Podróże po Europie

Bazyliki papieskie w Rzymie - przewodnik

Ostatnia aktualizacja: 16 kwietnia 2024

Pośród wszystkich kościołów świata kilka ma rangę szczególną. Są to tak zwane bazyliki papieskie, z których aż pięć znajduje się na terytorium Rzymu.

W naszym artykule poznacie te wyjątkowe świątynie, a także dowiecie się, co warto w nich zobaczyć.

Koncepcja bazylik papieskich

Wraz z rozwojem chrześcijaństwa pojawiła się konieczność stworzenia struktury nowej religii. Aby można było łatwo wszystkim zarządzać uznano, że siedziby najważniejszych ludzi Kościoła powinny znajdować się w największych miastach. Początkowo bazyliki patriarchalne mieściły się więc w Rzymie, Antiochii, Konstantynopolu i Aleksandrii. Do tej szacownej czwórki dołączono jeszcze Jerozolimę (prawdopodobnie ze względu na znaczenie tego miasta dla historii chrześcijaństwa).

Z biegiem czasu każdy z patriarchów otrzymał “swój” kościół w Wiecznym Mieście. W 2006 roku papież Benedykt XVI zrezygnował z tytułu patriarchy i ochrzcił bazyliki mianem "papieskich". Cztery z nich noszą nazwą "bazyliki większej".

Bazylika św. Piotra

Słynna Bazylika stoi w miejscu, gdzie według tradycji pochowano pierwszego papieża, św. Piotra, po jego męczeńskiej śmierci. Podziwiana dziś budowla powstała w XVI wieku i jest dziełem wielu renesansowych mistrzów, choć widoczne są w niej też cechy barokowe. Wcześniej w tym miejscu stała wczesnochrześcijańska bazylika wzniesiona z fundacji cesarza Konstantyna Wielkiego - do dziś pozostały z niej wyłącznie fragmenty, jak np. fragmenty kolumn, które zobaczymy w jej podziemiach.

Bazylika św. Piotra na Watykanie
Bazylika św. Piotra na Watykanie

Wnętrze Bazyliki przepełnione jest dziełami sztuki, takimi jak wspaniały baldachim Berniniego (i inne rzeźbami jego autorstwa) i "Pieta" Michała Anioła. Czytelnikom szukającym polonik polecamy odnalezienie nagrobka Marii Klementyny Sobieskiej, tytularnej królowej Anglii i wnuczki Jana III Sobieskiego.

Nagrobek Marii Klementyny Sobieskiej
Nagrobek Marii Klementyny Sobieskiej

Informacje praktyczne

Wstęp do Bazyliki św. Piotra jest bezpłatny. Zanim jednak wejdziemy do środka, zostaniemy poddani kontroli bezpieczeństwa, która ma miejsce w prawej kolumnadzie.

Dodatkowo płatną atrakcją jest możliwość dostania się na kopułę Bazyliki św. Piotra. Pamiętajcie jednak, że wchodząc na kopułę trzeba pokonać minimum 320 schodów, a przejście jest bardzo wąskie.

Więcej informacji umieściliśmy w osobnym artykule: Bazylika świętego Piotra na Watykanie. Zachęcamy Was również do zapoznania się z naszym artykułem Zwiedzanie Watykanu - zabytki i największe atrakcje
Widok z kopuły Bazyliki św. Piotra
Widok z kopuły Bazyliki św. Piotra

Arcybazylika świętego Jana na Lateranie

Wbrew pozorom Bazylika św. Piotra nie jest najważniejszym kościołem w Rzymie. Laur ten przypada Arcybazylice św. Jana na Lateranie, katedrze biskupa Rzymu, która nosi dumny tytuł "Sacrosancta lateranensis ecclesia omnium urbis et orbis ecclesiarum mater et caput" czyli Najświętszy kościół laterański, Matka i Głowa kościołów całego Miasta i Świata.

Arcybazylika świętego Jana na Lateranie
Arcybazylika świętego Jana na Lateranie

Jej historia sięga czasów uznania chrześcijaństwa jako pełnoprawnej religii. Grunty na wzgórzu laterańskim zostały podarowane Kościołowi przez cesarza Konstantyna Wielkiego, który umożliwił wzniesienie siedziby papiestwa wykorzystywanej przez kolejny tysiąc lat. Na Lateranie mieszkało ponad 150 papieży, a 23 zostało pochowanych w bazylice. Dopiero po powrocie z niewoli awiniońskiej, papież przeniósł się na Watykan.

Chociaż z wczesnochrześcijańskiej bazyliki niewiele przetrwało (fasada jest klasycystyczna, a wnętrze barokowe), zachowało się kilka zabytkowych elementów. Do najciekawszych należą monumentalne, antyczne drzwi z brązu, które zabrano z gmachu Curia Iulia (miejsca posiedzeń senatu na Forum Romanum). Po zakupie biletu wstępu można dodatkowo odwiedzić przepiękny średniowieczny krużganek z krętymi kolumnami oraz muzeum.

Krużganki w Arcybazylice św. Jana na Lateranie
Krużganki w Arcybazylice św. Jana na Lateranie

Obok świątyni stoi Baptysterium Laterańskie (nazywane również San Giovanni in Fonte), wzniesione w 315 roku na zlecenie cesarza Konstantyna, gdzie został on ochrzczony. Mimo wielu zmian baptysterium zachowało swój oryginalny układ i stanowi jeden z najważniejszych wczesnochrześcijańskich zabytków w Rzymie. W środku można podziwiać wspaniałe mozaiki.

Informacje praktyczne

Wstęp do Arcybazyliki św. Jana oraz do baptysterium jest bezpłatny. Zanim zostaniemy wpuszczeni do świątyni, będziemy musieli poddać się kontroli bezpieczeństwa. Baptysterium jest zamykane na kilka godzin w środku dnia.

Aby zwiedzić krużganek i niewielkie muzeum, należy zakupić bilet w cenie kilku Euro.

Bazylika Matki Bożej Większej

Bazylika Matki Bożej Większej to miejsce owiane ciekawą legendą, która związana jest z jej inną nazwą: Bazylika Matki Boskiej Śnieżnej. Według tradycji, jednej z sierpniowych nocy, papieżowi Liberiuszowi oraz jednemu z lokalnych patrycjuszy miała ukazać się Maryja, nakazując im budowę nowej świątyni w miejscu pokrytym śniegiem. Ku ich zaskoczeniu na drugi dzień okazało się, że eskwilińskie wzgórze faktycznie nakryła warstwa białego puchu - właśnie tam miała powstać nowa bazylika. Historia ta sięga IV wieku, jednak od tamtego czasu budowla była wielokrotnie przebudowywana.

Fasada Bazyliki Matki Bożej Większej - u góry widoczna loggia, z której papież błogosławił wiernych
Fasada Bazyliki Matki Bożej Większej - u góry widoczna loggia, z której papież błogosławił wiernych

Wnętrze bazyliki skrywa liczne elementy warte uwagi, w tym: mozaiki, relikwiarz żłobka nakryty baldachimem, grupę rzeźbiarską "Żłobek" dłuta Arnolfa di Cambio czy pięknie ozdobione kaplice. W kościele pochowano Gian Lorenzo Berniniego, ale grób barokowego mistrza jest łatwy do przegapienia - to niewielka płyta umieszczona w podłodze bazyliki w sąsiedztwie głównego ołtarza.

Grób Berniniego w Bazylice Matki Bożej Większej
Grób Berniniego w Bazylice Matki Bożej Większej

Po zakupie biletu możemy wejść dodatkowo na wyższe piętro, gdzie wyjdziemy na loggię ozdobioną motywem legendy o śnieżnym cudzie, zwiedzimy Salę Papieży, a także zobaczymy spiralne schody Berniniego - jedne z pierwszych tego typu konstrukcji!

Informacje praktyczne

Zwiedzanie bazyliki jest bezpłatne. Biletowane są natomiast trzy atrakcje (każda posiada własny bilet):

  • Wizyta w górnej części bazyliki, gdzie zobaczymy Salę Papieży, Loggię Błogosławieństwa i schody Berniniego - zwiedzamy je samodzielnie z przewodnikiem audio w języku angielskim.
  • Muzeum z relikwiarzami (m.in. Jacka Odwrowąża) oraz skarbami bazyliki.
  • Wycieczka z przewodnikiem do stanowiska archeologicznego, gdzie zobaczymy pozostałości dawnego miejsca kultu maryjnego. Bilety możemy zarezerwować na oficjalnej stronie internetowej.

Na spokojne zwiedzenie świątyni oraz wszystkich jej płatnych atrakcji możemy potrzebować około dwóch godzin. Bilety dostępne są na stanowisku w portyku świątyni.

Więcej o zwiedzaniu oraz cenach przeczytacie w naszym artykule: Bazylika Matki Bożej Większej.
Spiralne schody Berniniego
Spiralne schody Berniniego

Bazylika świętego Pawła za Murami

Bazylika świętego Pawła za Murami powstała całkiem niedaleko miejsca, gdzie według tradycji spadła ścięta głowa Apostoła. Co ciekawe, aż do wzniesienia nowej Bazyliki św. Piotra była ona największą z rzymskich bazylik!

Jej dzisiejszy wygląd jest efektem ambitnej rekonstrukcji po pożarze, który nawiedził ją w 1823 roku. Wciąż jednak zachowały się w niej pojedyncze zabytki, a sama budowla intryguje swoim nieco "egzotycznym" wyglądem, który zachwyca wielu odwiedzających.

Bazylika świętego Pawła za Murami
Bazylika świętego Pawła za Murami

Zwiedzanie bazyliki jest darmowe, jednak zachęcamy Was do zakupu biletu wstępu, by obejrzeć krużganki oraz obszar archeologiczny. Kolumny w krużgankach zostały wykonane przez przedstawicieli tych samych rodów rzemieślniczych co w Arcybazylice św. Jana na Lateranie.

Informacje praktyczne

Chociaż większość wnętrza to rekonstrukcja, warto poszukać oryginalnych średniowiecznych elementów.

Dziedziniec z krużgankami powinien zadowolić większość odwiedzających, jednak obszar archeologiczny, mimo sporych rozmiarów, zainteresuje głównie miłośników ruin.

Bazylika znajduje się na obrzeżach Rzymu, w dzielnicy Ostiense. Najłatwiej dojechać do niej metrem linii B, wysiadając na stacji Basilica San Paolo. Stacja znajduje się w odległości około 400 metrów od świątyni.

Zwiedzanie krużganków - Bazylika św Pawła za Murami w Rzymie
Zwiedzanie krużganków - Bazylika św Pawła za Murami w Rzymie

Bazylika świętego Wawrzyńca za Murami

Ostatnia z opisywanych przez nas świątyń jest jedyną, która nie posiada statusu bazyliki większej (nosi ona bowiem tytuł bazyliki mniejszej). Jest ona całkiem inna niż pozostałe, bowiem wyróżnia się nie tylko mniejszym rozmiarem, lecz również skromnym wnętrzem.

Katastrofą dla budowli okazała się II wojna światowa. Bazylika została bardzo poważnie uszkodzona podczas bombardowań, a jej obecny wygląd to dzieło późniejszej rekonstrukcji.

Mimo to ten niepozorny kościół posiada równie ciekawą historię, a miłośnicy sztuki średniowiecznej odnajdą tam wspaniałe realizacje grupy Cosmatich (znane jako cosmatesca), jedne z najpiękniejszych w Rzymie. Należą do nich dwie ambony, kandelabr i kamienny baldachim.

Za zakrystią znajduje się romański krużganek i katakumby św. Wawrzyńca. Podczas zwiedzania warto poświęcić chwilę na obejrzenie malowideł w przedsionku (które przedstawiają losy patronów), tronu biskupiego, a także odnalezienia grobu Alcide de Gasperiego, włoskiego premiera i jednego z ojców integracji europejskiej.

Za dzwonnicą znajduje sią Campo Verano - cmentarz monumentalny, na którym pochowano wielu zasłużonych Rzymian, a także sporo Polaków.

Bazyliki papieskie jako obszar eksterytorialny Watykanu

Ciekawostką jest, że wkraczając do którejkolwiek z bazylik papieskich nie znajdujemy się już na terenie państwa włoskiego lecz na obszarze eksterytorialnym Państwa Watykańskiego. Oprócz bazylik papieskich i Watykanu, taki sam status otrzymał... wewnętrzny dziedziniec z ogródkiem w Bazylice Najświętszej Maryi Panny na Zatybrzu (Basilica di Santa Maria in Trastevere), znajdujący się obok wejścia do zakrystii.

Zwiedzanie bazylik papieskich - informacje praktyczne

Zwiedzanie każdej z bazylik jest bezpłatne. Objęte dodatkowymi opłatami mogą być bilety wstępu np. do muzeów, skarbców bądź na zwiedzanie z przewodnikiem.

Przed wejściem na teren świątyni każdy musi przejść przez kontrolę podobną do tych na lotnisku. Należy mieć na uwadze, że możemy nie zostać wpuszczeni z dużym bagażem.

Pamiętajcie, że wchodząc o bazylik wkraczamy do miejsca kultu. Powinniśmy być odpowiednio ubrani (zasłonięte ramiona i kolana) oraz zachowywać się cicho, z szacunkiem do innych zwiedzających.

Cześć!

author

Cieszymy się, że udało Ci się dotrzeć do końca naszego artykułu i mamy nadzieję, że okazał się przydatny. Więcej informacji o naszym blogu znajdziesz na podstronie o nas.

W przypadku natrafienia na nieaktualne dane lub błędy prosimy o wiadomość - dane adresowe dostępne są w zakładce kontakt.

Aśka i Sławek - autorzy bloga Podróże Po Europie (podrozepoeuropie.pl)

Reklama