie?), tutaj odbyło się pięć powszechnych soborów, mieszkało tu ponad 150 papieży (23 jest pochowanych w bazylice).

Arcybazylika świętego Jana na Lateranie w Rzymie

Legenda mówi, że papież Innocenty III miał ujrzeć we śnie walącą się w gruzy bazylikę laterańską. Naraz we śnie pojawił się człowiek, który zatrzymał katastrofę. Jakież było zdziwienie papieża kiedy dzień później ten sam mężczyzna pojawił się na audiencji prosząc o zatwierdzenie nowego zakonu. Był nim święty Franciszek z Asyżu. Okres upadku Lateranu to niewola awiniońska papiestwa. Kiedy namiestnicy Chrystusa wrócili do Rzymu, za swą siedzibą obrali Watykan. Raz jeszcze o Lateranie stało się głośno, kiedy to w tutejszym pałacu papież podpisał ugodę z Mussolinim. Słynne traktaty laterański precyzowały status Watykanu i Kościoła we Włoszech.

Z bazyliki Konstantyna nie pozostało wiele. Trzęsienia ziemi, pożary oraz przebudowy zatarły pierwotny wygląd kościoła. Zachowało się starożytne baptysterium, w którym papież miał ochrzcić cesarza. Sam budynek został jednak gruntownie przebudowany w następnych wiekach (V i XVII wiek). W kaplicy św. Jana Ewangelisty można obejrzeć mozaiki z V wieku.

Arcybazylika świętego Jana na Lateranie w Rzymie

Legenda głosi, że w IV wieku matka cesarza święta Helena, przywiozła do Rzymu schody, na których ubiczowano Chrystusa. Papież Sykstus V doprowadził je do kaplicy Sancta Sanctorum (po drugiej stronie ulicy), gdzie zgromadził najważniejsze relikwie chrześcijaństwa. Waga tej relikwii jest tak duża, że wierni zobowiązani są do pokonywania 28 stopni na kolanach. Po przebyciu tej pokutniczej drogi pielgrzymi trafiają do wspomnianej wcześniej kaplicy. Tutaj poza głowami świętych z pierwszych wieków chrześcijaństwa (święte Agnieszka i Prakseda) znajduje się acheiropoietos (słowo oznaczające dzieło powstałe w sposób nadnaturalny) czyli obraz Chrystusa, który miał zostać namalowany przez świętego Łukasza i aniołów. Podczas wyjątkowych okazji to dzieło obnoszone jest w uroczystej procesji po ulicach Rzymu. Jedna z ostatnich takich procesji miała miejsce w 1863 roku, kiedy to modlono się za "nieszczęśliwą Polskę".

Arcybazylika świętego Jana na Lateranie w Rzymie

Zwiedzanie

Sama bazylika ma pięć naw i zbudowana została na planie krzyża łacińskiego. Klasycystyczna fasada (zaprojektowana przez Alessandra Galilei) kryje za sobą charakterystyczny dla wczesnochrześcijańskich bazylik narteks (kryty przedsionek). Na piętrze fasady mieści się galeria, z której papież błogosławi pielgrzymów podczas święta Wniebowstąpienia Pańskiego. Pielgrzymi przechodząc przez narteks mijają posąg Konstantyna. Wnętrza są w dużej mierze dziełem Francesco Borrominiego. Ponoć ambitny architekt miał zamiar zburzyć starą bazylikę i na jej gruzach wznieść nową, ale nie pozwolił mu na to papież Innocenty X.

!Arcybazylika świętego Jana na Lateranie w Rzymie - rzeźba świętego Pawła
Arcybazylika świętego Jana na Lateranie w Rzymie - rzeźba świętego Pawła

W centralnym punkcie kościoła znajduje się ołtarz, przy którym mszę celebrować może tylko papież (ewentualnie wyznaczony przez papieża duchowny). Do czasu II Soboru Watykańskiego był to jedyny na świecie ołtarz, w którego blacie nie umieszczono relikwii męczenników i świętych. Zadowolono się "jedynie" fragmentami stołu, przy którym mszę miał odprawiać św. Piotr. Miało to świadczyć o znaczeniu laterańskiej bazyliki.

!Wizyta na wewnętrznym dziedzińcu - Arcybazylika świętego Jana na Lateranie w Rzymie
Wizyta na wewnętrznym dziedzińcu - Arcybazylika świętego Jana na Lateranie w Rzymie

Obok ołtarza pochowano papieża Marcina V. Inny z pochowanych tutaj papieży Leon XIII spoczywa w okolicach chóru. Raz do roku (13 grudnia) na Lateranie odprawiana jest msza w intencji Francji. Tradycja ta sięga XVII wieku i jest dowodem wdzięczności dla króla Henryka V, który podarował Lateranowi opactwo w Clairac. 


!Rzeźba Bartłomieja Apostoła - Arcybazylika świętego Jana na Lateranie w Rzymie
Rzeźba Bartłomieja Apostoła - Arcybazylika świętego Jana na Lateranie w Rzymie

Informacje praktyczne

Pełna nazwa Bazyliki św. Jana na Lateranie (wł. n, ang. Papal Archbasilica of St. John in Lateran) to Papieska arcybazylika Najświętszego Zbawiciela, św. Jana Chrzciciela i św. Jana Ewangelisty na Lateranie, Matka i Głowa Wszystkich Kościołów Miasta i Świata (wł. Arcibasilica Papale del SS.mo Salvatore e dei Santi Giovanni Battista ed Evangelista al Laterano, Madre e Capo di tutte le Chiese della Città e del Mondo, ang. St. John Lateran Archbasilica, St. John Lateran Basilica, St. John Lateran).

Adres: Piazza di S. Giovanni in Laterano, 4, 00184 Rzym, Włochy

Dni i godziny otwarcia

Bazylika czynna jest codziennie od godziny 07:00 do 18:30. Dziedziniec wewnętrzny udostępniony do zwiedzania jest w godzinach 09:00 - 18:00, natomiast muzeum 10:00 - 17:30.

Ceny biletów wstępu

Zwiedzanie bazyliki jest bezpłatne, natomiast dodatkowo płatne jest zwiedzanie muzeum oraz dziedzińca wewnętrznego.

!Wewnętrzny dziedziniec - Arcybazylika świętego Jana na Lateranie w Rzymie
Wewnętrzny dziedziniec - Arcybazylika świętego Jana na Lateranie w Rzymie


Reklama


Zobacz nasze inne artykuły z Rzymu

Zobacz nasze inne artykuły z Włoch